scrub typhus
Scrub typhus (tyfus krzaczasty) to ostra choroba zakaźna wywoływana przez bakterię Orientia tsutsugamushi, przenoszoną przez larwy roztoczy (samic z rodzaju Leptotrombidium). Występuje głównie w regionie Azji i Pacyfiku, tworzącym tzw. „trójkąt tsutsugamushi” od Japonii przez Chiny, Filipiny, tropikalną Australię po Pakistan.
Klinicznie choroba charakteryzuje się gorączką, bólem głowy, limfadenopatią oraz charakterystycznym objawem – escharem (czarną strupą) w miejscu ukąszenia przez roztocza. Po okresie inkubacji trwającym 6-21 dni, u pacjentów rozwija się gorączka, dreszcze, bóle głowy, a w cięższych przypadkach zapalenie płuc, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, niewydolność nerek czy zaburzenia krzepnięcia.
Diagnostyka opiera się na testach serologicznych (immunofluorescencja pośrednia, ELISA) oraz metodach molekularnych (PCR). Lekiem z wyboru jest doksycyklina, alternatywnie stosuje się azytromycynę lub chloramfenikol. Nieleczony scrub typhus może prowadzić do powikłań wielonarządowych z odsetkiem śmiertelności sięgającym 30-70%, podczas gdy wczesne wdrożenie antybiotykoterapii znacząco poprawia rokowanie.
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Dur brzuszny – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Dur brzuszny (typhus) to choroba bakteryjna wywoływana przez różne gatunki Rickettsia: R. prowazekii (dur epidemiczny), R. typhi (dur endemiczny) oraz Orientia tsutsugamushi (tyfus krzaczasty). Zakażenie następuje przez kontakt z kałem zakażonych wektorów (wszy, pchły, roztocza) w obrębie uszkodzonej skóry lub błon śluzowych. Inkubacja trwa 1-2 tygodnie, a objawy kliniczne obejmują wysoką gorączkę (>40°C), dreszcze, bóle mięśniowe, ból głowy, wysypkę, kaszel, nudności, wymioty, ból brzucha oraz objawy neurologiczne (splątanie, encefalopatia). Charakterystycznym objawem tyfusu krzaczastego jest obecność strupa (eschar) w miejscu ukąszenia. Nieleczony dur może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, niewydolność wielonarządowa, małopłytkowość i wysoka śmiertelność, szczególnie przy powikłaniach neurologicznych.
antybiotykoterapia, azytromycyna, chloramfenikol, choroba bakteryjna, ciprofloksacyna, doksycyklina, dur brzuszny, ELISA, gorączka, hepatosplenomegalia, immunofluorescencja pośrednia, leukocytoza, limfohistiocytoza hemofagocytarna, małopłytkowość, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, niewydolność wielonarządowa, PCR, repelent, Rickettsia, scrub typhus, strup, tetracyklina, wentylacja mechaniczna, wesz, wysypka, zapalenie mózgu, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie pęcherzyka żółciowego, zapalenie płuc, zapalenie wątroby, zapalenie wsierdzia, zapalenie wyrostka robaczkowego, zespół Kawasakiego - Leksykon chorób i schorzeń
Dur brzuszny – Leczenie
Dur brzuszny, obejmujący dur epidemiczny, dur mysi oraz dur wysypkowy krzewinkowy (scrub typhus), jest wywoływany przez bakterie z rodzaju Rickettsia i wymaga szybkiego wdrożenia antybiotykoterapii. Lekiem pierwszego wyboru jest doksycyklina podawana w dawce 100 mg dwa razy dziennie, doustnie lub dożylnie, przez 7-14 dni, w zależności od typu i ciężkości choroby. W przypadku duru epidemicznego pojedyncza dawka może być skuteczna, natomiast w scrub typhus leczenie może wymagać zwiększenia dawki do 400 mg/dobę lub terapii skojarzonej z azytromycyną (500 mg raz dziennie przez 3-7 dni), co wykazuje lepsze wyniki kliniczne w ciężkich przypadkach. Alternatywnie stosuje się chloramfenikol (500 mg co 6 godzin przez 5-7 dni) lub ciprofloksacynę, zwłaszcza przy przeciwwskazaniach do doksycykliny i azytromycyny. Wczesne rozpoczęcie leczenia na podstawie obrazu klinicznego jest kluczowe, gdyż opóźnienie zwiększa śmiertelność, która w durze epidemicznego może sięgać 10-60%, szczególnie u osób powyżej 50. roku życia.
antybiotyk beta-laktamowy, antybiotykoterapia, ARDS, azytromycyna, chloramfenikol, choroba Brilla-Zinssera, ciprofloksacyna, diagnostyka laboratoryjna, doksycyklina, dur brzuszny, dur epidemiczny, dur mysi, glikokortykosteroid, okres półtrwania, Orientia tsutsugamushi, powikłanie, Rickettsia, Rickettsia prowazekii, Rickettsia typhi, ryfampicyna, scrub typhus, sepsa, śmiertelność, tetracyklina, tlenoterapia, tygecyklina, wentylacja mechaniczna, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie mózgu, zapalenie płuc, zespół ostrej niewydolności oddechowej