Niewydolność serca
Epidemiologia
Niewydolność serca (NS) stanowi istotny problem zdrowia publicznego, dotykając globalnie około 64 miliony osób, z rosnącą tendencją w USA, gdzie przewiduje się wzrost liczby chorych z 6,7 miliona obecnie do 11,4 miliona do 2050 roku. Epidemiologia NS wykazuje zróżnicowanie demograficzne: wyższe wskaźniki u osób powyżej 75. roku życia (>10%), u osób czarnoskórych oraz u mężczyzn, choć rozpowszechnienie jest podobne u obu płci ze względu na dłuższe przeżycie kobiet. Wyróżnia się trzy typy NS według frakcji wyrzutowej lewej komory: HFrEF (~30%), HFmrEF (12-13%) oraz HFpEF (50-58%), z rosnącym udziałem HFpEF, szczególnie u pacjentów z cukrzycą typu 2. Globalne rozpowszechnienie NS wynosi 8,52 na 1000 mieszkańców, z najwyższymi wskaźnikami w Azji Wschodniej, Ameryce Północnej i Europie Zachodniej. Mimo spadku standaryzowanych wskaźników zapadalności, bezwzględna liczba nowych przypadków wzrosła o 12% w ostatniej dekadzie, a śmiertelność związana z NS rośnie, szczególnie wśród młodszych dorosłych i mniejszości etnicznych.
- Epidemiologia niewydolności serca
- Różnice demograficzne w epidemiologii niewydolności serca
- Typy niewydolności serca w kontekście epidemiologicznym
- Wskaźniki epidemiologiczne niewydolności serca
- Hospitalizacje z powodu niewydolności serca
- Czynniki ryzyka niewydolności serca w kontekście epidemiologicznym
- Obciążenie ekonomiczne związane z niewydolnością serca
- Współczesne wyzwania i trendy w epidemiologii niewydolności serca
Epidemiologia niewydolności serca
Niewydolność serca (NS) stanowi poważny problem zdrowia publicznego na całym świecie, dotykający obecnie około 64 miliony osób. Szacuje się, że w Stanach Zjednoczonych niewydolność serca występuje u około 6,7 miliona osób powyżej 20. roku życia, a przewiduje się, że liczba ta wzrośnie do 8,5 miliona do 2030 roku, 10,3 miliona do 2040 roku i 11,4 miliona do 2050 roku.12 W skali globalnej zaobserwowano 29% wzrost częstości występowania niewydolności serca w latach 2010-2019.3
Dożywotnie ryzyko rozwoju niewydolności serca wzrosło do 24%, co oznacza, że około 1 na 4 osoby rozwinie NS w ciągu swojego życia.45 Szczególnie niepokojące jest to, że około 33% dorosłej populacji USA jest zagrożona niewydolnością serca (stadium A NS), a 24-34% populacji USA ma przedkliniczną niewydolność serca (stadium B NS).67
Różnice demograficzne w epidemiologii niewydolności serca
Badania epidemiologiczne wykazują znaczące różnice w występowaniu niewydolności serca w zależności od wieku, płci, rasy i pochodzenia etnicznego:89
- Wraz z wiekiem znacząco wzrasta częstość występowania NS – wskaźniki przekraczają 10% u osób powyżej 75. roku życia10
- Występowanie NS jest wyższe wśród osób czarnoskórych w porównaniu z innymi grupami rasowymi i etnicznymi1112
- Częstość występowania NS wzrosła wśród osób czarnoskórych i Latynosów na przestrzeni lat1314
- Mężczyźni mają wyższą zapadalność na niewydolność serca, ale ogólny wskaźnik rozpowszechnienia jest podobny dla obu płci, ponieważ kobiety żyją dłużej po wystąpieniu niewydolności serca15
- Kobiety są zazwyczaj starsze w momencie diagnozy NS (po menopauzie), częściej występuje u nich dysfunkcja rozkurczowa i ogólnie doświadczają niższej jakości życia po diagnozie w porównaniu do mężczyzn16
Geograficznie najwyższe wskaźniki zgonów z powodu niewydolności serca odnotowano w stanach środkowo-zachodnich, południowo-wschodnich i południowych USA.17 Obszary wiejskie wykazują wyższe wskaźniki śmiertelności z powodu NS zarówno wśród młodszych, jak i starszych grup wiekowych w porównaniu z obszarami miejskimi.18
Typy niewydolności serca w kontekście epidemiologicznym
W zależności od wartości frakcji wyrzutowej lewej komory wyróżnia się trzy główne typy niewydolności serca:1920
- NS z obniżoną frakcją wyrzutową (HFrEF) – około 30% przypadków
- NS z pośrednią frakcją wyrzutową (HFmrEF) – około 12-13% przypadków
- NS z zachowaną frakcją wyrzutową (HFpEF) – około 50-58% przypadków
Warto zauważyć, że odsetek przypadków HFpEF stale rośnie – w badaniach amerykańskich zwiększył się z 38% do 54% między 1997 a 2001 rokiem.21 W Stanach Zjednoczonych HFpEF stanowi obecnie około 50% wszystkich przypadków niewydolności serca diagnozowanych w ostatniej dekadzie.2223
Co istotne, w populacji osób z cukrzycą typu 2, dysfunkcja rozkurczowa lewej komory (LVDD) bez objawów oraz HFpEF stanowią najczęstsze fenotypy niewydolności serca, występując częściej niż HFrEF, HFmrEF i dysfunkcja skurczowa lewej komory (LVSD).2425
Wskaźniki epidemiologiczne niewydolności serca
Chorobowość (prevalence)
Globalnie szacowana częstość występowania niewydolności serca wynosiła 56,2 miliona osób w 2019 roku, przy czym najwyższe wskaźniki obserwowano w Azji Wschodniej, Ameryce Północnej i Europie Zachodniej.26 W USA rozpowszechnienie NS wśród dorosłych szacuje się na około 2,3-2,5%, w Kanadzie na 3,5% (2022), a w Europie na około 1,7% w 13 krajach w 2019 roku.2728
W Wielkiej Brytanii szacuje się, że niewydolność serca dotyka ponad 1 milion osób.29 W Hiszpanii częstość występowania NS jest bliska 2% w populacji dorosłych (≥ 18 lat).30 W Australii, według badania SHAPE, standaryzowany do wieku wskaźnik chorobowości wynosił 2,199%.31
Najnowsze globalne dane wskazują, że obecna światowa częstość występowania NS wynosi 64,34 miliona przypadków (8,52 na 1000 mieszkańców).32
Zapadalność (incidence)
W ciągu ostatniej dekady globalna zapadalność na niewydolność serca zmniejszyła się, jednak redukcja ta różni się znacznie w zależności od regionu i demografii.33 W USA wskaźniki zapadalności u pacjentów w wieku 65 lat i starszych zmniejszyły się z 36 przypadków na 1000 osób w 2011 r. do 26 przypadków na 1000 osób w 2016 r.34
W badaniach przeprowadzonych w Wielkiej Brytanii obejmujących ponad cztery miliony osób zaobserwowano spadek zapadalności na NS o 7% w latach 2002-2014, z 3,6 do 3,3 na 1000 osobolat.35 Jednak mimo standaryzowanych do wieku i płci wskaźników zapadalności, które maleją, bezwzględna liczba nowych przypadków wzrosła o 12% w ostatniej dekadzie.36
W Australii standaryzowany do wieku wskaźnik zapadalności na NS wynosił 0,348% rocznie.37 W Ameryce Południowej odnotowano zapadalność 1,99 przypadku na 1000 osobolat w Brazylii i 5,57 przypadku na 1000 osobolat w Argentynie.38
Wskaźniki umieralności z powodu niewydolności serca
Wskaźniki śmiertelności z powodu niewydolności serca rosną od 2012 roku, z bardziej wyraźnym przyspieszeniem w latach 2020-2021.3940 W 2021 roku w USA wskaźniki umieralności z powodu NS standaryzowane według wieku były wyższe niż w 1999 roku. Niewydolność serca była przyczyną towarzyszącą w około 425 147 zgonach i stanowiła 45% zgonów z przyczyn sercowo-naczyniowych w USA w 2021 roku.41 W 2022 roku NS była wymieniana na 457 212 aktach zgonu (i odpowiadała za 13,9% wszystkich przyczyn zgonów).42
Osoby czarnoskóre, rdzenni Amerykanie i rdzenni mieszkańcy Alaski mają najwyższe standaryzowane według wieku wskaźniki śmiertelności z powodu NS w porównaniu z innymi grupami rasowymi i etnicznymi.4344 W latach 2010-2020 wskaźniki śmiertelności z powodu NS wzrosły wśród osób czarnoskórych w tempie wyższym niż w jakiejkolwiek innej grupie rasowej lub etnicznej, szczególnie wśród osób poniżej 65. roku życia.4546
Zaobserwowano większy względny roczny wzrost wskaźników śmiertelności związanej z NS wśród młodszych dorosłych (35-64 lata) w porównaniu ze starszymi dorosłymi (65-84 lata).4748
W badaniu przeprowadzonym w Hiszpanii jednoroczny wskaźnik śmiertelności z dowolnej przyczyny wynosił 14% i był wyższy u pacjentów z niedawną hospitalizacją z powodu NS (24%).49 W Wielkiej Brytanii, według najnowszego raportu NICOR, wskaźnik śmiertelności wewnątrzszpitalnej wynosił 11% w latach 2022/23, a śmiertelność 30-dniowa i roczna wyniosły odpowiednio 13% i 30%.50
Hospitalizacje z powodu niewydolności serca
Wskaźniki hospitalizacji z powodu niewydolności serca wzrosły od 2014 roku. Ten wzrost był spójny między grupami wiekowymi i płciami, przy czym najwyższe wskaźniki odnotowano wśród pacjentów czarnoskórych.5152 W latach 2020-2022 wskaźniki hospitalizacji z powodu NS były tymczasowo obniżone podczas pandemii COVID-19.53
Ostra lub zdekompensowana niewydolność serca jest główną przyczyną przyjęć do szpitala pacjentów w wieku 65 lat i powoduje lub komplikuje 5% wszystkich przyjęć do szpitala w Wielkiej Brytanii. Wskaźniki hospitalizacji wzrosły o 33% w ciągu ostatnich pięciu lat, trzy razy więcej niż wzrosty obserwowane w przypadku jakiegokolwiek innego schorzenia.54
Wskaźniki ponownych hospitalizacji są wysokie – nawet 23% pacjentów jest ponownie hospitalizowanych w ciągu miesiąca po wypisie.55 W Stanach Zjednoczonych prawie jedna na cztery osoby (24,7%) hospitalizowane z powodu zastoinowej niewydolności serca jest ponownie przyjmowana w ciągu 30 dni.56
Czynniki ryzyka niewydolności serca w kontekście epidemiologicznym
Czynniki ryzyka rozwoju niewydolności serca obejmują:57
- Zaawansowany wiek – jeden z najsilniejszych czynników ryzyka58
- Nadciśnienie tętnicze – według badania Framingham, nadciśnienie odpowiada za około jedną czwartą przypadków niewydolności serca59
- Cukrzyca – związana z 2-4-krotnie zwiększonym ryzykiem NS60
- Otyłość – ryzyko rozwoju NS u osób z otyłością i nadciśnieniem wzrosło61
- Kardiomiopatie dziedziczne62
- Płeć – obserwowane są różnice między płciami w częstości występowania i rodzaju NS63
Wśród osób z cukrzycą, częstość występowania NS jest 2-2,5 razy wyższa niż w populacji ogólnej.64 Dłuższy czas trwania i gorsza kontrola cukrzycy są czynnikami, które oznaczają zwiększone ryzyko NS.65
Wiek, płeć i choroby współistniejące są niezależnie związane z hospitalizacją z powodu wszystkich przyczyn i niewydolności serca. Obecność cukrzycy, migotania przedsionków lub przewlekłej choroby nerek była niezależnie związana zarówno z hospitalizacją z powodu NS, jak i wszystkich przyczyn oraz ze śmiertelnością u pacjentów z NS.66
