Przedawkowanie
Metafen 200 mg + 325 mg

Przedawkowanie leku Metafen (200 mg + 325 mg)

Przedawkowanie leku Metafen, zawierającego w każdej tabletce powlekanej 200 mg ibuprofenu i 325 mg paracetamolu, charakteryzuje się złożonym obrazem klinicznym wynikającym z działania obu substancji czynnych. Istotny jest fakt, że wczesne objawy przedawkowania są zazwyczaj związane z działaniem ibuprofenu, natomiast objawy późniejsze zależą głównie od toksycznego wpływu paracetamolu na organizm.¹

Toksyczność paracetamolu

Przyjęcie paracetamolu w dawce 10 g lub większej przez osobę dorosłą wiąże się z wysokim ryzykiem uszkodzenia wątroby. Należy podkreślić, że nawet mniejsze dawki – od 5 g – mogą prowadzić do hepatotoksyczności u pacjentów z określonymi czynnikami ryzyka.²

Do głównych czynników ryzyka zwiększających prawdopodobieństwo uszkodzenia wątroby przy niższych dawkach paracetamolu należą:

• Długotrwałe leczenie lekami indukującymi enzymy wątrobowe, takimi jak: karbamazepina, fenobarbital, fenytoina, prymidon, ryfampicyna czy produkty zawierające ziele dziurawca
• Regularne nadużywanie alkoholu
• Niedobór glutationu wynikający z różnych stanów klinicznych, jak: zaburzenia odżywiania, mukowiscydoza, zakażenie HIV, głód czy wyniszczenie organizmu³

Objawy przedawkowania paracetamolu

Przebieg kliniczny zatrucia paracetamolem ma charakter fazowy. W pierwszych 24 godzinach obserwuje się głównie objawy ze strony przewodu pokarmowego, takie jak: bladość, nudności, wymioty, jadłowstręt i ból brzucha. Te objawy mogą być mylnie interpretowane jako niegroźne, co opóźnia wdrożenie leczenia.⁴

Uszkodzenie wątroby zwykle ujawnia się między 12 a 48 godziną od momentu przedawkowania, co potwierdza się nieprawidłowymi wynikami parametrów wątrobowych. W tym okresie mogą wystąpić zaburzenia metabolizmu glukozy oraz kwasica metaboliczna.⁵

W ciężkich przypadkach niewydolność wątroby może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak encefalopatia, krwotoki, hiperglikemia, obrzęk mózgu, a ostatecznie do zgonu pacjenta. Istotnym powikłaniem może być także ostra niewydolność nerek z ostrą martwicą kanalików nerkowych, objawiająca się silnym bólem w okolicy lędźwiowej, krwiomoczem i białkomoczem – co może wystąpić nawet przy braku ciężkiego uszkodzenia wątroby. W literaturze opisywano również przypadki zaburzeń rytmu serca i zapalenia trzustki.⁶

Objawy przedawkowania ibuprofenu

W przypadku przedawkowania ibuprofenu, większość pacjentów, którzy przyjęli klinicznie istotne dawki NLPZ, może prezentować objawy ze strony przewodu pokarmowego: nudności, wymioty, ból w nadbrzuszu, rzadziej biegunkę. Mogą również wystąpić charakterystyczne objawy neurologiczne, takie jak szumy uszne i ból głowy, a także krwawienie z przewodu pokarmowego.⁷

W cięższych zatruciach ibuprofenem toksyczność manifestuje się w obszarze ośrodkowego układu nerwowego. Pacjenci mogą wykazywać senność, czasami pobudzenie i dezorientację, a w skrajnych przypadkach mogą wejść w stan śpiączki. Sporadycznie obserwuje się drgawki.⁸

Ciężkie zatrucie ibuprofenem może prowadzić do kwasicy metabolicznej, wydłużenia czasu protrombinowego/INR (prawdopodobnie wskutek interferencji z działaniem czynników krzepnięcia we krwi), a w przypadkach współistniejącego odwodnienia może spowodować ostrą niewydolność nerek i uszkodzenie wątroby. U pacjentów chorujących na astmę oskrzelową przedawkowanie ibuprofenu może wywołać zaostrzenie choroby.⁹

Postępowanie w przedawkowaniu

Leczenie przedawkowania paracetamolu wymaga natychmiastowego działania, nawet w przypadku braku istotnych wczesnych objawów. Pacjent powinien być niezwłocznie przewieziony do szpitala w celu uzyskania specjalistycznej pomocy medycznej.¹⁰

Podstawowe zasady postępowania w przedawkowaniu paracetamolu obejmują:

1. Podanie węgla aktywowanego, jeżeli od momentu przedawkowania upłynęła mniej niż 1 godzina
2. Określenie stężenia paracetamolu w osoczu po 4 godzinach od jego przyjęcia (wcześniejsze pomiary są mało wiarygodne)
3. Zastosowanie N-acetylocysteiny jako antidotum – można ją podać do 24 godzin po zażyciu paracetamolu, przy czym maksymalny efekt ochronny uzyskuje się przy podaniu w ciągu 8 godzin od przedawkowania
4. W przypadkach, gdy pacjent nie wymiotuje i znajduje się w odległym miejscu poza szpitalem, alternatywą może być doustne podanie metioniny¹¹

Pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby, które rozwinęły się po upływie 24 godzin od przedawkowania, należy leczyć zgodnie z obowiązującymi wytycznymi klinicznymi.¹²

Leczenie przedawkowania ibuprofenu ma charakter objawowy i podtrzymujący. Obejmuje ono:

1. Utrzymanie drożności dróg oddechowych
2. Monitorowanie czynności serca i podstawowych parametrów życiowych aż do ustabilizowania stanu pacjenta
3. Podanie doustnie węgla aktywowanego w ciągu 1 godziny od przyjęcia potencjalnie toksycznej dawki leku
4. W przypadku wystąpienia częstych lub przedłużających się drgawek – podanie dożylne diazepamu lub lorazepamu
5. Pacjentom chorującym na astmę oskrzelową należy podać leki rozszerzające oskrzela¹³

Tabela objawów przedawkowania leku Metafen

Podsumowując, przedawkowanie leku Metafen stanowi stan kliniczny wymagający pilnej interwencji medycznej, ze szczególnym uwzględnieniem potencjalnie śmiertelnej hepatotoksyczności paracetamolu. Wczesne rozpoznanie i wdrożenie właściwego leczenia ma kluczowe znaczenie dla rokowania pacjenta, zwłaszcza w przypadku pacjentów z dodatkowymi czynnikami ryzyka uszkodzenia wątroby.¹⁴