polimorfizm CYP2C19

Polimorfizm CYP2C19 odnosi się do genetycznej zmienności w genie kodującym enzym cytochromu P450 2C19, który jest kluczowym elementem układu metabolizującego leki w wątrobie. Enzym ten odpowiada za metabolizm około 10% wszystkich leków stosowanych klinicznie, w tym leków przeciwpadaczkowych, inhibitorów pompy protonowej oraz klopidogrelu.

Na podstawie wariantów genetycznych CYP2C19 pacjentów klasyfikuje się jako metabolizerów ultraszybkich, ekstensywnych (prawidłowych), pośrednich lub wolnych. Częstość występowania poszczególnych fenotypów różni się znacząco między populacjami – np. wolni metabolizerzy stanowią 2-5% populacji kaukaskiej, ale aż 15-20% populacji azjatyckiej.

Klinicznie polimorfizm CYP2C19 ma szczególne znaczenie w terapii przeciwpłytkowej klopidogrelem, który jest prolekiem wymagającym aktywacji przez CYP2C19. U nosicieli alleli o obniżonej funkcji enzymu (*2, *3) obserwuje się zmniejszoną konwersję klopidogrelu do aktywnego metabolitu, co skutkuje ograniczoną skutecznością leczenia i zwiększonym ryzykiem zdarzeń sercowo-naczyniowych.

Identyfikacja polimorfizmów CYP2C19 jest istotnym elementem medycyny spersonalizowanej, umożliwiającym dostosowanie dawki leku lub wybór alternatywnej terapii dla pacjentów z genetycznie uwarunkowanymi zaburzeniami metabolizmu. Farmakogenetyczne testowanie CYP2C19 jest obecnie zalecane przed rozpoczęciem terapii klopidogrelem u pacjentów z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Dexilant 30 mg

Deksalanzoprazol, dostępny w preparacie DEXILANT, charakteryzuje się unikatową farmakokinetyką dzięki technologii podwójnego opóźnionego uwalniania, co skutkuje dwoma szczytami stężenia w osoczu – pierwszym po 1-2 godzinach, a drugim po 4-5 godzinach od podania. Po doustnym podaniu dawek 30 mg i 60 mg u zdrowych ochotników wykazuje liniową farmakokinetykę z proporcjonalnym wzrostem Cmax i AUC do dawki, a maksymalne stężenie osiągane jest zwykle w 4-6 godzinie. Lek cechuje się wysokim wiązaniem z białkami osocza (96,1-98,8%) oraz pozorną objętością dystrybucji około 40,3 l u pacjentów z GERD. Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie, z udziałem enzymów CYP2C19 i CYP3A4, a polimorfizm CYP2C19 wpływa na ekspozycję i profil metabolitów. Deksalanzoprazol nie jest wydalany w postaci niezmienionej z moczem; eliminacja następuje głównie przez metabolity wydalane z moczem (50,7%) i kałem (47,6%). Okres półtrwania wynosi około 1-2 godzin, co przekłada się na minimalną kumulację przy dawkowaniu raz na dobę.
AUC, choroba refluksowa przełyku, ciężkie zaburzenia czynności wątroby, Cmax, dekslanzoprazol, GERD, klirens osoczowy, łagodne zaburzenia czynności wątroby, metabolit sulfonowy, niewydolność nerek, objętość dystrybucji, okres półtrwania, podwójne opóźnione uwalnianie, polimorfizm CYP2C19, umiarkowane zaburzenia czynności wątroby, wiązanie z białkami osocza
Leksykon leków
Interakcje leku – Sertranorm 50 mg

