Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Neupogen 300 mcg/ml (30 mln j.m./ml)
Przedkliniczne badania toksyczności filgrastymu, prowadzone do 1 roku, wykazały charakterystyczne dla jego działania farmakologicznego zmiany, takie jak leukocytoza, rozrost elementów krwiotwórczych szpiku, ziarnistość pozaszpikowa oraz powiększenie śledziony. Wszystkie te efekty były odwracalne po zaprzestaniu terapii, co potwierdza ich nie-toksyczny charakter. W badaniach rozwojowych na królikach dożylne podawanie filgrastymu w dawce 80 μg/kg mc./dobę w okresie organogenezy spowodowało toksyczność u samic, zwiększoną częstość poronień, zmniejszenie wielkości miotu oraz masy płodów. Przy dawce 100 μg/kg mc./dobę (50-90 razy wyższej niż dawka kliniczna 5 μg/kg mc./dobę) zaobserwowano wady rozwojowe płodu i toksyczność u samic. NOAEL dla toksyczności zarodkowo-płodowej ustalono na poziomie 10 μg/kg mc./dobę, co odpowiada 3-5-krotnemu narażeniu klinicznemu.
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania leku
Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące przedklinicznych danych bezpieczeństwa stosowania filgrastymu, uzyskane w badaniach farmakologicznych i toksykologicznych na zwierzętach. Dane te stanowią istotny element oceny bezpieczeństwa rekombinowanego metionylowanego ludzkiego czynnika pobudzającego tworzenie kolonii granulocytów przed wprowadzeniem go do praktyki klinicznej.1
Toksyczność po podaniu wielokrotnym
Przeprowadzone badania toksyczności filgrastymu po podaniu wielokrotnym, trwające do 1 roku, potwierdziły występowanie oczekiwanych efektów farmakologicznych leku. Obserwowano następujące zmiany:2
- Zwiększenie liczby krwinek białych – efekt bezpośrednio związany z podstawowym działaniem filgrastymu jako czynnika stymulującego produkcję granulocytów
- Rozrost elementów krwiotwórczych szpiku kostnego – wynikający ze stymulacji procesów hematopoezy
- Tworzenie się ziarnistości pozaszpikowej – będące konsekwencją intensywnej stymulacji układu krwiotwórczego
- Powiększenie śledziony – wtórne do nasilonej aktywności krwiotwórczej organizmu
Co istotne z punktu widzenia bezpieczeństwa leku, wszystkie obserwowane zmiany były w pełni odwracalne po przerwaniu stosowania filgrastymu, co potwierdza ich farmakologiczny, a nie toksyczny charakter.3
Wpływ na reprodukcję i rozwój zarodkowo-płodowy
Badania na królikach
Wpływ filgrastymu na rozwój przedurodzeniowy oceniano w badaniach przeprowadzonych na królikach. Dożylne podawanie filgrastymu w dawce 80 mikrogramów/kg mc. na dobę w okresie organogenezy wykazało:4
- Działanie toksyczne na ciężarne samice
- Zwiększenie częstości samoistnych poronień
- Zwiększenie liczby poronień po implantacji
- Zmniejszenie średniej wielkości miotu
- Redukcję masy płodów
Dodatkowe dane uzyskane dla podobnego produktu zawierającego filgrastym wykazały jeszcze poważniejsze konsekwencje wyższych dawek. Przy dawkach 100 mikrogramów/kg mc. na dobę obserwowano wady rozwojowe płodu przy jednoczesnym działaniu toksycznym na samicę. Dawka ta odpowiadała narażeniu ogólnoustrojowemu około 50-90 razy większemu niż narażenie obserwowane u pacjentów leczonych dawką kliniczną 5 mikrogramów/kg mc. na dobę.5
W badaniach toksycznego wpływu na zarodek i płód ustalono wartość NOAEL (ang. no observed adverse effect level – poziom, przy którym nie obserwuje się działań niepożądanych) na poziomie 10 mikrogramów/kg mc. na dobę. Ta dawka odpowiada narażeniu ogólnoustrojowemu około 3-5 razy większemu niż narażenie obserwowane u pacjentów otrzymujących dawkę kliniczną.6
Badania na szczurach
W przeciwieństwie do badań na królikach, u ciężarnych szczurów nie obserwowano działania toksycznego ani na samicę, ani na płód nawet przy stosowaniu wysokich dawek filgrastymu – do 575 mikrogramów/kg mc. na dobę.7
Natomiast u potomstwa szczurów, którym podawano filgrastym w okresie okołoporodowym i laktacji, zaobserwowano następujące efekty:8
- Opóźnienie w różnicowaniu cech zewnętrznych – przy dawkach ≥ 20 mikrogramów/kg mc. na dobę
- Opóźnienie wzrostu – przy dawkach ≥ 20 mikrogramów/kg mc. na dobę
- Nieznacznie zmniejszony wskaźnik przeżywalności – przy dawce 100 mikrogramów/kg mc. na dobę
Wpływ na płodność
Przeprowadzone badania nie wykazały wpływu filgrastymu na płodność zarówno samców jak i samic szczurów. Jest to istotna informacja wskazująca, że lek nie wpływa negatywnie na zdolności reprodukcyjne.9
Zestawienie danych przedklinicznych
| Rodzaj badania | Gatunek | Dawka | Obserwowane efekty |
|---|---|---|---|
| Toksyczność po podaniu wielokrotnym | Brak danych o gatunku | Badania do 1 roku | Zwiększenie liczby krwinek białych, rozrost szpiku kostnego, ziarnistość pozaszpikowa, powiększenie śledziony – zmiany odwracalne |
| Toksyczność rozwojowa | Królik | 80 μg/kg mc./dobę (i.v.) | Toksyczność dla samicy, zwiększone poronienia, zmniejszony miot i masa płodu |
| Królik | 100 μg/kg mc./dobę | Wady rozwojowe płodu, toksyczność dla samicy (50-90× narażenie kliniczne) | |
| NOAEL dla toksyczności zarodkowo-płodowej | Królik | 10 μg/kg mc./dobę | 3-5× narażenie kliniczne |
| Toksyczność rozwojowa | Szczur | do 575 μg/kg mc./dobę | Brak toksyczności dla samicy i płodu |
| Toksyczność okołoporodowa | Szczur | ≥ 20 μg/kg mc./dobę | Opóźnienie różnicowania cech zewnętrznych i wzrostu |
| Szczur | 100 μg/kg mc./dobę | Nieznacznie zmniejszona przeżywalność potomstwa | |
| Płodność | Szczur | Brak danych o dawce | Brak wpływu na płodność samców i samic |
Kolejne rozdziały
Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.
Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.
- Dawkowanie i sposób podawania
- Działania niepożądane
- Interakcje leku
- Profil bezpieczeństwa leku
- Przeciwwskazania
- Przedawkowanie
- Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
- Skład i postać leku
- Specjalne ostrzeżenia
- Właściwości farmakodynamiczne
- Właściwości farmakokinetyczne
- Wpływ na płodność, ciążę i laktację
- Wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn
- Wskazania do stosowania