Działania niepożądane
Amizepin 200 mg

Działania niepożądane leku Amizepin 200 mg

Karbamazepina, substancja czynna leku Amizepin, charakteryzuje się szerokim spektrum działań niepożądanych, które wymagają szczególnej uwagi lekarzy podczas monitorowania pacjentów. Zrozumienie profilu bezpieczeństwa tego leku jest kluczowe dla optymalizacji terapii i minimalizacji ryzyka dla pacjenta.¹

Profil bezpieczeństwa karbamazepiny

W początkowym okresie leczenia karbamazepiną, szczególnie w przypadku zastosowania zbyt wysokiej dawki lub u pacjentów w podeszłym wieku, częściej występują następujące działania niepożądane:²

• Zaburzenia układu nerwowego: zawroty głowy, ból głowy, ataksja, senność, zmęczenie, podwójne widzenie
• Zaburzenia żołądka i jelit: nudności, wymioty
• Skórne reakcje nadwrażliwości

Nasilenie działań niepożądanych wykazuje zależność od dawki. Objawy zazwyczaj ustępują samoistnie po kilku dniach lub po krótkotrwałym zmniejszeniu dawki. Działania niepożądane dotyczące ośrodkowego układu nerwowego mogą wynikać z przedawkowania karbamazepiny lub znacznych wahań jej stężenia w osoczu. W takich przypadkach zaleca się monitorowanie stężenia leku w osoczu oraz podawanie dawki dobowej w 3 lub 4 dawkach podzielonych.³

Klasyfikacja działań niepożądanych

Działania niepożądane wymieniono zgodnie z klasyfikacją układów narządowych MedDRA i uporządkowano według częstości występowania, poczynając od najcięższych. Zastosowano następującą konwencję określania częstości (CIOMS III):⁴

• Bardzo często: ≥1/10
• Często: ≥1/100 do <1/10
• Niezbyt często: ≥1/1 000 do <1/100
• Rzadko: ≥1/10 000 do <1/1 000
• Bardzo rzadko: <1/10 000
• Nieznana: częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Szczegółowe działania niepożądane wg układów i narządów

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Karbamazepina może powodować szereg istotnych klinicznie zaburzeń hematologicznych, począwszy od często występującej leukopenii po rzadkie, ale poważne dyskrazje krwi.⁵

• Bardzo często: leukopenia
• Często: trombocytopenia, eozynofilia
• Rzadko: leukocytoza, powiększenie węzłów chłonnych
• Bardzo rzadko: agranulocytoza, niedokrwistość aplastyczna, pancytopenia, aplazja krwinek czerwonych, niedokrwistość, niedokrwistość megaloblastyczna, retykulocytoza, niedokrwistość hemolityczna
• Nieznana: zahamowanie czynności szpiku kostnego

Zaburzenia układu immunologicznego

Reakcje nadwrażliwości związane z karbamazepiną mogą manifestować się wielonarządowo i obejmować różnorodne objawy kliniczne, w niektórych przypadkach o charakterze ciężkim.⁶

• Rzadko: zaburzenia wynikające z opóźnionej wielonarządowej nadwrażliwości, takie jak: gorączka, wysypka skórna, zapalenie naczyń, powiększenie węzłów chłonnych, zaburzenia chłoniakopodobne, bóle stawów, leukopenia, eozynofilia, powiększenie wątroby i śledziony z nieprawidłowymi wynikami prób czynnościowych wątroby i zespołem zanikających dróg żółciowych (destrukcja i zanik wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych), występujące w różnych połączeniach. Zaburzenia czynności mogą dotyczyć również innych narządów, np. płuc, nerek, trzustki, mięśnia sercowego, okrężnicy.
• Bardzo rzadko: reakcja anafilaktyczna, obrzęk naczynioruchowy, hipogammaglobulinemia
• Nieznana: wysypka polekowa z eozynofilią i objawami układowymi (DRESS)

Zakażenia i zarażenia pasożytnicze

Nieznana: reaktywacja ludzkiego wirusa rodzaju Herpes typ 6⁷

Zaburzenia endokrynologiczne

Karbamazepina może wywoływać efekty endokrynologiczne, z których najczęstsze są związane z retencją płynów.⁸

