Leki w grupie
„lek przeciwbólowy”
Leki przeciwbólowe (analgetyki) to substancje farmakologiczne stosowane w celu łagodzenia lub eliminowania bólu. Mechanizm ich działania polega głównie na hamowaniu przekaźnictwa bodźców bólowych w układzie nerwowym lub ograniczaniu produkcji mediatorów zapalenia odpowiedzialnych za wywołanie bólu.
Wśród leków przeciwbólowych wyróżniamy kilka głównych grup: nieopioidowe leki przeciwbólowe (np. NLPZ, paracetamol), opioidowe leki przeciwbólowe oraz leki adjuwantowe (wspomagające). Każda z tych grup charakteryzuje się odmiennym mechanizmem działania i zakresem zastosowań klinicznych.
Nieopioidowe leki przeciwbólowe to przede wszystkim niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), które hamują enzymy cyklooksygenazy (COX), zmniejszając produkcję prostaglandyn odpowiedzialnych za ból i stan zapalny. Do najczęściej stosowanych NLPZ należą: ibuprofen (Nurofen, Ibuprom), diklofenak (Diclac, Voltaren), naproxen (Anapran, Aleve) oraz kwas acetylosalicylowy (Aspiryna, Polopiryna). Innym popularnym analgetykiem nieopioidowym jest paracetamol (Apap, Panadol), który działa głównie ośrodkowo i wykazuje niewielkie działanie przeciwzapalne.
Opioidowe leki przeciwbólowe działają poprzez wiązanie się ze specyficznymi receptorami opioidowymi w mózgu i rdzeniu kręgowym. Dzielą się na słabe opioidy (tramadol, kodeina) oraz silne opioidy (morfina, oksykodon, fentanyl, buprenorfina). W Polsce dostępne są preparaty zawierające: tramadol (Tramal, Poltram), kodeinę (często w połączeniu z paracetamolem jako Dafalgan Codeine), morfinę (Sevredol, MST Continus), oksykodon (OxyContin, Oxydolor), fentanyl (Durogesic, Matrifen) oraz buprenorfinę (Transtec, Bunondol).
Leki adjuwantowe to grupa substancji pierwotnie stosowanych w innych wskazaniach, które wykazują działanie przeciwbólowe w określonych rodzajach bólu. Należą do nich leki przeciwdepresyjne (amitryptylina, duloksetyna), przeciwdrgawkowe (pregabalina, gabapentyna), miejscowe środki znieczulające (lidokaina), kortykosteroidy i inne.
Największą zaletą stosowania leków przeciwbólowych jest skuteczne łagodzenie bólu, co poprawia jakość życia pacjentów, ułatwia proces rehabilitacji i umożliwia normalne funkcjonowanie. Właściwie dobrane analgetyki pozwalają na kontrolę bólu ostrego, przewlekłego oraz towarzyszącego różnym schorzeniom, w tym chorobom nowotworowym.
Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem leków przeciwbólowych obejmują działania niepożądane charakterystyczne dla poszczególnych grup. NLPZ mogą powodować krwawienia z przewodu pokarmowego, uszkodzenie nerek i wątroby oraz zwiększać ryzyko sercowo-naczyniowe. Opioidy wiążą się z ryzykiem uzależnienia, depresji oddechowej, zaparć oraz tolerancji na lek wymagającej zwiększania dawki. Paracetamol w dawkach przekraczających zalecane może prowadzić do ciężkiego uszkodzenia wątroby. Istotnym zagrożeniem jest również zjawisko polipragmazji – nieuzasadnionego łączenia różnych leków przeciwbólowych bez konsultacji z lekarzem.
