Choroba gravesa-basedowa
Zapobieganie i profilaktyka
Choroba Gravesa-Basedowa (GB) jest autoimmunologiczną nadczynnością tarczycy wywołaną przez autoprzeciwciała stymulujące receptor TSH. Pomimo braku skutecznych metod pierwotnej profilaktyki, modyfikowalne czynniki ryzyka, takie jak zaprzestanie palenia tytoniu, mogą zmniejszyć ryzyko zachorowania oraz rozwój oftalmopatii tarczycowej. Dieta bogata w wapń, selen, witaminę D i magnez oraz kontrola spożycia jodu są istotne w wspieraniu funkcji tarczycy i zapobieganiu powikłaniom. Suplementacja probiotykami, witaminą D i selenem, a także regularna aktywność fizyczna i ograniczenie cukru oraz przetworzonych pokarmów, mogą korzystnie wpływać na przebieg choroby, zwłaszcza u osób genetycznie predysponowanych. W przypadku współistnienia celiakii zaleca się unikanie glutenu. Regularne badania kontrolne są kluczowe, szczególnie u pacjentów z grup ryzyka.
Profilaktyka choroby Gravesa-Basedowa
Choroba Gravesa-Basedowa (GB) jest chorobą autoimmunologiczną, która charakteryzuje się nadczynnością tarczycy wywołaną przez autoprzeciwciała stymulujące receptor TSH. Pomimo postępów w badaniach nad etiopatogenezą tej choroby, eksperci nadal nie są w pełni pewni, co dokładnie powoduje rozwój chorób autoimmunologicznych takich jak choroba Gravesa-Basedowa. W związku z tym, obecnie nie ma znanych, skutecznych metod pierwotnej profilaktyki tej choroby.12345
Modyfikacja czynników ryzyka
Pomimo braku metod pewnej profilaktyki choroby Gravesa-Basedowa, istnieją pewne modyfikowalne czynniki ryzyka, które mogą pomóc w zmniejszeniu prawdopodobieństwa zachorowania lub złagodzenia przebiegu choroby:
Zaprzestanie palenia tytoniu
Badania naukowe wykazały, że osoby palące tytoń mają zwiększone ryzyko rozwoju choroby Gravesa-Basedowa. Zaprzestanie palenia lub nierozpoczynanie tego nawyku może zmniejszyć ryzyko zachorowania.267 Dodatkowo, rzucenie palenia może zmniejszyć ryzyko rozwoju objawów ocznych w przebiegu choroby Gravesa-Basedowa (oftalmopatii tarczycowej), które mogą wystąpić nawet po leczeniu radiojodem.6
Odpowiednia dieta
Chociaż dieta nie może wyleczyć choroby Gravesa-Basedowa, odpowiednie nawyki żywieniowe mogą wspierać ogólny stan zdrowia i zapobiegać powikłaniom:89
- Spożywanie pokarmów bogatych w wapń, selen, witaminę D i magnez może wspierać ogólny stan zdrowia pacjentów z chorobą Gravesa-Basedowa8
- Diety śródziemnomorskie mogą potencjalnie chronić przed autoimmunologiczną nadczynnością tarczycy, co sugerują przeglądy badań z 2023 roku9
- Kontrola spożycia jodu – Krajowy Instytut Cukrzycy oraz Chorób Układu Pokarmowego i Nerek (NIDDK) zwraca uwagę, że nadmierne spożycie jodu może wywołać nadczynność tarczycy u osób z chorobą Gravesa-Basedowa lub innym autoimmunologicznym schorzeniem tarczycy89
- Unikanie glutenu w przypadku współistnienia choroby trzewnej – u pacjentów z chorobą Gravesa-Basedowa i celiakią lekarze zalecają unikanie produktów zawierających gluten8
Zaleca się konsultację z lekarzem lub dietetykiem w celu ustalenia indywidualnych zaleceń dietetycznych.89
Prozdrowotny styl życia
Badania sugerują, że przepuszczalność jelit odgrywa kluczową rolę w rozwoju choroby Gravesa-Basedowa i zapalenia tarczycy typu Hashimoto. Prozdrowotny styl życia może pomóc w utrzymaniu prawidłowej funkcji tarczycy:710
