Interakcje leku
Amizepin 200 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Karbamazepina, jako substancja czynna produktu leczniczego Amizepin, podlega licznym interakcjom farmakologicznym, które mają znaczenie kliniczne. Większość z tych interakcji wynika z właściwości enzymatycznych karbamazepiny oraz wpływu na metabolizm innych leków.¹

Mechanizmy interakcji

Główny mechanizm interakcji karbamazepiny związany jest z układem enzymatycznym cytochromu P450, a w szczególności z izoenzymem 3A4 (CYP 3A4). Karbamazepina ulega metabolizmowi głównie przy udziale tego izoenzymu, w wyniku czego powstaje aktywny metabolit 10,11-epoksyd karbamazepiny. Istotne jest, że sama karbamazepina jest silnym induktorem CYP 3A4 oraz innych enzymów wątrobowych fazy I i II.²

Interakcje farmakologiczne z karbamazepiną można podzielić na kilka kategorii, w zależności od mechanizmu i kierunku oddziaływania:

• Leki hamujące CYP 3A4 mogą powodować zwiększenie stężenia karbamazepiny w osoczu, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych
• Leki indukujące CYP 3A4 mogą przyspieszać metabolizm karbamazepiny, prowadząc do zmniejszenia jej stężenia i potencjalnie obniżonej skuteczności
• Inhibitory ludzkiej mikrosomalnej hydrolazy epoksydowej mogą zwiększać stężenie aktywnego metabolitu 10,11-epoksydu karbamazepiny
• Karbamazepina jako induktor enzymatyczny może obniżać stężenia wielu innych leków metabolizowanych przez układ CYP³

Interakcje przeciwwskazane

Niektóre połączenia lekowe z karbamazepiną są bezwzględnie przeciwwskazane ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych:

• Inhibitory monoaminooksydazy (MAO) – stosowanie produktu Amizepin z inhibitorami MAO jest przeciwwskazane. Karbamazepina może być wprowadzona dopiero po minimum 14 dniach od odstawienia inhibitora MAO, jeśli stan kliniczny pacjenta na to pozwala.⁴

Leki zwiększające stężenie karbamazepiny w osoczu

Podwyższone stężenie karbamazepiny w osoczu może prowadzić do wystąpienia takich działań niepożądanych jak: zawroty głowy, senność, ataksja, podwójne widzenie. W przypadku jednoczesnego stosowania z poniższymi lekami konieczne może być dostosowanie dawki Amizepinu i/lub monitorowanie jego stężenia w osoczu:⁵

• Leki przeciwbólowe i przeciwzapalne: dekstropropoksyfen
• Leki o działaniu androgennym: danazol
• Antybiotyki: antybiotyki makrolidowe (np. erytromycyna, klarytromycyna), cyprofloksacyna
• Leki przeciwdepresyjne: fluoksetyna, fluwoksamina, paroksetyna, trazodon
• Leki przeciwpadaczkowe: wigabatryna
• Leki przeciwgrzybicze: azole (np. itrakonazol, ketokonazol, flukonazol, worykonazol). U pacjentów wymagających terapii worykonazolem lub itrakonazolem należy rozważyć zastosowanie alternatywnych leków przeciwpadaczkowych
• Leki przeciwhistaminowe: loratadyna
• Leki przeciwpsychotyczne: olanzapina
• Leki przeciwgruźlicze: izoniazyd
• Leki przeciwwirusowe: inhibitory proteazy HIV (np. rytonawir)
• Inhibitory anhydrazy węglanowej: acetazolamid
• Leki sercowo-naczyniowe: diltiazem, werapamil
• Leki stosowane w zaburzeniach żołądkowo-jelitowych: prawdopodobnie cymetydyna, omeprazol
• Inne: sok grejpfrutowy, nikotynamid (jedynie w wysokich dawkach)⁶

Leki zwiększające stężenie aktywnego metabolitu karbamazepiny

Zwiększenie stężenia 10,11-epoksydu karbamazepiny w osoczu może również wywoływać działania niepożądane podobne do tych obserwowanych przy zwiększonym stężeniu karbamazepiny. Przy jednoczesnym stosowaniu leków wpływających na stężenie tego metabolitu również należy rozważyć dostosowanie dawki Amizepinu i/lub monitorowanie stężeń w osoczu.⁷

Leki zmniejszające stężenie karbamazepiny w osoczu

Jednoczesne stosowanie z poniższymi lekami może wymagać dostosowania dawki Amizepinu ze względu na możliwe obniżenie stężenia karbamazepiny w osoczu:⁸

• Leki przeciwpadaczkowe: okskarbazepina, fenobarbital, fenytoina (zaleca się dostosowanie stężenia fenytoiny w osoczu do 13 mikrogramów/ml przed włączeniem karbamazepiny, aby uniknąć zatrucia fenytoiną oraz subterapeutycznych stężeń karbamazepiny), fosfenytoina, prymidon, brywaracetam oraz potencjalnie klonazepam
• Leki przeciwnowotworowe: cisplatyna, doksorubicyna
• Leki przeciwgruźlicze: ryfampicyna
• Leki rozszerzające oskrzela i przeciwastmatyczne: teofilina, aminofilina
• Leki dermatologiczne: izotretynoina
• Inne: produkty ziołowe zawierające ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)⁹

Wpływ karbamazepiny na stężenie innych jednocześnie stosowanych leków

Karbamazepina, jako silny induktor enzymów wątrobowych, może zmniejszać stężenie w osoczu, ograniczać lub nawet znosić działanie wielu leków. W zależności od potrzeb klinicznych może być konieczne dostosowanie dawek następujących leków:¹⁰

• Leki przeciwbólowe i przeciwzapalne: buprenorfina, metadon, paracetamol (długotrwałe jednoczesne stosowanie może zwiększać ryzyko hepatotoksyczności), tramadol
• Antybiotyki: doksycyklina, ryfabutyna
• Leki przeciwzakrzepowe: doustne antykoagulanty (np. warfaryna, acenokumarol)
• Leki przeciwdepresyjne: bupropion, cytalopram, mianseryna, sertralina, trazodon, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (np. imipramina, amitryptylina, nortryptylina, klomipramina)
• Leki przeciwwymiotne: aprepitant
• Leki przeciwpadaczkowe: klobazam, klonazepam, etosuksymid, lamotrygina, okskarbazepina, prymidon, tiagabina, topiramat, kwas walproinowy, zonisamid. Należy zachować szczególną ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu fenytoiny – zaleca się dostosowanie stężenia fenytoiny w osoczu do 13 mikrogramów/ml przed włączeniem karbamazepiny, aby uniknąć zatrucia fenytoiną i subterapeutycznych stężeń karbamazepiny
• Leki przeciwgrzybicze: itrakonazol, worykonazol (u pacjentów wymagających leczenia tymi lekami należy rozważyć zastosowanie alternatywnych leków przeciwpadaczkowych)
• Leki przeciwpasożytnicze: albendazol
• Leki przeciwnowotworowe: imatynib, cyklofosfamid, lapatynib, temsyrolimus
• Leki przeciwpsychotyczne: klozapina, haloperydol, bromperydol, olanzapina, kwetiapina, rysperydon, aripiprazol, paliperydon
• Leki przeciwwirusowe: inhibitory proteazy HIV (np. indynawir, rytonawir, sakwinawir)
• Leki anksjolityczne: alprazolam
• Leki rozszerzające oskrzela lub przeciwastmatyczne: teofilina
• Środki antykoncepcyjne: hormonalne środki antykoncepcyjne (należy rozważyć stosowanie alternatywnych metod antykoncepcji)
• Leki sercowo-naczyniowe: antagoniści kanału wapniowego (pochodne dihydropirydyny, np. felodypina), digoksyna, statyny (symwastatyna, atorwastatyna, lowastatyna, ceriwastatyna), iwabradyna
• Kortykosteroidy: kortykosteroidy (np. prednizolon, deksametazon)
• Leki stosowane w zaburzeniach erekcji: tadalafil
• Leki immunosupresyjne: cyklosporyna, ewerolimus, takrolimus, syrolimus
• Leki stosowane w chorobach tarczycy: lewotyroksyna
• Inne: produkty lecznicze zawierające estrogeny i/lub progestageny¹¹

Połączenia wymagające szczególnej uwagi

Niektóre kombinacje lekowe, mimo że nie są bezwzględnie przeciwwskazane, wymagają szczególnej uwagi i monitorowania:¹²

• Lewetiracetam – jednoczesne stosowanie karbamazepiny i lewetiracetamu może zwiększać toksyczne działanie karbamazepiny
• Izoniazyd – jednoczesne stosowanie może zwiększać hepatotoksyczne działanie izoniazydu
• Lit – jednoczesne stosowanie karbamazepiny i litu zwiększa ryzyko wystąpienia neurotoksycznych objawów niepożądanych, nawet gdy stężenie litu w osoczu mieści się w zakresie stężeń terapeutycznych
• Metoklopramid i leki przeciwpsychotyczne (np. haloperydol, tiorydazyna) – jednoczesne stosowanie może prowadzić do nasilenia działań niepożądanych ze strony układu nerwowego
• Leki moczopędne (hydrochlorotiazyd, furosemid) – jednoczesne stosowanie z karbamazepiną może powodować objawową hiponatremię
• Niedepolaryzujące leki zwiotczające mięśnie (np. pankuronium) – karbamazepina może wykazywać działanie antagonistyczne, co może wymagać zwiększenia dawek tych leków oraz monitorowania pacjenta pod kątem szybszego zniesienia blokady nerwowo-mięśniowej¹³

Interakcje karbamazepiny z alkoholem

Karbamazepina, podobnie jak inne leki psychoaktywne, może zmniejszać tolerancję organizmu na alkohol. Jednoczesne spożywanie alkoholu i stosowanie karbamazepiny może prowadzić do nasilenia działania obu substancji na ośrodkowy układ nerwowy, co w konsekwencji może skutkować:¹⁴

• Nasileniem działania sedatywnego
• Zwiększonym ryzykiem wystąpienia zawrotów głowy
• Zaburzeniami równowagi i koordynacji ruchowej
• Pogorszeniem koncentracji i wydłużeniem czasu reakcji
• Zwiększonym ryzykiem upadków i wypadków
• Potencjalnym nasileniem toksycznego wpływu zarówno karbamazepiny, jak i alkoholu na wątrobę

Ze względu na potencjalne zagrożenia wynikające z interakcji karbamazepiny z alkoholem, pacjenci przyjmujący Amizepin powinni być poinformowani o konieczności powstrzymania się od spożywania napojów alkoholowych w trakcie terapii.¹⁵

Wpływ na wyniki testów serologicznych

Karbamazepina może interferować z niektórymi metodami analitycznymi, co prowadzi do uzyskania fałszywych wyników badań laboratoryjnych:¹⁶

• Fałszywie dodatnie wyniki oznaczania stężenia perfenazyny w badaniach metodą HPLC
• Karbamazepina i jej metabolit 10,11-epoksyd mogą prowadzić do fałszywie dodatnich wyników oznaczania stężeń trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych w badaniach metodą immunofluorescencji w świetle spolaryzowanym

Tabela interakcji karbamazepiny z innymi lekami