Sertralina, jako inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI), wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Przeciwwskazane jest jednoczesne stosowanie sertraliny z inhibitorami monoaminooksydazy (MAO), w tym nieodwracalnymi (np. selegilina), odwracalnymi selektywnymi (moklobemid) oraz nieselektywnymi (linezolid), ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego zagrażającego życiu. Również pimozyd jest przeciwwskazany z powodu wzrostu stężenia w osoczu o 35%. Sertralina może zwiększać ryzyko wydłużenia odstępu QTc przy jednoczesnym stosowaniu z lekami przeciwpsychotycznymi i antybiotykami. Należy zachować ostrożność przy łączeniu sertraliny z innymi lekami serotoninergicznymi (opioidy, tryptany, amfetaminy), gdyż zwiększa to ryzyko zespołu serotoninowego. Spożywanie alkoholu podczas terapii sertraliną nie jest zalecane mimo braku farmakodynamicznego nasilenia działania alkoholu, ze względu na sumowanie efektów depresyjnych i potencjalne obciążenie wątroby.
arytmia komorowa, błękit metylenowy, blokada przewodnictwa nerwowo-mięśniowego, czas protrombinowy, drgawki, działanie niepożądane, enzym cytochromu P450, funkcja psychomotoryczna, hipertermia, inhibitor CYP2C19, inhibitor CYP3A4, inhibitor monoaminooksydazy, inhibitor proteazy, inhibitor zwrotnego wychwytu serotoniny, izoenzym CYP2D6, lek antyarytmiczny, lek przeciwgrzybiczny, lek przeciwpsychotyczny, lek przeciwwymiotny, mioklonia, nieodwracalny inhibitor MAO, odwracalny nieselektywny inhibitor MAO, odwracalny selektywny inhibitor MAO-A, ośrodkowy układ nerwowy, polimorfizm CYP2C19, sedacja, torsade de pointes, trójpierścieniowy lek przeciwdepresyjny, wskaźnik INR, wydłużenie odstępu QT, wydłużenie odstępu QTc, zespół serotoninowy, złośliwy zespół neuroleptyczny
Leksykon substancji czynnych
Dekslanzoprazol – Właściwości farmakokinetyczne

Dekslanzoprazol, substancja czynna Dexilant, charakteryzuje się unikatowym profilem farmakokinetycznym dzięki technologii podwójnego opóźnionego uwalniania, co skutkuje dwoma szczytami stężenia w osoczu (pierwszy po 1-2 h, drugi po 4-5 h). Po podaniu doustnym dawek 30 mg i 60 mg Cmax osiąga się w 4-6 h, a wartości Cmax i AUC rosną proporcjonalnie do dawki. Dekslanzoprazol wiąże się z białkami osocza w 96,1-98,8%, a pozorna objętość dystrybucji wynosi około 40,3 l. Metabolizm wątrobowy zachodzi głównie przez CYP2C19 (hydroksylacja) i CYP3A4 (utlenianie do sulfonu), z wyraźnym wpływem polimorfizmu CYP2C19 na ekspozycję leku i profil metabolitów. Okres półtrwania eliminacji wynosi 1-2 h, a klirens około 11,4-11,6 l/h. Farmakokinetyka jest niezależna od dawki i czasu podania, a kumulacja po podaniu raz na dobę jest minimalna. Dexilant może być podawany niezależnie od posiłków, które powodują wzrost Cmax (12-55%) i AUC (9-37%) bez istotnego wpływu na kontrolę pH żołądka.
5-hydroksy-dekslanzoprazol, cytochrom P450, dekslanzoprazol, ekspozycja ogólnoustrojowa, GERD, intensywny metabolizm, klirens, klirens osoczowy, maksymalne stężenie w osoczu, metabolit sulfonowy, metabolizm wątrobowy, nieczynny metabolit, objętość dystrybucji, okres półtrwania eliminacji, parametry farmakokinetyczne, pH żołądka, podwójne opóźnione uwalnianie, pole pod krzywą stężenia, polimorfizm CYP2C19, słaby metabolizm, średni metabolizm, stan stacjonarny, trudność w połykaniu, wiązanie z białkami osocza, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Zulbex 10 mg