- Regularna aktywność fizyczna
- Ograniczenie spożycia cukru i przetworzonych pokarmów
- Suplementacja probiotykami – badania sugerują, że probiotyki wywierają korzystny wpływ na hormony tarczycy i ogólną funkcję tarczycy, co teoretycznie może zmniejszyć ryzyko choroby tarczycy u osób genetycznie predysponowanych do choroby Gravesa-Basedowa lub choroby Hashimoto7
- Zapewnienie odpowiedniego poziomu witaminy D – można zapobiegać chorobom tarczycy, upewniając się, że organizm otrzymuje wystarczającą ilość tego składnika odżywczego710
- Rozważenie suplementacji selenem10
Regularne badania kontrolne
Ważne jest regularne kontrolowanie stanu zdrowia u lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Jest to szczególnie istotne, jeśli pacjent jest w grupie ryzyka rozwoju choroby tarczycy.7
Profilaktyka orbitopatii tarczycowej po leczeniu radiojodem
Szczególnym aspektem profilaktyki w chorobie Gravesa-Basedowa jest zapobieganie rozwojowi lub pogorszeniu orbitopatii tarczycowej (GO, Graves’ Ophthalmopathy) po terapii radioaktywnym jodem (RAI). Istnieją dowody naukowe potwierdzające skuteczność profilaktyki steroidowej:
Protokoły steroidowe
Badania kliniczne wykazały, że leczenie steroidami może zapobiec rozwojowi orbitopatii tarczycowej wywołanej terapią radiojodem u pacjentów z chorobą Gravesa-Basedowa trwającą krócej niż 5 lat:1112
- U pacjentów otrzymujących profilaktykę steroidową nie rozwinęła się orbitopatia tarczycowa po ablacji radiojodem11
- Ryzyko orbitopatii tarczycowej wywołanej RAI można zapobiec u wszystkich pacjentów z chorobą Gravesa-Basedowa trwającą ≤5 lat poprzez stosowanie steroidów11
- Niektóre badania sugerują, że pogorszenie orbitopatii tarczycowej po terapii radiojodem może być zapobieżone przez wysokie dawki doustnych steroidów12
Co istotne, takie leczenie może nie być konieczne u pacjentów z chorobą Gravesa-Basedowa trwającą dłużej niż 5 lat.11
Alternatywne metody leczenia jako forma prewencji powikłań
Chociaż sama choroba Gravesa-Basedowa nie może być całkowicie zapobieżona, wybór odpowiednich metod leczenia może pomóc w uniknięciu niektórych powikłań związanych z tradycyjnymi metodami terapeutycznymi:
Ablacja tarczycy metodą Radiofrequency Ablation (RFA)
Ablacja tarczycy metodą RFA może być skutecznym leczeniem choroby Gravesa-Basedowa bez konieczności narażania pacjenta na ryzyko związane z operacją chirurgiczną:513
- RFA może być skuteczna, jeśli u pacjenta z chorobą Gravesa-Basedowa rozwinie się duży, nieestetyczny guzek szyi lub guzek toksyczny5
- Jest to mniej inwazyjna opcja niż operacja i nie powoduje ogólnoustrojowych skutków ubocznych, jak w przypadku leczenia radioaktywnym jodem5
- RFA jest bardzo bezpieczną procedurą o minimalnym ryzyku, wykonywaną przez małe nakłucie w szyi, bez pooperacyjnej blizny czy szwów13
- Literatura dotycząca RFA pokazuje, że ta metoda może normalizować funkcję tarczycy w 45-50% średniej wielkości autonomicznie funkcjonujących guzków tarczycy (AFTN) i w ponad 80% małych AFTN13
RFA jest szczególnie korzystna w leczeniu autonomicznie funkcjonujących guzków tarczycy (AFTN) i może być również leczeniem definitywnym. Jest to opcja drugiego rzutu w leczeniu AFTN w przypadku przeciwwskazań medycznych lub niechęci pacjenta do poddania się operacji lub terapii radiojodem.5
Podsumowanie możliwości profilaktycznych
