Działania niepożądane
Theospirex retard 150 mg

Działania niepożądane leku Theospirex retard

Podczas terapii tabletkami powlekanymi o przedłużonym uwalnianiu Theospirex retard zawierającymi 150 mg teofiliny bezwodnej mogą wystąpić różnorodne działania niepożądane, które zostały szczegółowo skategoryzowane według układów i częstotliwości występowania. Znajomość tych działań niepożądanych jest kluczowa dla właściwego monitorowania pacjentów podczas leczenia.¹

Zaburzenia układu immunologicznego

W trakcie leczenia teofilinią mogą wystąpić reakcje immunologiczne o charakterze nadwrażliwości. Objawy te pojawiają się niezbyt często (≥1/1 000 do ≤1/100) i mogą obejmować:²

• Reakcje nadwrażliwości – manifestujące się różnymi objawami skórnymi i ogólnoustrojowymi
• Pokrzywka – charakterystyczne zmiany skórne o charakterze bąbli pokrzywkowych
• Uogólniony świąd – odczucie swędzenia obejmujące rozległe obszary skóry
• Obrzęk naczynioruchowy – potencjalnie niebezpieczny obrzęk tkanek podskórnych, mogący dotyczyć również błon śluzowych

Zaburzenia układu nerwowego i zaburzenia psychiczne

Bardzo często (≥1/10) teofilina wywołuje pobudzenie ośrodkowego układu nerwowego, co manifestuje się szerokim spektrum objawów neurologicznych i psychicznych:³

• Bóle głowy – często o charakterze pulsującym
• Drażliwość – nadmierna reakcja na bodźce zewnętrzne
• Niepokój – uczucie wewnętrznego napięcia i niemożności zrelaksowania się
• Bezsenność – trudności z zasypianiem lub utrzymaniem ciągłości snu
• Zawroty głowy – zaburzenia równowagi i orientacji przestrzennej
• Wzmożenie odruchów – nadmierna reaktywność odruchowa
• Drżenie kończyn – drobnofaliste oscylacje, najczęściej rąk
• Napady drgawek – szczególnie niebezpieczne działanie niepożądane, mogące wystąpić zwłaszcza przy wysokich stężeniach leku

Zaburzenia serca

Teofilina wykazuje znaczący wpływ na układ sercowo-naczyniowy. Bardzo często (≥1/10) obserwuje się:⁴

• Zaburzenia rytmu serca – różnorodne nieprawidłowości w regularności i częstości pracy serca
• Napadowa tachykardia – nagłe epizody przyspieszonej czynności serca
• Skurcze dodatkowe – przedwczesne pobudzenia przedsionkowe lub komorowe
• Arytmia komorowa – potencjalnie groźne zaburzenia rytmu pochodzące z komór serca
• Kołatanie serca – subiektywne odczucie nieprawidłowej pracy serca, często towarzyszące obiektywnym zaburzeniom rytmu

Zaburzenia naczyniowe

Bardzo często (≥1/10) podczas stosowania teofiliny występuje obniżenie ciśnienia tętniczego, co jest efektem rozszerzającego naczynia działania leku. Hipotensja może prowadzić do zawrotów głowy, omdleń oraz zwiększonego ryzyka upadków, szczególnie u pacjentów w podeszłym wieku.⁵

Zaburzenia układu oddechowego, klatki piersiowej i śródpiersia

Bardzo często (≥1/10) teofilina powoduje przyspieszenie oddechu, co jest związane z jej działaniem stymulującym na ośrodek oddechowy w pniu mózgu. Ten efekt może być korzystny u pacjentów z depresją ośrodka oddechowego, natomiast u pozostałych może prowadzić do uczucia duszności i niepokoju.⁶

Zaburzenia żołądka i jelit

Układ pokarmowy jest szczególnie wrażliwy na działanie teofiliny. Bardzo często (≥1/10) obserwuje się:⁷

• Podrażnienie błony śluzowej przewodu pokarmowego – prowadzące do dyskomfortu i bólu
• Nudności – nieprzyjemne odczucie potrzeby wymiotowania
• Wymioty – w tym możliwość wystąpienia krwawych wymiotów, co stanowi poważne powikłanie
• Ból w nadbrzuszu – dyskomfort zlokalizowany w górnej części brzucha
• Biegunka – zwiększona częstość i płynność stolców
• Brak apetytu i jadłowstręt – mogące prowadzić do niedożywienia przy długotrwałym stosowaniu

Warto nadmienić, że istniejący refluks żołądkowo-przełykowy może ulec nasileniu w nocy, co spowodowane jest rozkurczem zwieracza przełyku pod wpływem teofiliny.⁸

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Bardzo często (≥1/10) teofilina wywiera wpływ na funkcję nerek, powodując:⁹

• Zwiększone wydalanie moczu – jako efekt diuretycznego działania leku
• Białkomocz różnego stopnia – obecność białka w moczu świadcząca o zaburzeniach filtracji kłębuszkowej
• Zwiększenie liczby erytrocytów w moczu – mogące wskazywać na uszkodzenie dróg moczowych

Dodatkowo obserwowano wystąpienie zespołu nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH), który może prowadzić do hiponatremii i zaburzeń gospodarki wodno-elektrolitowej.¹⁰

Nieprawidłowości w badaniach diagnostycznych

Terapia teofilinią bardzo często (≥1/10) powoduje zmiany w parametrach laboratoryjnych:¹¹

• Zwiększenie stężenia glukozy w surowicy krwi – efekt hiperglikemizujący
• Hipokaliemia – obniżenie stężenia potasu we krwi
• Zwiększenie stężenia kreatyniny w surowicy – mogące świadczyć o wpływie na funkcję nerek
• Zmiany stężenia elektrolitów we krwi – zaburzenia gospodarki elektrolitowej
• Hiperurykemia – zwiększone stężenie kwasu moczowego, mogące predysponować do dny moczanowej

Czynniki nasilające działania niepożądane

Działania niepożądane teofiliny mogą być bardziej nasilone w określonych sytuacjach klinicznych:¹²

• U osób z nadwrażliwością na teofilinę
• W przypadku przedawkowania, gdy stężenie teofiliny w osoczu przekracza 20 mg/l

Objawy toksyczności

Szczególnie niebezpieczne objawy toksycznego działania teofiliny mogą wystąpić, gdy jej stężenie w osoczu przekracza 25 mg/l. Należą do nich:¹³

• Drgawki – zagrażające życiu napady padaczkowe
• Nagły spadek ciśnienia tętniczego krwi – mogący prowadzić do wstrząsu
• Komorowe zaburzenia rytmu – potencjalnie śmiertelne arytmie
• Ciężkie objawy ze strony układu pokarmowego – włącznie z krwawieniami z przewodu pokarmowego

Tabela działań niepożądanych leku Theospirex retard