Działania niepożądane leku Propycil 50 mg

Propylotiouracyl, substancja czynna leku Propycil 50 mg, wykazuje szereg działań niepożądanych, których występowanie i nasilenie może różnić się w zależności od wskazania, dawkowania oraz stosowania jednoczesnej terapii innymi produktami leczniczymi. Prezentacja poniższych działań niepożądanych oparta jest na klasyfikacji układów i narządów MedDRA z uwzględnieniem częstości występowania zgodnie z konwencją MedDRA.<sup data-drug="Propycil 50 mg" data-section="Działania niepożądane" title="Zakres występowania działań niepożądanych może różnić się w zależności od wskazania, dawkowania i rodzaju jednoczesnego leczenia innymi produktami leczniczymi. […] Objawy kliniczne działań niepożądanych zostały przedstawione zgodnie z systemem klasyfikacji układów i narządów MedDRA i konwencją MedDRA dotyczącą częstości występowania: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (1

Najczęstsze działania niepożądane

Do najczęściej obserwowanych działań niepożądanych podczas terapii propylotiouracylem należą: zaburzenia żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty), reakcje nadwrażliwości objawiające się jako alergiczne wysypki skórne, świąd, wykwity oraz pokrzywka, a także neutropenia bez objawów klinicznych. Ponadto, bardzo często obserwuje się przemijające zwiększenie aktywności aminotransferaz.²

Zagrożenia hematologiczne

Jednym z najpoważniejszych działań niepożądanych propylotiouracylu są zaburzenia hematologiczne, w szczególności agranulocytoza, która występuje u 0,3% do 0,6% pacjentów. Agranulocytoza może ujawnić się po tygodniach lub miesiącach od rozpoczęcia terapii i w przypadku jej wystąpienia konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie stosowania leku. Należy również rozważyć, po konsultacji z hematologiem, podanie czynnika stymulującego tworzenie się kolonii granulocytów (G-CSF, filgrastim).³

Bardzo rzadko mogą wystąpić również inne zaburzenia hematologiczne, takie jak trombocytopenia, pancytopenia, zaburzenia erytropoezy, hemoliza, pozytywny test Coombsa czy uogólnione powiększenie węzłów chłonnych.⁴

Zaburzenia układu immunologicznego

U pacjentów leczonych propylotiouracylem często występują reakcje nadwrażliwości manifestujące się alergicznymi wysypkami skórnymi. Mają one zazwyczaj łagodny przebieg i mogą przemijać nawet podczas kontynuacji terapii.⁵

Rzadziej obserwuje się gorączkę polekową oraz uszkodzenia wątroby.⁶

Bardzo rzadko, ale niezwykle istotnym z klinicznego punktu widzenia jest możliwość wystąpienia zapalenia naczyń krwionośnych związanego z obecnością przeciwciał przeciwko cytoplazmie neutrofilów (ANCA). U pacjentów z chorobą Gravesa-Basedowa przyjmujących propylotiouracyl mogą pojawić się przeciwciała przeciwko mieloperoksydazie (MPO- lub p-ANCA) oraz rzadziej przeciwko proteinazie 3 (PR3- lub p-ANCA) lub innym antygenom. U części pacjentów przeciwciała te wiążą się z występowaniem zapalenia naczyń krwionośnych, które oprócz bólów stawów, bólów mięśni oraz objawów grypopodobnych, może wywoływać również poważne objawy narządowe.⁷

W przypadku wystąpienia objawów zapalenia naczyń należy przeprowadzić testy immunologiczne oraz rozważyć odstawienie leku. Zwykle objawy te ustępują po zaprzestaniu leczenia, jednak zgłoszono pojedyncze przypadki prowadzące do zgonu, do których mogły przyczynić się dodatkowe powikłania.⁸