Lista leków w tej grupie
-
Dicloziaja – Żel – 11,6 mg/g
Preparat zawiera diklofenak dietyloamoniowy, będący substancją czynną, oraz szereg substancji pomocniczych, w tym glikol propylenowy i składniki zapachowe. Jest dostępny w postaci żelu o charakterystycznym zapachu. Stosuje się go miejscowo w leczeniu bólu i stanów zapalnych mięśni, stawów, ścięgien oraz więzadeł, powstałych na skutek urazów, skręceń lub stanów zwyrodnieniowych. Preparat jest przeznaczony dla młodzieży powyżej 14 lat oraz dorosłych.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Ibum Express Forte – Kapsułki miękkie – 400 mg
Lek zawiera 400 mg ibuprofenu w każdej kapsułce miękkiej oraz sorbitol ciekły jako substancję pomocniczą. Jest stosowany w łagodzeniu bólu o różnym pochodzeniu, takim jak bóle głowy, zębów, mięśni, stawów czy nerwobóle. Pomaga również przy bólach towarzyszących przeziębieniu, grypie oraz bolesnym miesiączkowaniu. Może być używany także w stanach gorączkowych związanych z infekcjami.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Auxilen – Roztwór do wstrzykiwań / do infuzji – 50 mg/2 ml
Preparat zawiera trometamol deksketoprofenu, odpowiadający 50 mg deksketoprofenu w 2 ml roztworu, oraz substancje pomocnicze takie jak etanol i chlorek sodu. Jest dostępny w postaci przezroczystego, bezbarwnego roztworu do wstrzykiwań lub infuzji. Stosowany jest do objawowego leczenia ostrego bólu o nasileniu umiarkowanym do ciężkiego. Wskazany jest szczególnie wtedy, gdy doustne podawanie jest niemożliwe lub niewłaściwe, np. przy bólu pooperacyjnym, kolce nerkowej czy bólu lędźwiowo-krzyżowym.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Nurofen dla dzieci Junior – Kapsułki do żucia, elastyczne – 100 mg
Produkt zawiera 100 mg ibuprofenu w elastycznej kapsułce do żucia, wzbogaconej m.in. glukozą, sacharozą i lecytyną sojową. Przeznaczony jest do stosowania u dzieci w wieku od 7 do 12 lat, o masie ciała od 20 do 40 kg. Wskazany jest do obniżania gorączki oraz łagodzenia objawów przeziębienia i grypy. Stosuje się go także w leczeniu łagodnego do umiarkowanego bólu, takiego jak ból gardła, zęba, ucha, głowy oraz niewielkich urazów.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Ibuprofen Catalent – Kapsułki miękkie – 200 mg
Produkt leczniczy zawiera 200 mg ibuprofenu jako substancję czynną oraz substancje pomocnicze, takie jak sorbitol i czerwień koszenilowa. Jest dostępny w postaci miękkiej kapsułki z przezroczystą czerwoną otoczką. Stosowany jest w krótkotrwałym leczeniu objawowym bólu o nasileniu łagodnym do umiarkowanego, na przykład bólu głowy, zębów, miesiączkowego czy skręceń stawów. Wskazany jest dla osób dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat, o masie ciała co najmniej 40 kg.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Ibuprom dla dzieci – Zawiesina doustna – 100 mg/5 ml
Produkt leczniczy zawiera ibuprofen w postaci zawiesiny doustnej, gdzie 1 ml zawiera 20 mg ibuprofenu. W składzie znajdują się także substancje pomocnicze, takie jak maltitol ciekły, benzoesan sodu, alkohol benzylowy oraz sód. Preparat stosuje się w celu łagodzenia gorączki oraz bólu o nasileniu łagodnym do umiarkowanego, w tym bólu głowy, mięśni, stawów, zębów oraz w przebiegu zakażeń wirusowych. Jest również wskazany do stosowania w bólach związanych z urazami, ząbkowaniem i stanami zapalnymi ucha środkowego.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Ibuprom Ultramax Sprint – Kapsułki miękkie – 600 mg
Produkt zawiera 600 mg ibuprofenu w jednej miękkiej kapsułce, wraz z substancjami pomocniczymi, takimi jak potas i sorbitol. Lek stosowany jest doraźnie u dorosłych w celu łagodzenia ostrych, umiarkowanych bólów różnego pochodzenia, w tym bólu głowy, bólów zębów, mięśni, stawów oraz bólów pourazowych i pooperacyjnych. Pomaga również w przypadku nerwobóli oraz bolesnych miesiączek. Preparat ma postać przezroczystych, owalnych kapsułek miękkich.
-
Ibuprom – Tabletki powlekane – 200 mg
Produkt leczniczy zawiera ibuprofen w dawce 200 mg oraz substancję pomocniczą sacharozę. Jest dostępny w postaci tabletek powlekanych. Stosuje się go w celu łagodzenia bólu o różnym pochodzeniu, takim jak ból głowy, ból zębów, bóle mięśni, stawów czy okolicy lędźwiowo-krzyżowej. Może również być używany przy gorączce oraz bolesnym miesiączkowaniu.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna