Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leku Lignocainum Hydrochloricum WZF 1%

Lignocainum Hydrochloricum WZF 1% (10 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań) wymaga przestrzegania szczególnych zasad bezpieczeństwa podczas stosowania. Niniejsza sekcja przedstawia kluczowe informacje o zagrożeniach i środkach ostrożności, które należy podjąć przy zalecaniu tego leku pacjentom.¹

Wymagania dotyczące personelu i wyposażenia

Znieczulenie miejscowe lidokainą powinno być wykonywane wyłącznie przez wykwalifikowanych lekarzy, którzy doskonale znają techniki znieczuleń oraz są przeszkoleni w diagnostyce i leczeniu powikłań związanych z przedawkowaniem lidokainy.² Gabinet, w którym wykonywane są znieczulenia, musi być wyposażony w:

• Źródło tlenu – niezbędne do natychmiastowego podjęcia interwencji w razie powikłań
• Sprzęt resuscytacyjny – umożliwiający szybkie działanie w sytuacji zagrożenia
• Niezbędne leki – dostosowane do możliwych powikłań

Przed rozpoczęciem procedury znieczulenia należy zapewnić dostęp dożylny. Opóźnienie w podjęciu działań resuscytacyjnych może prowadzić do poważnych konsekwencji, takich jak niedotlenienie, kwasica, zatrzymanie czynności serca, a w skrajnych przypadkach nawet zgon pacjenta.³

Technika podania leku

Każde wstrzyknięcie lidokainy w celach znieczulenia miejscowego wymaga wcześniejszej próby aspiracji, aby uniknąć przypadkowego podania donaczyniowego.⁴ Bezpieczne stosowanie lidokainy opiera się na:

• Odpowiednim dawkowaniu – dostosowanym do stanu pacjenta
• Poprawnej technice znieczulenia – zgodnej z aktualnymi standardami
• Przestrzeganiu środków ostrożności – szczególnie u pacjentów ze zwiększonym ryzykiem powikłań
• Gotowości do podjęcia natychmiastowych działań resuscytacyjnych – w razie wystąpienia powikłań

Należy pamiętać, że powtarzanie dawek lidokainy może prowadzić do niebezpiecznego wzrostu jej stężenia w surowicy krwi.⁵

Szczególne grupy pacjentów

Dostosowanie dawkowania jest konieczne u następujących grup pacjentów:

• Pacjenci wyniszczeni – ze względu na zmienioną farmakokinetykę leku
• Osoby w podeszłym wieku – z powodu zmienionej wrażliwości na lek i metabolizmu
• Dzieci – dawkowanie należy precyzyjnie dostosować do masy ciała
• Pacjenci z niewydolnością wątroby – lidokaina jest metabolizowana w wątrobie, więc u tych pacjentów może dojść do zwiększenia stężenia leku w płynach ustrojowych⁶

Monitorowanie pacjenta

Podczas znieczulenia lidokainą konieczne jest stałe monitorowanie:

• Stanu świadomości pacjenta
• Czynności układu krążenia
• Czynności układu oddechowego

Wczesne objawy toksycznych stężeń lidokainy w ośrodkowym układzie nerwowym obejmują: metaliczny smak w ustach, niepokój, szumy uszne, zawroty głowy, zaburzenia widzenia, drżenia mięśniowe lub senność.⁷

Znieczulenie w obszarze głowy i szyi

Szczególną ostrożność należy zachować przy wykonywaniu znieczuleń w obrębie głowy i szyi. W tych lokalizacjach anatomicznych znieczulenie może wywołać objawy zatrucia nawet przy zastosowaniu dopuszczalnej dawki lidokainy. W piśmiennictwie opisywano w takich przypadkach:

• Zaburzenia świadomości
• Drgawki
• Depresję układu oddechowego
• Depresję układu krążenia

Powyższe reakcje mogą być konsekwencją niezamierzonego donaczyniowego podania lidokainy. Szczególnie niebezpieczne mogą być skutki wstrzyknięcia produktu do światła tętnicy zaopatrującej ośrodkowy układ nerwowy.⁸

Znieczulenie zewnątrzoponowe

Zachowanie szczególnej ostrożności jest wymagane przy podawaniu lidokainy zewnątrzoponowo u pacjentów z:

• Blokiem serca – ze względu na możliwość nasilenia zaburzeń przewodnictwa
• Ciężkim nadciśnieniem tętniczym – z powodu ryzyka znacznych wahań ciśnienia⁹

Znieczulenie podpajęczynówkowe

Przed wykonaniem znieczulenia podpajęczynówkowego, niezależnie od zastosowanego środka znieczulającego, lekarz powinien dokładnie rozważyć potencjalne ryzyko i korzyści dla każdego pacjenta.¹⁰

Jednym z najgroźniejszych powikłań znieczuleń centralnych jest całkowite znieczulenie rdzeniowe, będące następstwem podania zbyt dużej dawki środka miejscowo znieczulającego do przestrzeni podpajęczynówkowej. W wyniku tego dochodzi do:

• Niewydolności układu krążenia – spowodowanej rozległą blokadą układu współczulnego, objawiającą się niedociśnieniem, znaczną bradykardią lub nawet zatrzymaniem pracy serca
• Niewydolności oddechowej – spowodowanej porażeniem mięśni oddechowych w wyniku zahamowania przewodnictwa w nerwach zaopatrujących te mięśnie, w tym przeponę¹¹

Ryzyko wystąpienia wysokiego znieczulenia podpajęczynówkowego jest zwiększone u:

• Pacjentów otyłych – ze względu na zmienioną dystrybucję leku
• Pacjentów z nadciśnieniem wewnątrzbrzusznym – które może wpływać na rozprzestrzenianie się leku
• Kobiet w zaawansowanej ciąży – ze względu na ucisk żyły głównej dolnej i zmianę ciśnienia w przestrzeni zewnątrzoponowej

W wymienionych przypadkach wymagane jest zmniejszenie dawki środka miejscowo znieczulającego.¹²

Całkowite znieczulenie rdzeniowe najczęściej jest wynikiem niezamierzonego, omyłkowego podania do przestrzeni podpajęczynówkowej dawki leku przeznaczonej do znieczulenia zewnątrzoponowego.¹³

Wykonanie znieczulenia podpajęczynówkowego u pacjenta z hipowolemią, niezależnie od rodzaju i dawki zastosowanego środka miejscowo znieczulającego, może doprowadzić do nagłego i znacznego obniżenia ciśnienia tętniczego.¹⁴

Powikłania neurologiczne

Trwałe powikłania neurologiczne po znieczuleniu podpajęczynówkowym występują bardzo rzadko i mogą obejmować:

• Brak czucia
• Zaburzenia czynności ruchowych
• Porażenia¹⁵

Zaleca się zachowanie ostrożności u pacjentów z istniejącymi zaburzeniami neurologicznymi, takimi jak:

• Stwardnienie rozsiane (SM)
• Porażenie połowicze
• Porażenie poprzeczne
• Zaburzenia nerwowo-mięśniowe

Należy jednak podkreślić, że w dotychczasowych obserwacjach klinicznych nie stwierdzono nasilenia tych zaburzeń po wykonaniu znieczulenia podpajęczynówkowego.¹⁶

Zastosowanie w leczeniu bólu

Przed podaniem lidokainy w leczeniu bólu w okresie okołooperacyjnym oraz w leczeniu bólu neuropatycznego (jako leku drugiego rzutu), należy u pacjenta wykluczyć i/lub wyrównać zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej.¹⁷

Zawartość sodu

Lignocainum Hydrochloricum WZF 1% zawiera sód w następujących ilościach:

Produkt może być rozcieńczany w 0,9% roztworze chlorku sodu. Zawartość sodu pochodzącego z rozcieńczalnika powinna być uwzględniona w obliczeniu całkowitej zawartości sodu w przygotowanym rozcieńczeniu produktu. W celu uzyskania dokładnej informacji dotyczącej zawartości sodu w roztworze wykorzystanym do rozcieńczenia produktu, należy zapoznać się z charakterystyką produktu leczniczego stosowanego rozcieńczalnika.¹⁸

U pacjentów ze zmniejszoną czynnością nerek należy uwzględnić zawartość sodu w produkcie gotowym do podania.¹⁹