Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Lukrecja

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania lukrecji

Lukrecja (Glycyrrhiza glabra L.) jest substancją roślinną stosowaną w wielu preparatach leczniczych. Dane dotyczące bezpieczeństwa przedklinicznego lukrecji i jej pochodnych stanowią istotny element oceny bezpieczeństwa produktów zawierających tę substancję. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje na temat badań przedklinicznych nad bezpieczeństwem lukrecji i jej składników aktywnych.¹

Toksyczność reprodukcyjna i rozwojowa

Kluczowym aspektem bezpieczeństwa lukrecji jest jej wpływ na rozród i rozwój płodu. Przeprowadzone badania wykazały, że kwas 18 β-glicyretynowy, będący głównym metabolitem glicyryzyny z korzenia lukrecji, ma zdolność przenikania przez barierę łożyskową i może być wykrywany w płodach szczurów. W badaniach na ciężarnych samicach szczurów, którym podawano 100 mg kwasu 18 β-glicyretynowego/kg/dzień począwszy od 13. dnia ciąży, zaobserwowano obecność tego związku zarówno w osoczu matek, jak i płodów. Stężenia kwasu 18 β-glicyretynowego w osoczu matek utrzymywały się na poziomie około 100 µg/ml, podczas gdy stężenia u płodów wynosiły odpowiednio 5, 18 i 32 µg/ml w 17., 19. i 21. dniu ciąży.²

W badaniach toksyczności rozwojowej, glicyryzyna (sól amonowa) wykazała pewne działanie embriotoksyczne na rozwój płodów szczurów, jednak szkodliwe efekty zostały uznane za stosunkowo niewielkie. Przy dawkach 100 i 250 mg/kg glicyryzyny amonowej, podawanej od 7 do 20 dnia ciąży, zaobserwowano nieprawidłowości tkanek miękkich, głównie w obrębie nerek, oraz krwawienia zewnętrzne.³

Przy znacznie wyższych dawkach, wynoszących 1000 mg/kg kwasu 18 β-glicyretynowego podawanego od 13 dnia ciąży, zaobserwowano istotne zmiany w rozwoju płuc płodów, w tym znaczące zmniejszenie zawartości ciałka blaszkowatego płuc oraz zmniejszoną ilość ciałka pęcherzykowo-blaszkowatego i skupisk surfaktantu. Co istotne, mimo tych zmian, nie zaobserwowano widocznego zwiększenia częstości występowania malformacji czy wskaźnika śmiertelności płodów.⁴

Dodatkowe badanie sugerowało, że wyciąg z lukrecji może nasilać działania teratogenne innych substancji. Wykazano, że dawka 100 mg/kg wyciągu z lukrecji podawanego przez 7 dni może nasilać utratę masy ciała i malformacje płodów indukowane przez wewnątrzmaciczną ekspozycję na cyklofosfamid.⁵

Bezpieczeństwo lukrecji w produktach złożonych

Lukrecja jest często składnikiem złożonych preparatów leczniczych, co ma znaczenie dla ogólnej oceny bezpieczeństwa. W przypadku produktu Iberogast, zawierającego wśród składników Liquiritiae radicis extractum (ekstrakt z korzenia lukrecji), przeprowadzono szeroko zakrojone badania toksyczności ostrej, podostrej i przewlekłej (3 i 6 miesięcy) na dwóch gatunkach zwierząt. Badano również wpływ na reprodukcję, rozwój embrionalny, przedurodzeniowy i pourodzeniowy, a także właściwości mutagenne w dawkach przekraczających zalecane do 1200 razy. Wyniki tych badań nie wskazywały na występowanie żadnego z wymienionych potencjałów ryzyka u ludzi.⁶

W produkcie leczniczym Padma 28 Formuła, który również zawiera korzeń lukrecji (Glycyrrhiza glabra L. radix) w ilości 15 mg na kapsułkę, przeprowadzono konwencjonalne badania toksyczności pojedynczej dawki, toksyczności po podaniu wielokrotnym oraz genotoksyczności. Wyniki tych badań nie ujawniły żadnych szczególnych zagrożeń dla człowieka, jednak badania toksycznego wpływu na rozród i rozwój potomstwa nie zostały przeprowadzone dla tego preparatu złożonego.⁷

Kolejnym preparatem zawierającym lukrecję jest Tussipect, w skład którego wchodzi wyciąg suchy z korzenia lukrecji oraz korzeń lukrecji sproszkowany. Dla tego produktu nie przeprowadzono bezpośrednich badań dotyczących profilu toksykologicznego, a toksyczność oszacowano na podstawie charakterystyki toksykologicznej poszczególnych substancji czynnych. Analiza dostępnych danych przedklinicznych, obejmująca wyniki konwencjonalnych badań farmakologicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania, toksyczności po podaniu wielokrotnym, genotoksyczności, potencjalnego działania rakotwórczego oraz toksycznego wpływu na reprodukcję, nie wykazała zagrożenia dla pacjenta pod warunkiem stosowania produktu zgodnie z zalecanym dawkowaniem i zachowaniem odpowiednich środków ostrożności.⁸

W przypadku produktu Pectobonisol, zawierającego nalewkę z korzenia lukrecji (Glycyrrhizae radicis tinctura), nie przeprowadzono specyficznych badań przedklinicznych na zwierzętach. Bezpieczeństwo opiera się głównie na wieloletnim tradycyjnym stosowaniu wszystkich składników leku w medycynie.⁹

Luki w danych przedklinicznych

Należy zaznaczyć, że w przypadku czystego korzenia lukrecji jako monopreparatu (Korzeń Lukrecji – zioła do zaparzania), odpowiednie badania w kierunku toksyczności reprodukcyjnej, genotoksyczności oraz potencjału rakotwórczego nie zostały kompleksowo przeprowadzone. Brak tych danych stanowi pewne ograniczenie w pełnej ocenie bezpieczeństwa stosowania lukrecji, szczególnie w kontekście długotrwałego przyjmowania lub stosowania wysokich dawek.¹⁰

Wnioski z badań przedklinicznych

Na podstawie dostępnych danych przedklinicznych można stwierdzić, że lukrecja i jej główne składniki aktywne wykazują pewien potencjał do przenikania przez barierę łożyskową i mogą wywierać efekty na rozwój płodu, szczególnie w wysokich dawkach. Zaobserwowane działania to głównie zmiany w rozwoju tkanek miękkich, zwłaszcza nerek i płuc, oraz możliwość nasilania działań teratogennych innych substancji.

Jednocześnie, badania preparatów złożonych zawierających lukrecję wskazują na brak istotnych zagrożeń dla człowieka przy stosowaniu zgodnym z zaleceniami. Bezpieczeństwo lukrecji jest dodatkowo wspierane przez jej długą historię stosowania w medycynie tradycyjnej.

W kontekście klinicznym, dane przedkliniczne sugerują, że szczególną ostrożność należy zachować przy stosowaniu lukrecji u kobiet w ciąży, zwłaszcza w wysokich dawkach lub w połączeniu z innymi lekami, które mogą mieć działanie teratogenne. Stosowanie lukrecji powinno odbywać się zgodnie z zalecanym dawkowaniem i pod kontrolą lekarza, szczególnie w przypadku długotrwałej terapii.