Właściwości farmakokinetyczne lidokainy

Produktu leczniczego Lignocainum Hydrochloricum WZF 1% (10 mg/ml, roztwór do wstrzykiwań) cechuje się specyficznym profilem farmakokinetycznym, który determinuje jego zachowanie w organizmie od momentu podania aż po eliminację. Każdy ml roztworu zawiera 10 mg lidokainy chlorowodorku jednowodnego, co odpowiada 20 mg w ampułce 2 ml oraz 200 mg w fiolce 20 ml.¹

Wchłanianie

Lidokaina po podaniu miejscowym wchłania się całkowicie z miejsca zdeponowania w tkankach. Szybkość narastania stężenia we krwi zależy od wielu czynników, spośród których szczególnie istotne jest miejsce podania preparatu.²

Obserwuje się wyraźne różnice w osiąganych stężeniach leku w osoczu w zależności od zastosowanej techniki znieczulenia:

• Najwyższe stężenie lidokainy w osoczu (poza przypadkami podania dożylnego) występuje w trakcie blokady nerwów międzyżebrowych³
• Nieco niższe stężenie osiągane jest podczas znieczulenia zewnątrzoponowego⁴
• Najniższe stężenie występuje przy zastosowaniu znieczulenia nasiękowego⁵

Istotne znaczenie dla farmakokinetyki ma również zastosowanie noradrenaliny, która ogranicza szybkość wchłaniania lidokainy z tkanek do krwiobiegu. Dzięki temu wydłuża się czas działania leku oraz zmniejsza jego stężenie w surowicy, co pozwala na zastosowanie większej dawki.⁶

Dystrybucja

Po wchłonięciu do krwiobiegu, lidokaina wiąże się z białkami osocza w stopniu zależnym od jej stężenia. Przy stężeniach od 1 μg/ml do 4 μg/ml z białkami wiąże się od 40% do 80% leku.⁷

Lidokaina charakteryzuje się zdolnością do przenikania przez ważne bariery biologiczne:

• Przenika przez barierę krew-mózg⁸
• Przenika przez łożysko, docierając do krążenia płodu⁹

Metabolizm

Lidokaina podlega intensywnemu metabolizmowi wątrobowemu. Jest bardzo szybko metabolizowana w wątrobie do kilku pochodnych N-dealkilowanych, które wykazują słabszą aktywność farmakologiczną w porównaniu do związku macierzystego.¹⁰

U pacjentów z upośledzoną czynnością wątroby kinetyka lidokainy ulega zmianie, przy czym okres półtrwania może być wydłużony nawet dwukrotnie w porównaniu do osób z prawidłową funkcją tego narządu.¹¹

Eliminacja

Lidokaina jest wydalana głównie przez nerki, przede wszystkim w postaci metabolitów. Tylko około 10% leku wydalane jest w postaci niezmienionej.¹²

Po wstrzyknięciu dożylnym okres półtrwania lidokainy w surowicy wynosi 1,6 godziny.¹³

Upośledzenie czynności nerek nie wpływa znacząco na kinetykę samej lidokainy, natomiast w takich przypadkach obserwuje się podwyższone stężenie metabolitów we krwi.¹⁴

Stężenia terapeutyczne i toksyczne

Skuteczne działanie przeciwbólowe lidokainy podawanej dożylnie w okresie okołooperacyjnym uzyskiwane jest po osiągnięciu stężenia w surowicy wynoszącego 1,1-4,2 μg/ml.¹⁵

Po przekroczeniu stężenia 6 μg/ml w surowicy krwi obserwuje się toksyczne działanie na ośrodkowy układ nerwowy, które manifestuje się głównie w postaci drgawek. Objawy zatrucia mogą być potęgowane przez kwasicę oraz jednoczesne stosowanie leków pobudzających aktywność ośrodkowego układu nerwowego.¹⁶