Obciążenie ekonomiczne związane z niewydolnością serca
Niewydolność serca wiąże się ze znacznym obciążeniem ekonomicznym systemów opieki zdrowotnej:67
- W USA niewydolność serca kosztowała system szacunkowo 30,7 miliarda dolarów w 2012 roku68
- Całkowite koszty medyczne dla pacjentów z NS w USA mają wzrosnąć z 20,9 miliarda dolarów w 2012 roku do 53,1 miliarda dolarów do 2030 roku69
- Globalnie NS odpowiada za 346,17 miliarda dolarów wydatków70
W Wielkiej Brytanii niewydolność serca stanowi 2% całego rocznego budżetu NHS (około 625 milionów funtów rocznie); 70% jest wydawane na opiekę szpitalną, a tylko około 9% na leki.7172
Nadzór epidemiologiczny nad niewydolnością serca
Dokładne monitorowanie epidemiologii niewydolności serca jest utrudnione przez szereg czynników:7374
- Różnice w definicji NS i metodach stosowanych do ustalenia jej obecności
- Niepewność w ustanawianiu diagnozy NS w dużych populacjach
- Istnienie co najmniej sześciu metodologii punktacji NS do diagnozy niewydolności serca
- Szacunki z badań populacyjnych opierają się głównie na objawowej NS i nie uwzględniają bezobjawowych pacjentów z obniżoną frakcją wyrzutową lewej komory (LVEF)
W celu poprawy nadzoru nad NS powstają liczne inicjatywy:7576
- HF Stats – inicjatywa Heart Failure Society of America (HFSA) mająca na celu ustanowienie jasnej i kompleksowej syntezy trendów w epidemiologii i wynikach niewydolności serca
- Narodowy Rejestr Niewydolności Serca (np. w Wielkiej Brytanii) – zbiera dane demograficzne, badania, leczenie i wyniki wszystkich pacjentów przyjętych z powodu NS
- Rejestry w poszczególnych krajach, np. szwedzki rejestr niewydolności serca
Warto zauważyć istnienie znaczących dysproporcji geograficznych w danych epidemiologicznych dotyczących NS, zwłaszcza deficyt danych z Afryki i Azji Południowej, co ogranicza rozwój ukierunkowanych strategii opieki zdrowotnej, inicjatyw polityki publicznej i interwencji w tych regionach.77
Współczesne wyzwania i trendy w epidemiologii niewydolności serca
Obecny krajobraz epidemiologiczny niewydolności serca podkreśla potrzebę okresowego nadzoru i alokacji zasobów dostosowanych do geograficznie wrażliwych obszarów.78 Niewydolność serca jest rosnącym globalnym zagrożeniem, którego rozpowszechnienie i obciążenie zdrowotne stale rosną, szczególnie u osób starszych i osób mieszkających w regionach o niskim indeksie społeczno-demograficznym (SDI).79
Istnieje bezpośrednia, liniowa zależność między indeksem społeczno-demograficznym (SDI) a zarówno częstością występowania niewydolności serca, jak i utratą lat życia z powodu niepełnosprawności (YLDs).80 Dysproporcje w społecznych determinantach zdrowia i nierówności zdrowotne są ważnymi czynnikami ryzyka niewydolności serca i prowadzą do zwiększonej śmiertelności i innych niekorzystnych wyników u osób zagrożonych NS lub z NS.81
Wraz ze starzeniem się populacji i wydłużeniem życia pacjentów kardiologicznych dzięki nowoczesnym innowacjom terapeutycznym doszło do zwiększenia rozpowszechnienia niewydolności serca. Mimo poprawy terapii, wskaźnik śmiertelności u pacjentów z NS pozostaje niedopuszczalnie wysoki, co sprawia, że wczesne wykrywanie podatnych osób, które skorzystałyby z działań zapobiegawczych, staje się koniecznością.82
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.