Właściwości farmakodynamiczne
Lukrecja

Właściwości farmakodynamiczne lukrecji

Lukrecja (Glycyrrhiza glabra L. i/albo Glycyrrhiza inflata Bat. i/albo Glycyrrhiza uralensis Fisch.) to roślina lecznicza, której korzeń jest powszechnie wykorzystywany w produktach leczniczych. Lukrecja i jej przetwory wykazują złożone działanie farmakodynamiczne, które obejmuje wiele mechanizmów biologicznych mających zastosowanie w terapii chorób układu oddechowego oraz zaburzeń układu pokarmowego.¹

Działanie na układ oddechowy

Korzeń lukrecji oraz jego przetwory wykazują wielokierunkowe działanie na układ oddechowy. Składniki czynne występujące w lukrecji obniżają napięcie powierzchniowe wydzieliny oskrzelowej i rozmiękczają śluz wydzielany w górnych drogach oddechowych, co ułatwia jego odkrztuszanie. Ponadto, związki zawarte w lukrecji działają przeciwzapalnie na błonę śluzową dróg oddechowych, a także wykazują działanie bakteriostatyczne i przeciwwirusowe, co wspomaga zwalczanie infekcji dróg oddechowych.²

W preparacie Tussipect, wyciąg suchy z korzenia lukrecji oraz sproszkowany korzeń lukrecji współdziałają z innymi składnikami aktywnymi, takimi jak chlorowodorek efedryny, saponiny i benzoesan sodu, tworząc kompleksowy mechanizm działania w schorzeniach dróg oddechowych. Efekt terapeutyczny preparatu obejmuje działanie rozkurczające mięśnie gładkie oskrzeli oraz wykrztuśne, co ułatwia usuwanie zalegającej wydzieliny.³

W produkcie leczniczym Pectobonisol, nalewka z korzenia lukrecji (15 g/100 g) współdziała z sokiem z ziela babki lancetowatej, nalewką z kwiatostanu lipy, nalewką z liści mięty oraz wyciągiem z ziela tymianku, wykazując działanie wykrztuśne i sekretolityczne.⁴⁵

Działanie na układ pokarmowy

Lukrecja, będąca składnikiem preparatu Iberogast, przyczynia się do jego wielokierunkowego działania na układ pokarmowy. Wyciąg z korzenia lukrecji (Liquiritiae radicis extractum) w ilości 10 ml na 100 ml produktu wpływa na regulację czynności przewodu pokarmowego.⁶

W ramach działania złożonego preparatu Iberogast, lukrecja uczestniczy w procesach wykazujących dwukierunkowy efekt regulujący napięcie mięśniowe różnych odcinków przewodu pokarmowego. W odcinkach nadmiernie pobudzonych przyczynia się do działania rozkurczowego, natomiast w segmentach o obniżonym napięciu pomaga w jego zwiększeniu. Ten mechanizm jest szczególnie istotny w łagodzeniu takich objawów jak uczucie pełności i wzdęcia.⁷

Lukrecja przyczynia się również do gastroprotekcyjnych właściwości preparatu Iberogast poprzez udział w zwiększaniu stężenia substancji chroniących błonę śluzową żołądka (prostaglandyny i mucyna) oraz obniżaniu stężenia czynników niszczących śluzówkę (leukotrieny). Ponadto, uczestniczy w hamowaniu wydzielania soku żołądkowego przez komórki okładzinowe.⁸

Działanie przeciwzapalne i inne efekty farmakologiczne

Lukrecja wykazuje wyraźne działanie przeciwzapalne, które jest związane przede wszystkim z hamowaniem aktywności enzymu 5-lipoksygenazy. Dodatkowo, związki zawarte w korzeniu lukrecji przyczyniają się do działania wiatropędnego, przeciwutleniającego oraz przeciwbakteryjnego.⁹

Lukrecja wpływa również na mechanizmy neurofizjologiczne układu pokarmowego, uczestnicząc w redukcji wrażliwości aferentnej jelit na bodźce mechaniczne (rozciąganie) oraz chemiczne (serotonina). Efekt ten może być związany z oddziaływaniem niektórych składników lukrecji na receptory serotoninowe oraz częściowo na receptory muskarynowe i opioidowe.¹⁰

Zastosowanie lukrecji w złożonych produktach leczniczych

Korzeń lukrecji stosowany jest jako składnik wielu preparatów złożonych, gdzie współdziała z innymi surowcami roślinnymi, wzajemnie uzupełniając i wzmacniając efekt terapeutyczny. W tradycyjnym produkcie leczniczym roślinnym PADMA 28 Formuła, korzeń lukrecji (Glycyrrhiza glabra L.) występuje w ilości 15 mg w jednej kapsułce, stanowiąc element złożonej kompozycji fitoterapeutycznej składającej się z 20 składników roślinnych.¹¹¹²

W preparacie Iberogast, wyciąg z korzenia lukrecji stanowi 10% objętości produktu i wraz z innymi ekstraktami roślinnymi (z ziela ubiorka gorzkiego, korzenia arcydzięgla, kwiatu rumianku, owocu kminku, owocu ostropestu, liścia melisy, liścia mięty pieprzowej i ziela glistnika) tworzy wielokierunkowy kompleks terapeutyczny o działaniu na układ pokarmowy.¹³¹⁴

Podsumowanie właściwości farmakodynamicznych

Lukrecja jako substancja czynna charakteryzuje się szerokim spektrum działania farmakodynamicznego, które obejmuje:

• Działanie wykrztuśne poprzez obniżanie napięcia powierzchniowego i rozmiękczanie śluzu w drogach oddechowych¹⁵
• Działanie przeciwzapalne związane z hamowaniem aktywności 5-lipoksygenazy¹⁶
• Działanie bakteriostatyczne i przeciwwirusowe, wspierające zwalczanie infekcji¹⁷
• Działanie regulujące motorykę przewodu pokarmowego w mechanizmie dwukierunkowym¹⁸
• Działanie gastroprotekcyjne poprzez zwiększanie stężenia prostaglandyn i mucyny oraz obniżanie stężenia leukotrienów¹⁹
• Działanie hamujące wydzielanie soku żołądkowego²⁰
• Działanie wiatropędne i przeciwutleniające²¹
• Modulację wrażliwości receptorów aferentnych jelit na bodźce mechaniczne i chemiczne²²

Dzięki szerokiemu spektrum działania farmakodynamicznego lukrecja znajduje zastosowanie w leczeniu chorób dróg oddechowych oraz zaburzeń czynnościowych przewodu pokarmowego, zarówno jako pojedynczy składnik, jak i jako element złożonych preparatów roślinnych, w których współdziała z innymi substancjami aktywnymi, wzmacniając i uzupełniając ich działanie terapeutyczne.²³