• Często: obrzęk, zatrzymanie płynów, zwiększenie masy ciała, hiponatremia i zmniejszenie osmolalności osocza w następstwie efektu przypominającego działanie hormonu antydiuretycznego (ADH), co niekiedy może prowadzić do zatrucia wodnego z letargiem, wymiotami, bólem głowy, splątaniem, zaburzeniami neurologicznymi
• Bardzo rzadko: mlekotok, ginekomastia

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

Karbamazepina może wpływać na równowagę metaboliczną, w tym na metabolizm kwasu foliowego oraz porfirynogenezy.⁹

• Rzadko: niedobór kwasu foliowego, zmniejszenie apetytu
• Bardzo rzadko: ostra porfiria (ostra porfiria przerywana i porfiria mieszana), porfiria nieostra (porfiria skórna późna)
• Nieznana: hiperamonemia

Zaburzenia psychiczne

Karbamazepina może powodować różnorodne zaburzenia psychiczne, które należy różnicować z objawami chorób podstawowych.¹⁰

• Rzadko: omamy (wzrokowe lub słuchowe), depresja, zachowania agresywne, pobudzenie, niepokój, splątanie
• Bardzo rzadko: aktywacja psychozy

Zaburzenia układu nerwowego

Zaburzenia neurologiczne należą do najczęstszych działań niepożądanych karbamazepiny i obejmują szeroki zakres objawów.¹¹

• Bardzo często: zawroty głowy, ataksja, senność
• Często: podwójne widzenie, ból głowy
• Niezbyt często: nietypowe mimowolne ruchy (np. drżenie, asteriksja, dystonia, tiki), oczopląs
• Rzadko: dyskineza, zaburzenia okoruchowe, zaburzenia mowy (np. dyzartria lub mowa zamazana), zaburzenia choreoatetotyczne, zapalenie nerwów obwodowych, parestezje, niedowład
• Bardzo rzadko: złośliwy zespół neuroleptyczny, aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych z drgawkami klonicznymi mięśni i obwodową eozynofilią, zaburzenia smaku
• Nieznana: sedacja, zaburzenia pamięci

Zaburzenia oka

Karbamazepina może wpływać na funkcje wzrokowe, głównie poprzez zaburzenia akomodacji.¹²

• Często: zaburzenia akomodacji (np. niewyraźne widzenie)
• Bardzo rzadko: zmętnienie soczewki, zapalenie spojówek

Zaburzenia ucha i błędnika

Bardzo rzadko: zaburzenia słuchu, np. szum uszny, zwiększenie ostrości słuchu, niedosłuch odbiorczy, zmiana odczuwania wysokości tonów¹³

Zaburzenia serca

Karbamazepina może wywoływać zaburzenia przewodnictwa i rytmu serca, które w rzadkich przypadkach mogą być poważne.¹⁴

• Rzadko: zaburzenia przewodnictwa w sercu
• Bardzo rzadko: niemiarowość, blokada AV z omdleniem, bradykardia, zastoinowa niewydolność krążenia, nasilenie choroby wieńcowej

Zaburzenia naczyniowe

Wpływ karbamazepiny na układ naczyniowy może manifestować się zarówno nadciśnieniem, jak i niedociśnieniem.¹⁵

• Rzadko: nadciśnienie lub niedociśnienie
• Bardzo rzadko: zapaść krążeniowa, zakrzep z zatorami (np. zator tętnicy płucnej), zakrzepowe zapalenie żył

Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia

Bardzo rzadko: nadwrażliwość płucna charakteryzująca się np. gorączką, dusznością, zapaleniem płuc lub nietypowym zapaleniem płuc¹⁶

Zaburzenia żołądka i jelit

Dolegliwości żołądkowo-jelitowe są częstymi objawami niepożądanymi podczas terapii karbamazepiną.¹⁷

• Bardzo często: wymioty, nudności
• Często: suchość w jamie ustnej
• Niezbyt często: biegunka, zaparcia
• Rzadko: ból brzucha
• Bardzo rzadko: zapalenie trzustki, zapalenie języka, zapalenie jamy ustnej
• Nieznana: zapalenie jelita grubego

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Karbamazepina może powodować różne formy uszkodzenia wątroby i dróg żółciowych.¹⁸

• Rzadko: zapalenie wątroby wywołane przez zastój żółci, miąższowe lub typu mieszanego, zespół zanikających dróg żółciowych, żółtaczka
• Bardzo rzadko: niewydolność wątroby, ziarniniakowe zapalenie wątroby

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Reakcje skórne należą do najczęstszych działań niepożądanych karbamazepiny i mogą mieć różny stopień nasilenia, od łagodnej wysypki po zagrażające życiu reakcje takie jak zespół Stevensa-Johnsona czy toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka.¹⁹

• Bardzo często: pokrzywka, która może być nasilona, alergiczne zapalenie skóry
• Niezbyt często: złuszczające zapalenie skóry
• Rzadko: zespół toczniopodobny układowy, świąd
• Bardzo rzadko: zespół Stevensa-Johnsona*, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka, uczulenie na światło, rumień wielopostaciowy, rumień guzowaty, zmiany w pigmentacji skóry, plamica, trądzik, nadmierne pocenie się, wypadanie włosów, nadmierne owłosienie
• Nieznana: ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP)**, rogowacenie liszajowate, całkowita utrata paznokci

*W niektórych krajach azjatyckich działanie to zgłaszane jest jako rzadkie.²⁰

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe i tkanki łącznej

Długotrwała terapia karbamazepiną może prowadzić do istotnych zaburzeń metabolizmu kostnego.²¹

• Rzadko: osłabienie mięśni
• Bardzo rzadko: zaburzenia metabolizmu kości (zmniejszenie stężenia wapnia i 25-OH-cholekalcyferolu w osoczu), prowadzące do osteomalacji kości/osteoporozy, bóle stawów, bóle mięśni, skurcze mięśni
• Nieznana: złamania

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Bardzo rzadko: śródmiąższowe zapalenie nerek, niewydolność nerek, zaburzenia czynności nerek (np. białkomocz, krwiomocz, skąpomocz, zwiększone stężenie mocznika we krwi/azotemia), zatrzymanie moczu, częste oddawanie moczu²²

Zaburzenia układu rozrodczego i piersi

Bardzo rzadko: zaburzenia seksualne/zaburzenia erekcji, zaburzenia spermatogenezy (ze zmniejszoną ilością nasienia lub ruchliwością plemników)²³

Zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania

Bardzo często: zmęczenie²⁴

Nieprawidłowości w badaniach diagnostycznych

Karbamazepina może wpływać na wyniki licznych badań laboratoryjnych, co należy uwzględnić podczas interpretacji wyników.²⁵

• Bardzo często: zwiększenie stężenia gamma-glutamylotransferazy w wyniku indukcji enzymów wątrobowych, zwykle bez znaczenia klinicznego
• Często: zwiększona aktywność fosfatazy zasadowej
• Niezbyt często: zwiększona aktywność aminotransferaz
• Bardzo rzadko: zwiększenie ciśnienia wewnątrzgałkowego, zwiększone stężenie cholesterolu, w tym frakcji HDL i triglicerydów; nieprawidłowe wyniki prób czynnościowych tarczycy; zmniejszenie stężenia L-tyroksyny (FT4, T4, T3) i zwiększenie stężenia TSH, zwykle bez objawów klinicznych; zwiększenie stężenia prolaktyny we krwi
• Nieznana: zmniejszenie gęstości mineralnej kości

Uwarunkowania genetyczne działań niepożądanych

Istnieją coraz liczniejsze dowody na związek między obecnością u pacjenta określonych markerów genetycznych a występowaniem niepożądanych reakcji skórnych związanych z karbamazepiną.²⁶

• U pacjentów nosicieli allelu HLA-A*3101 pochodzenia japońskiego oraz europejskiego odnotowano reakcje takie jak: SJS, TEN, DRESS, AGEP oraz wysypka grudkowo-plamista po zastosowaniu karbamazepiny.
• Allel HLA-B*1502 wykazuje silny związek z wystąpieniem SJS oraz TEN u osób pochodzenia chińskiego (grupa etniczna Han), tajskiego oraz z innych krajów azjatyckich.

Wpływ na metabolizm kostny

Istnieją doniesienia o zmniejszeniu gęstości mineralnej kości, osteopenii, osteoporozie oraz o złamaniach u pacjentów stosujących karbamazepinę w długoterminowej terapii. Mechanizm działania karbamazepiny wpływający na metabolizm kostny nie został ostatecznie ustalony.²⁷

Tabela działań niepożądanych

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa Tel.: + 48 22 49 21 301 Faks: + 48 22 49 21 309 Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl²⁸

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.²⁹