Pomimo braku ustalonych, bezpośrednich metod zapobiegania chorobie Gravesa-Basedowa, istnieją działania, które mogą zmniejszyć ryzyko jej wystąpienia lub złagodzić jej przebieg:10
- Zaprzestanie palenia tytoniu
- Zdrowa, zbilansowana dieta z odpowiednią zawartością mikroelementów
- Kontrola spożycia jodu pod nadzorem lekarza
- Regularna aktywność fizyczna
- Suplementacja probiotykami, witaminą D i selenem (po konsultacji z lekarzem)
- Regularne badania kontrolne, szczególnie u osób z grupy ryzyka
- Profilaktyka steroidowa przed terapią radiojodem u pacjentów z chorobą trwającą mniej niż 5 lat
- Rozważenie alternatywnych metod leczenia (np. RFA) w celu uniknięcia powikłań związanych z tradycyjnymi metodami terapeutycznymi
Ważne jest, aby wszystkie działania profilaktyczne były konsultowane z lekarzem prowadzącym, który dostosuje zalecenia do indywidualnej sytuacji pacjenta.897
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
Materiały źródłowe
- #1 Gravesâ Disease: What It Is, Causes, Symptoms & Treatmenthttps://my.clevelandclinic.org/health/diseases/15244-graves-disease
Experts still arent certain what causes autoimmune diseases like Graves disease. Currently, theres no known way to prevent the condition.
- #2 Graves Disease Treatment & Management: Medical Care, Surgical Care, Consultationshttps://emedicine.medscape.com/article/120619-treatment
Prevention is difficult because of the lack of knowledge regarding the pathogenesis of this condition. […] Smoking cessation techniques should be continued.
- #3 Graves’ Disease – Harvard Healthhttps://www.health.harvard.edu/diseases-and-conditions/graves-disease-a-to-z
There is no way to prevent Graves’ disease.
- #4 Graves Disease – Symptoms, Causes & Treatment | Medcarehttps://www.medcare.ae/en/health-library/graves-disease-symptoms-causes-treatment.html
Given that the cause of Graves disease has not been consensually established, there are currently no methods of prevention.
- #5 Graves Disease Treatment Without Surgery I OCC clinichttps://rfathyroidtn.com/graves-disease-treatment/
There is no known way to prevent this disorder. […] But on the bright side, this disorder is very treatable and now you can get the treatment of Graves disease without facing the risks of surgery, through performing radiofrequency ablation of the thyroid gland. […] Radiofrequency thyroid ablation (RFA) can be effective if Graves patient develops a large, unsightly neck nodule or toxic nodule. RFA is very beneficial in treating Autonomously Functioning Thyroid Nodules (AFTN) and can become also curative. It is a second-line option for AFTN treatment in case of medical contraindications or patient unwillingness to undergo surgery or radioactive iodine therapy. RFA is a less invasive option than surgery and with no systemic side effects like the ones associated with radioactive iodine treatment.
- #6 Graves’ Disease: Symptoms, Diagnosis, Treatment and Morehttps://www.health.com/graves-disease-overview-7112526
There is a lot we dont understand about preventing Graves’ disease. However, you may be able to reduce your risk by not smoking or by quitting smoking if you do already. Quitting may also decrease your risk of developing eye symptoms from Graves’ disease, which sometimes happens even after radioactive iodine treatment.
- #7 15 Ways to Reduce Your Risk of Thyroid Diseasehttps://www.verywellhealth.com/ways-to-reduce-thyroid-disease-risk-3233225
While there aren’t any guaranteed ways to avoid thyroid disease, certain lifestyle changes may help reduce your risk. […] Research suggests that gut permeability plays a central role in the onset of Graves’ disease and Hashimoto’s thyroiditis. […] You can help prevent thyroid disease by making sure you get enough of this nutrient. […] Studies suggest that probiotics exert beneficial effects on thyroid hormones and thyroid function in general. In theory, this may lessen the risk of thyroid disease in people genetically predisposed to Graves’ disease or Hashimoto’s disease. […] Research has shown that smokers are more likely to develop Graves’ disease. […] It is important to see your primary care doctor for regular checkups. This is especially true if you’re at risk for developing thyroid disease.
- #8 Gravesâ Disease Diet: Foods to Eat and Foods to Avoidhttps://www.healthline.com/health/graves-disease-diet
Foods rich in calcium, selenium, vitamin D, and magnesium may help support your overall health if you have Graves disease. […] While the foods you eat cant cure Graves disease, they can provide antioxidants and nutrients that may help support your overall health and prevent complications. […] Consider talking with a doctor or dietitian to help determine the foods you should avoid or limit. […] The National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases (NIDDK) notes that consuming too much iodine might trigger hyperthyroidism in people with Graves disease or another autoimmune thyroid disorder. […] A doctor can determine if you need to make any dietary changes or avoid any sources of iodine. […] If you have Graves disease and celiac disease, a doctor will recommend avoiding gluten-containing products.
- #9 Gravesâ Disease Diet: Foods to Eat and Foods to Avoidhttps://www.healthline.com/health/graves-disease-diet
A 2023 review of research noted that following a Mediterranean diet may potentially protect against autoimmune hyperthyroidism. […] While there is no cure for Graves disease, treatment can depend on factors like your symptoms. […] Doctors may also recommend paying attention to your iodine intake, as excessive consumption may worsen symptoms. […] Talking with a doctor or a dietitian and keeping a food diary can help you determine what to eat and avoid.
- #10 15 Ways to Reduce Your Risk of Thyroid Diseasehttps://www.verywellhealth.com/ways-to-reduce-thyroid-disease-risk-3233225
There are things you can do that may reduce your risk of thyroid disease. These include common sense practices like eating a healthy diet, exercising regularly, quitting cigarettes, and getting plenty of vitamin D. Probiotic and selenium supplements may also help along with a reduction in your intake of sugar, soy, and processed foods.
- #11 Prevention of Orbitopathy by Oral or Intravenous Steroid Prophylaxis in Short Duration Graves’ Disease Patients Undergoing Radioiodine Ablation: A Prospective Randomized Control Trial Study – PubMedhttps://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31860407/
No patient on prophylaxis developed GO after RAI. […] The risk of RAI-induced GO can be prevented in all patients with GDd 5 years by steroids. […] Such treatment may not be necessary in patients with GDd 5 years.
- #12 Steroids are effective for preventing thyroid eye disease after radioactive iodine therapy in patients with Gravesâ disease for less than 5 yearshttps://www.thyroid.org/patient-thyroid-information/ct-for-patients/april-2020/vol-13-issue-4-p-9-11/
GRAVES DISEASE Steroids are effective for preventing thyroid eye disease after radioactive iodine therapy in patients with Graves disease for less than 5 years […] Some studies suggest that worsening of thyroid eye disease after radioactive iodine therapy may be prevented by high dose oral steroids. […] This study suggests that steroid treatment can prevent thyroid eye disease induced by radioactive iodine therapy in patients with Graves disease for less than 5 years.
- #13 Graves Disease Treatment Without Surgery I OCC clinichttps://rfathyroidtn.com/graves-disease-treatment/
Thyroid Radiofrequency Ablation (RFA) is a very safe procedure with minimal risk. The whole RFA procedure is done through a small puncture into your neck. No postoperative scar or suture. […] RFA literature shows that RFA can normalize thyroid function in 4550% of medium size AFTN and in more than 80% of small size AFTN.