Rabeprazol sodowy, substancja czynna leku Zulbex, wykazuje specyficzny profil farmakokinetyczny typowy dla inhibitorów pompy protonowej. Po podaniu doustnym w dawce 20 mg maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiąga się po około 3,5 godziny, a biodostępność wynosi około 52%, co jest wynikiem przedukładowego metabolizmu. Wchłanianie rabeprazolu nie zależy od przyjmowania pokarmu ani pory podania, co ułatwia stosowanie kliniczne. Lek charakteryzuje się wysokim wiązaniem z białkami osocza (~97%) oraz metabolizowany jest głównie przez izoenzymy CYP2C19 i CYP3A4, przy czym nie wykazuje istotnej indukcji ani inhibicji CYP3A4 in vitro. Metabolity rabeprazolu, w tym tioeter (M1) i kwas karboksylowy (M6), są wydalane głównie z moczem, a okres półtrwania u zdrowych osób wynosi średnio około 1 godziny. Nie obserwuje się kumulacji leku przy wielokrotnym podawaniu.
biodostępność, CYP2C19, CYP3A4, cytochrom P450, hemodializa podtrzymująca, inhibitor pompy protonowej, izoenzym CYP2C19, klirens kreatyniny, klirens leku, kwas karboksylowy, kwas żołądkowy, metabolit, odpowiedź farmakodynamiczna, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, pH żołądka, pole pod krzywą stężenie-czas, polimorfizm CYP2C19, przewlekła niewydolność wątroby, rabeprazol sodowy, schyłkowa niewydolność nerek, stężenie w osoczu, sulfon, tabletka dojelitowa, tioeter, wiązanie z białkami osocza, wolny metabolizer CYP2C19
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Clopidogrel Genoptim 75 mg

Klopidogrel wykazuje szybkie wchłanianie po podaniu doustnym, z maksymalnym stężeniem niezmienionego leku w osoczu około 2,2-2,5 ng/ml po dawce 75 mg, osiąganym w ciągu 45 minut. Wchłanianie substancji czynnej wynosi co najmniej 50%. Lek wiąże się z białkami osocza w 98%, a jego główny nieaktywny metabolit w 94%, co nie ulega wysyceniu w szerokim zakresie stężeń. Metabolizm klopidogrelu zachodzi głównie w wątrobie, poprzez szlak esterazowy (ok. 85% metabolitów nieaktywnych) oraz oksydacyjny, w którym kluczową rolę odgrywa enzym CYP2C19, przekształcający lek do aktywnego metabolitu tiolowego odpowiedzialnego za hamowanie agregacji płytek. Po podaniu dawki nasycającej 300 mg Cmax aktywnego metabolitu jest dwukrotnie wyższe niż po dawce podtrzymującej 75 mg. Okres półtrwania klopidogrelu wynosi około 6 godzin, a nieaktywnego metabolitu 8 godzin. Eliminacja odbywa się drogą mieszaną – około 50% z moczem i 46% z kałem.
2-oksoklopidogrel, agregacja płytek krwi, allel CYP2C19, choroba nerek, CYP2C19, czas krwawienia, dawka nasycająca, działanie przeciwpłytkowe, farmakokinetyka klopidogrelu, genotyp CYP2C19, hamowanie agregacji płytek, izoenzym cytochromu P450, klirens kreatyniny, klopidogrel, metabolizm klopidogrelu, polimorfizm CYP2C19, polimorfizm genetyczny, słaby metabolizm, szlak oksydacyjny, układ sercowo-naczyniowy, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepica w stencie, zawał mięśnia sercowego
Leksykon leków
Interakcje leku – Darunavir Synoptis 75 mg

