5-formylotetrahydrofolian
5-formylotetrahydrofolian, znany również jako kwas folinowy lub leucovorin, jest formą aktywnego metabolitu kwasu foliowego, który odgrywa kluczową rolę w metabolizmie jednowęglowym w organizmie. Związek ten uczestniczy w syntezie DNA, RNA oraz metabolizmie aminokwasów.
W praktyce klinicznej 5-formylotetrahydrofolian stosowany jest jako lek ratunkowy (rescue therapy) po podaniu wysokich dawek metotreksatu w terapii przeciwnowotworowej. Dzięki bezpośredniemu wejściu do cyklu foliowego, z pominięciem enzymu reduktazy dihydrofolianowej (blokowanej przez metotreksat), umożliwia prawidłową syntezę puryn i pirymidyn w zdrowych komórkach, zmniejszając toksyczność metotreksatu.
5-formylotetrahydrofolian znajduje również zastosowanie w leczeniu niedokrwistości megaloblastycznej spowodowanej niedoborem kwasu foliowego oraz jako suplement w terapii skojarzonej z 5-fluorouracylem w leczeniu niektórych nowotworów. W przeciwieństwie do kwasu foliowego, który wymaga konwersji enzymatycznej, 5-formylotetrahydrofolian jest już aktywną formą metaboliczną, co czyni go skutecznym nawet u pacjentów z zaburzeniami metabolizmu folianów.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Kwas folinowy – Właściwości farmakokinetyczne
Kwas folinowy (5-formylotetrahydrofolian), stosowany w postaci folinianu wapnia, wykazuje wysoką biodostępność po podaniu domięśniowym, porównywalną z dożylną, choć Cmax jest niższe. Maksymalne stężenie substancji macierzystej osiągane jest szybko, w ciągu 10 minut po podaniu dożylnym. Po dawce 25 mg AUC dla aktywnego enancjomeru L-5-formylotetrahydrofolianu wynosi 28,4 ± 3,5 mg×min/l, natomiast dla głównego metabolitu 5-metylo-THF 129 ± 112 mg×min/l. W surowicy stężenie nieaktywnego izomeru D przewyższa stężenie formy aktywnej L. Biotransformacja zachodzi głównie w wątrobie i błonie śluzowej jelita, a okres półtrwania eliminacyjnego formy L wynosi 32-35 minut, podczas gdy forma D utrzymuje się znacznie dłużej (352-485 minut). Całkowity okres półtrwania aktywnych metabolitów to około 6 godzin, niezależnie od drogi podania (i.v. lub i.m.).
5-formylotetrahydrofolian, 5-metylo-THF, biodostępność układowa, biotransformacja, błona śluzowa jelita, droga nerkowa, folinian wapnia, kwas 5-metylotetrahydrofoliowy, kwas D/L-5-formylo-tetrahydrofoliowy, kwas folinowy, kwas foliowy, L-5-formylo-THF, L-5-formylotetrahydrofolian, objętość dystrybucji, okres półtrwania w fazie eliminacji, parametry farmakokinetyczne, podanie domięśniowe, podanie dożylne, pole pod krzywą stężenia, stężenie maksymalne w osoczu