Leki w grupie
„lek przeciwbólowy”

Leki przeciwbólowe (analgetyki) to substancje farmakologiczne stosowane w celu łagodzenia lub eliminowania bólu. Mechanizm ich działania polega głównie na hamowaniu przekaźnictwa bodźców bólowych w układzie nerwowym lub ograniczaniu produkcji mediatorów zapalenia odpowiedzialnych za wywołanie bólu.

Wśród leków przeciwbólowych wyróżniamy kilka głównych grup: nieopioidowe leki przeciwbólowe (np. NLPZ, paracetamol), opioidowe leki przeciwbólowe oraz leki adjuwantowe (wspomagające). Każda z tych grup charakteryzuje się odmiennym mechanizmem działania i zakresem zastosowań klinicznych.

Nieopioidowe leki przeciwbólowe to przede wszystkim niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), które hamują enzymy cyklooksygenazy (COX), zmniejszając produkcję prostaglandyn odpowiedzialnych za ból i stan zapalny. Do najczęściej stosowanych NLPZ należą: ibuprofen (Nurofen, Ibuprom), diklofenak (Diclac, Voltaren), naproxen (Anapran, Aleve) oraz kwas acetylosalicylowy (Aspiryna, Polopiryna). Innym popularnym analgetykiem nieopioidowym jest paracetamol (Apap, Panadol), który działa głównie ośrodkowo i wykazuje niewielkie działanie przeciwzapalne.

Opioidowe leki przeciwbólowe działają poprzez wiązanie się ze specyficznymi receptorami opioidowymi w mózgu i rdzeniu kręgowym. Dzielą się na słabe opioidy (tramadol, kodeina) oraz silne opioidy (morfina, oksykodon, fentanyl, buprenorfina). W Polsce dostępne są preparaty zawierające: tramadol (Tramal, Poltram), kodeinę (często w połączeniu z paracetamolem jako Dafalgan Codeine), morfinę (Sevredol, MST Continus), oksykodon (OxyContin, Oxydolor), fentanyl (Durogesic, Matrifen) oraz buprenorfinę (Transtec, Bunondol).

Leki adjuwantowe to grupa substancji pierwotnie stosowanych w innych wskazaniach, które wykazują działanie przeciwbólowe w określonych rodzajach bólu. Należą do nich leki przeciwdepresyjne (amitryptylina, duloksetyna), przeciwdrgawkowe (pregabalina, gabapentyna), miejscowe środki znieczulające (lidokaina), kortykosteroidy i inne.

Największą zaletą stosowania leków przeciwbólowych jest skuteczne łagodzenie bólu, co poprawia jakość życia pacjentów, ułatwia proces rehabilitacji i umożliwia normalne funkcjonowanie. Właściwie dobrane analgetyki pozwalają na kontrolę bólu ostrego, przewlekłego oraz towarzyszącego różnym schorzeniom, w tym chorobom nowotworowym.

Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem leków przeciwbólowych obejmują działania niepożądane charakterystyczne dla poszczególnych grup. NLPZ mogą powodować krwawienia z przewodu pokarmowego, uszkodzenie nerek i wątroby oraz zwiększać ryzyko sercowo-naczyniowe. Opioidy wiążą się z ryzykiem uzależnienia, depresji oddechowej, zaparć oraz tolerancji na lek wymagającej zwiększania dawki. Paracetamol w dawkach przekraczających zalecane może prowadzić do ciężkiego uszkodzenia wątroby. Istotnym zagrożeniem jest również zjawisko polipragmazji – nieuzasadnionego łączenia różnych leków przeciwbólowych bez konsultacji z lekarzem.

Lista leków w tej grupie

  1. 15.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl