Działania niepożądane
Captopril Jelfa 50 mg

Działania niepożądane kaptoprylu – charakterystyka kliniczna

Kaptopryl (Captopril Jelfa), dostępny w dawkach 12,5 mg, 25 mg oraz 50 mg, wykazuje szereg działań niepożądanych o różnym nasileniu i częstości występowania. Jako inhibitor konwertazy angiotensyny (ACE) może powodować charakterystyczne dla tej grupy leków działania uboczne, które wymagają szczególnej uwagi klinicznej ze strony lekarza prowadzącego.¹

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

Wśród najpoważniejszych działań niepożądanych kaptoprylu znajdują się zaburzenia hematologiczne. Neutropenia i agranulocytoza występują bardzo rzadko, jednak stanowią istotne zagrożenie, szczególnie u pacjentów z upośledzoną funkcją nerek. Podobnie pancytopenia, niedokrwistość (w tym niedokrwistość aplastyczna i hemolityczna) oraz małopłytkowość należą do bardzo rzadkich, ale potencjalnie niebezpiecznych powikłań terapii. Obserwowano również powiększenie węzłów chłonnych, eozynofilię oraz zaburzenia autoimmunologiczne manifestujące się obecnością przeciwciał przeciwjądrowych.²

Zaburzenia metabolizmu i odżywiania

W trakcie terapii kaptoprylom rzadko obserwuje się anoreksję. Bardzo rzadko może wystąpić hiperkaliemia (wymagająca szczególnej uwagi zwłaszcza u pacjentów z niewydolnością nerek) oraz hipoglikemia.³

Zaburzenia psychiczne i neurologiczne

Do często występujących działań niepożądanych należą zaburzenia snu oraz zaburzenia smaku (ang. dysgeusia), a także zawroty głowy. Rzadziej obserwuje się senność, bóle głowy i parestezje. Bardzo rzadkim, ale potencjalnie poważnym powikłaniem są incydenty naczyniowo-mózgowe, w tym udar mózgu oraz omdlenia. Bardzo rzadko może również wystąpić splątanie i depresja.⁴

Zaburzenia narządów zmysłów

Bardzo rzadko kaptopryl może powodować niewyraźne widzenie, co może być związane z wpływem leku na układ sercowo-naczyniowy i ciśnienie tętnicze.⁵

Zaburzenia układu sercowo-naczyniowego

Niezbyt często występują tachykardia lub tachyarytmia, dławica piersiowa oraz kołatanie serca. Do bardzo rzadkich, ale potencjalnie zagrażających życiu powikłań zalicza się zatrzymanie czynności serca i wstrząs kardiogenny. Niezbyt często obserwuje się również niedociśnienie tętnicze, zespół Raynauda, nagłe zaczerwienienie lub bladość skóry.⁶

Zaburzenia układu oddechowego

Charakterystycznym i często występującym działaniem niepożądanym związanym ze stosowaniem kaptoprylu jest suchy, uporczywy kaszel, który może wymagać przerwania leczenia. Pacjenci często zgłaszają również duszność. Bardzo rzadko mogą wystąpić skurcz oskrzeli, nieżyt błony śluzowej nosa, alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych oraz eozynofilowe zapalenie płuc.⁷

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Do często występujących działań niepożądanych ze strony przewodu pokarmowego należą: nudności, wymioty, podrażnienie błony śluzowej żołądka, bóle brzucha, biegunka, zaparcia oraz suchość błony śluzowej jamy ustnej. Rzadziej obserwuje się zapalenie jamy ustnej i owrzodzenia aftowe. Bardzo rzadko kaptopryl może powodować zapalenie języka, wrzód trawienny oraz zapalenie trzustki.⁸

Zaburzenia wątroby i dróg żółciowych

Bardzo rzadko kaptopryl może powodować zaburzenia czynności wątroby i zastój żółci (w tym żółtaczkę), zapalenie wątroby (włącznie z martwicą), a także zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych i stężenia bilirubiny.⁹

Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej

Często występującymi działaniami niepożądanymi dotyczącymi skóry są świąd (z wysypką lub bez), wysypka oraz łysienie. Niezbyt często obserwuje się obrzęk naczynioruchowy, który może stanowić zagrożenie życia. Bardzo rzadko mogą wystąpić poważne reakcje skórne, takie jak pokrzywka, zespół Stevensa-Johnsona, rumień wielopostaciowy, nadwrażliwość na światło, erytrodermia, zmiany skórne podobne do pęcherzycy oraz złuszczające zapalenie skóry.¹⁰

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

Do bardzo rzadkich działań niepożądanych należą bóle mięśni i bóle stawów.¹¹

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Rzadko występują zaburzenia czynności nerek, w tym niewydolność nerek, wielomocz, skąpomocz oraz zwiększenie częstości oddawania moczu. Bardzo rzadko może rozwinąć się zespół nerczycowy.¹²

Zaburzenia układu rozrodczego

Bardzo rzadko obserwuje się impotencję oraz ginekomastię.¹³

Zaburzenia ogólne

Niezbyt często pacjenci zgłaszają ból w klatce piersiowej, zmęczenie i złe samopoczucie. Bardzo rzadko występuje gorączka.¹⁴

Nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych

Bardzo rzadko stwierdza się białkomocz, eozynofilię, zwiększenie stężenia potasu w surowicy, zmniejszenie stężenia sodu w surowicy, zwiększenie stężenia azotu mocznikowego we krwi, zwiększenie stężenia kreatyniny i bilirubiny w surowicy, zmniejszenie stężenia hemoglobiny, zmniejszenie wartości hematokrytu, zmniejszenie ilości leukocytów i płytek krwi, dodatnie miano przeciwciał przeciwjądrowych oraz przyspieszone OB.¹⁵

Tabela działań niepożądanych kaptoprylu

Monitorowanie i postępowanie w przypadku działań niepożądanych

Istotne jest systematyczne monitorowanie pacjentów przyjmujących kaptopryl pod kątem potencjalnych działań niepożądanych, szczególnie w pierwszych tygodniach leczenia oraz po każdej modyfikacji dawki. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z grupy podwyższonego ryzyka, w tym z zaburzeniami czynności nerek, chorobami autoimmunologicznymi oraz stosujących jednocześnie leki immunosupresyjne.¹⁶

Po wystąpieniu ciężkich działań niepożądanych, takich jak agranulocytoza, obrzęk naczynioruchowy czy ciężkie reakcje skórne, lek należy natychmiast odstawić i wdrożyć odpowiednie leczenie. W przypadku wystąpienia suchego kaszlu, charakterystycznego dla inhibitorów ACE, należy rozważyć zamianę na inną grupę leków hipotensyjnych, np. sartany.¹⁷

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.¹⁸

Dane kontaktowe do zgłaszania działań niepożądanych:
Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
Tel.: + 48 22 49 21 301
Faks: + 48 22 49 21 309
Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl¹⁹

Działania niepożądane można zgłaszać również bezpośrednio podmiotowi odpowiedzialnemu.²⁰