Darunawir, podawany w skojarzeniu z rytonawirem, jest silnym inhibitorem enzymów CYP3A i CYP2D6 oraz glikoproteiny P, co prowadzi do licznych interakcji farmakokinetycznych. Rytonawir dodatkowo hamuje transportery OATP1B1 i OATP1B3, co może zwiększać stężenia leków metabolizowanych przez te szlaki. Indukcja enzymów CYP2C9 i CYP2C19 przez darunawir może obniżać stężenia leków metabolizowanych przez te izoenzymy. Leki indukujące CYP3A (np. ryfampicyna, dziurawiec zwyczajny) obniżają stężenia darunawiru i rytonawiru, natomiast inhibitory CYP3A (np. azolowe leki przeciwgrzybicze) je zwiększają. Spożywanie alkoholu może nasilać hepatotoksyczność i działania niepożądane ośrodkowego układu nerwowego, dlatego zaleca się ograniczenie jego spożycia podczas terapii. Monitorowanie funkcji wątroby jest wskazane u pacjentów regularnie spożywających alkohol.
antagonista wapnia, biodostępność leku, CYP2C19, CYP2C8, cytochrom P450, dabigatran, działanie toksyczne, dziurawiec zwyczajny, funkcja wątroby, glikoproteina p, hepatotoksyczność, induktor CYP3A, inhibicja CYP2D6, inhibicja CYP3A, inhibitor integrazy, inhibitor PDE-5, inhibitor proteazy HIV, inhibitor reduktazy HMG-CoA, krwawienie, lek immunosupresyjny, lek przeciwdepresyjny, lek przeciwdrgawkowy, lek przeciwgrzybiczny azolowy, lek przeciwpsychotyczny, midazolam, nienukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, nukleozydowy inhibitor odwrotnej transkryptazy, OATP1B1, OATP1B3, ośrodkowy układ nerwowy, polimorfizm CYP2C19, rabdomioliza, rytonawir, zaburzenie rytmu serca, zespół Cushinga
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Pantoprazole Mercapharm 40 mg

Pantoprazol, podawany doustnie w dawce 40 mg, charakteryzuje się szybkim wchłanianiem z przewodu pokarmowego, osiągając maksymalne stężenie w osoczu (Cₘₐₓ) 2-3 μg/ml po około 2,5 godzinach (tₘₐₓ). Dostępność biologiczna wynosi około 77%, a farmakokinetyka jest liniowa w zakresie dawek 10-80 mg. Lek wiąże się silnie z białkami osocza (~98%) i dystrybuuje głównie w przestrzeni pozakomórkowej (objętość dystrybucji ~0,15 l/kg). Pantoprazol jest metabolizowany głównie w wątrobie przez CYP2C19 (demetylacja i sprzęganie z siarczanem) oraz alternatywnie przez CYP3A4. Okres półtrwania wynosi około 1 godziny, a klirens około 0,1 l/h/kg. Metabolity eliminowane są głównie przez nerki (80%) i częściowo z kałem (20%). Polimorfizm CYP2C19 wpływa na farmakokinetykę – u słabo metabolizujących AUC jest 6-krotnie wyższe, a Cₘₐₓ o 60% większe, jednak nie wymaga to zmiany dawkowania.
CYP2C19, CYP3A4, czas do osiągnięcia Cmax, demetylacja, demetylopantoprazol, dializoterapia, dostępność biologiczna, farmakokinetyka pantoprazolu, intensywny metabolizer, klasyfikacja Child-Pugh, klirens, marskość wątroby, metabolit pantoprazolu, metabolizm wątrobowy, objętość dystrybucji, okres półtrwania, pole pod krzywą, polimorfizm CYP2C19, pompa protonowa, słaby metabolizer, sprzęganie z siarczanem, stężenie w osoczu, stężenie w surowicy, tabletka dojelitowa, wiązanie z białkami
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Citronil 10 mg

Cytalopram, będący racematem, wykazuje niemal całkowite wchłanianie z przewodu pokarmowego z biodostępnością około 80% i Tmax wynoszącym średnio 4 godziny (zakres 1-6 godz.). Charakteryzuje się dużą objętością dystrybucji (około 14 l/kg masy ciała) oraz umiarkowanym wiązaniem z białkami osocza (około 80%). Metabolizm zachodzi głównie w wątrobie, z klirensem metabolicznym około 0,3 l/min, a eliminacja odbywa się w 85% drogą wątrobową i w 15% przez nerki, z klirensem nerkowym 0,05-0,08 l/min. Okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi około 36 godzin (zakres 28-42 godz.), a stan stacjonarny osiągany jest po 1-2 tygodniach stosowania. Metabolity demetylocytalopram i didemetylocytalopram zachowują słabsze działanie jako selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny, nie mając istotnego wpływu na efekt terapeutyczny.
białka osocza, biodostępność, demetylocytalopram, didemetylocytalopram, działanie farmakodynamiczne, efekt przeciwdepresyjny, ekspozycja na lek, enancjomer, enzym CYP2C19, farmakokinetyka cytalopramu, inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny, klirens kreatyniny, klirens metaboliczny, klirens nerkowy, klirens osoczowy, mieszanina racemiczna, monitorowanie terapeutyczne, N-tlenek cytalopramu, niewydolność wątroby, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametr farmakokinetyczny, polimorfizm CYP2C19, polimorfizm CYP2D6, poor metabolizer, proces metaboliczny, stan stacjonarny, stężenie w osoczu, wychwyt zwrotny serotoniny
Leksykon leków
Właściwości farmakokinetyczne – Lexapro 10 mg