Zaburzenia wątroby

Hepatotoksyczność jest jednym z poważnych działań niepożądanych propylotiouracylu. Rzadko występuje uszkodzenie wątroby, szczególnie po zastosowaniu dużych dawek. Opisano reakcje typu zapalenia wątroby z obumieraniem komórek wątrobowych i przemijającą cholestazą. Objawy te ustępują po zaprzestaniu podawania propylotiouracylu.⁹

Należy podkreślić, że nadczynność tarczycy już przed rozpoczęciem terapii może powodować zwiększenie aktywności gamma-glutamylotransferazy i fosfatazy zasadowej we krwi.¹⁰

Bardzo rzadko odnotowano ciężkie przypadki chorób wątroby spowodowane stosowaniem propylotiouracylu, a z częstością nieznaną zgłaszano zapalenie wątroby i niewydolność wątroby.¹¹

Inne istotne działania niepożądane

Podczas terapii propylotiouracylem mogą wystąpić także inne działania niepożądane, takie jak:

• Zaburzenia endokrynologiczne: bardzo rzadko powstawanie wola u noworodków¹²
• Zaburzenia układu nerwowego: rzadko zawroty głowy, zaburzenia nerwowo-mięśniowe¹³
• Zaburzenia ucha i błędnika: bardzo rzadko utrata słuchu¹⁴
• Zaburzenia żołądka i jelit: niezbyt często zaburzenia smaku i zapachu (dysgeusia, ageusia) przemijające po zaprzestaniu leczenia, mogące trwać do kilku tygodni¹⁵
• Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: bardzo rzadko utrata włosów, obwodowe obrzęki, plamica, leukocytoklastyczne zapalenie naczyń krwionośnych¹⁶
• Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe: bardzo rzadko bóle stawów bez objawów zapalenia¹⁷

Uwagi dotyczące monitorowania pacjenta

Podczas stosowania propylotiouracylu należy regularnie monitorować morfologię krwi, aktywność aminotransferaz oraz enzymów wskazujących na istnienie cholestazy.¹⁸

W trakcie leczenia, w celu uniknięcia przedawkowania, konieczne jest również monitorowanie czynności tarczycy. Duże dawki leków tyreostatycznych mogą prowadzić do powstania wola lub powiększenia już istniejącego wola. Powinno brać się to pod uwagę w przypadkach wola śródpiersiowego w związku z rozwinięciem rozdwojenia tchawicy.¹⁹

Podczas stosowania dużych dawek istnieje ryzyko subklinicznej lub klinicznej niedoczynności tarczycy. Dawka produktu Propycil 50 mg powinna być zredukowana po osiągnięciu stanu eutyreozy lub być podawana jednocześnie z lewotyroksyną. Nie powinno się całkowicie zaprzestać podawania produktu Propycil 50 mg podczas leczenia tyroksyną.²⁰

Należy pamiętać, że podczas stosowania produktu Propycil 50 mg, w wyniku redukcji zwiększonego poziomu zużytkowania energii występującego w nadczynności tarczycy, może nastąpić zwiększenie masy ciała. Pacjenci powinni zostać poinformowani, że wydatek energetyczny ulegnie znormalizowaniu wraz z postępem leczenia.²¹

Tabela działań niepożądanych

Wskazówki dla lekarzy prowadzących

Wzrost wola podczas leczenia produktem Propycil 50 mg przy obniżonym poziomie TSH jest wynikiem istniejącej choroby i nie można temu zapobiec poprzez podanie dodatkowych hormonów tarczycy.²²

Orbitopatia endokrynna występuje lub nasila się niezależnie od istniejących chorób tarczycy i nie powinna stanowić powodu do zmiany koncepcji terapii (leki tyreostatyczne, zabieg chirurgiczny, radioterapia) oraz być interpretowana jako działanie niepożądane odpowiedniego leczenia.²³

W rzadkich przypadkach może wystąpić „późna” niedoczynność tarczycy, co powinno być interpretowane raczej jako wynik stanu zapalnego tarczycy, a nie jako działanie niepożądane leku.²⁴

Zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane poprzez Departament Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.²⁵