Escytalopram charakteryzuje się liniowym profilem farmakokinetycznym z wysoką biodostępnością doustną około 80%, niezależną od obecności pokarmu. Maksymalne stężenie w osoczu (Tmax) osiągane jest średnio po 4 godzinach od podania dawki wielokrotnej, a stan stacjonarny stężenia osiąga się po około tygodniu, przy średnim stężeniu 50 nmol/l (zakres 20-125 nmol/l) dla dawki 10 mg/dobę. Objętość dystrybucji wynosi 12-26 l/kg masy ciała, a wiązanie z białkami osocza jest umiarkowane (<80%). Okres półtrwania eliminacyjnego (t½β) wynosi około 30 godzin, a klirens osoczowy po podaniu doustnym to około 0,6 l/min. Escytalopram jest metabolizowany głównie w wątrobie przez izoenzym CYP2C19, z udziałem CYP3A4 i CYP2D6, do farmakologicznie czynnych metabolitów demetylowanego i didemetylowanego, które są częściowo wydalane w postaci glukuronidów.
AUC, biodostępność bezwzględna, biodostępność doustna, biotransformacja leku, CYP2C19, CYP2D6, CYP3A4, cytalopram racemiczny, droga nerkowa, droga wątrobowa, escytalopram, klasyfikacja Childa-Pugha, klirens kreatyniny, klirens osoczowy, metabolit demetylowany, metabolit didemetylowany, metabolit N-tlenkowy, objętość dystrybucji, okres półtrwania, parametry farmakokinetyczne, polimorfizm CYP2C19, polimorfizm CYP2D6, polimorfizm genetyczny, profil farmakokinetyczny, stan stacjonarny, wiązanie z białkami osocza, wolny metabolizer, zaburzenia czynności nerek, zaburzenia czynności wątroby
Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Pegorel

Klopidogrel w dawce 75 mg (Pegorel) wymaga szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko krwawień i zaburzeń hematologicznych. Należy monitorować pacjentów pod kątem objawów krwawienia, zwłaszcza w pierwszych tygodniach terapii oraz po zabiegach inwazyjnych. Przerwanie leczenia na 7 dni przed planowanym zabiegiem chirurgicznym jest zalecane, aby zmniejszyć ryzyko krwawienia. Jednoczesne stosowanie klopidogrelu z lekami zwiększającymi ryzyko krwawień, takimi jak ASA, heparyna, inhibitory glikoprotein IIb/IIIa, NLPZ, inhibitory COX-2, SSRI czy pentoksyfilina, wymaga szczególnej uwagi. W trakcie terapii zgłaszano rzadkie, ale poważne powikłania, takie jak zakrzepowa plamica małopłytkowa (TTP) oraz nabyta hemofilia, które wymagają natychmiastowej interwencji medycznej i przerwania leczenia.
aPTT, ASA, CYP2C19, doustny lek przeciwzakrzepowy, farmakogenetyka, inhibitor COX-2, inhibitor CYP2C19, inhibitor glikoproteiny IIb/IIIa, klopidogrel, lek przeciwpłytkowy, morfologia krwi, nabyta hemofilia, neutropenia, niedobór laktazy, niedokrwistość hemolityczna mikroangiopatyczna, nietolerancja galaktozy, obrzęk naczynioruchowy, ostry udar niedokrwienny, plazmafereza, polimorfizm CYP2C19, ryzyko krwawienia, SSRI, substrat CYP2C8, tienopirydyna, trombocytopenia, zaburzenie czynności nerek, zaburzenie czynności wątroby, zakrzepowa plamica małopłytkowa, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy