złośliwy zespół poneuroleptyczny
Złośliwy zespół poneuroleptyczny (ZZN) to rzadkie, ale potencjalnie zagrażające życiu powikłanie farmakoterapii neuroleptykami. Charakteryzuje się tetradą objawów: wysoką gorączką, sztywnością mięśniową, zaburzeniami świadomości oraz dysfunkcją układu autonomicznego. Stan ten rozwija się najczęściej w ciągu pierwszych dni lub tygodni po włączeniu leku lub zwiększeniu jego dawki.
W patofizjologii ZZN kluczową rolę odgrywa blokada receptorów dopaminergicznych w ośrodkowym układzie nerwowym, szczególnie w prążkowiu i podwzgórzu. Zespół ten może wystąpić po zastosowaniu zarówno klasycznych neuroleptyków (np. haloperidol), jak i atypowych leków przeciwpsychotycznych, choć w przypadku tych drugich ryzyko jest mniejsze.
Diagnostyka ZZN opiera się na obrazie klinicznym oraz wynikach badań laboratoryjnych, które wykazują podwyższony poziom kinazy kreatynowej (CK), leukocytozę oraz zaburzenia elektrolitowe. W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić infekcje ośrodkowego układu nerwowego, zespół serotoninowy, hipertermię złośliwą oraz katatonię.
Leczenie polega na natychmiastowym odstawieniu leku wywołującego, intensywnej terapii objawowej oraz stosowaniu leków specyficznych: dantrolenu (zmniejsza sztywność mięśniową) i bromokryptyny lub amantadyny (agonisty dopaminergiczne). Śmiertelność w złośliwym zespole poneuroleptycznym, mimo postępów w diagnostyce i leczeniu, nadal pozostaje wysoka i wynosi około 10-20%.
Powiązane wpisy
- Leksykon leków
Działania niepożądane – Perazin 25 mg 25 mg
Perazin (perazyna dimaleinian) jest neuroleptykiem stosowanym w dawkach 25 mg oraz 100 mg, którego profil działań niepożądanych obejmuje szerokie spektrum objawów o różnej częstości występowania, sklasyfikowanych zgodnie z konwencją MedDRA. Do najważniejszych i potencjalnie zagrażających życiu powikłań należą bardzo rzadko występujący złośliwy zespół poneuroleptyczny (charakteryzujący się hipertermią, sztywnością mięśni, zaburzeniami autonomicznymi i zmianami stanu psychicznego), agranulocytoza (drastyczne zmniejszenie granulocytów zwiększające ryzyko infekcji) oraz napady drgawkowe. Często obserwuje się mlekotok (≥1/10), dysfunkcje seksualne (≥1/100 do <1/10), zaparcia, suchość błon śluzowych jamy ustnej, przyrost masy ciała oraz zmiany ciśnienia wewnątrzgałkowego. Rzadziej występują parestezje, zapaść naczyniowa, fotofobia, ginekomastia, a także poważne reakcje skórne i zaburzenia wątroby, w tym cholestaza i podwyższenie enzymów wątrobowych.
agranulocytoza, akatyzja, cholestaza, ciśnienie wewnątrzgałkowe, dyskineza, epistaxis, fotofobia, ginekomastia, hipertermia, hipotensja, jaskra, lek neuroleptyczny, leukopenia, majaczenie, małopłytkowość, mlekotok, napad drgawkowy, objawy pozapiramidowe, parestezja, parkinsonizm, perazyna dimaleinian, podwyższone enzymy wątrobowe, reakcja fototoksyczna, stan splątania, tachykardia, toczeń rumieniowaty, zaburzenie erekcji, zaburzenie oddychania, zaburzenie rytmu serca, zaburzenie świadomości, zapaść naczyniowa, zgorzelinowe zapalenie jelit, złośliwy zespół poneuroleptyczny, żółtaczka - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Perazin 25 mg
Perazin wymaga szczególnej ostrożności w stosowaniu, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku (dawki zmniejszone o połowę), z zaburzeniami czynności wątroby (ryzyko ciężkiego uszkodzenia wątroby przy maksymalnych dawkach) oraz z niewydolnością nerek (ryzyko niedociśnienia). Leczenie należy prowadzić ostrożnie u osób z chorobami układu krwiotwórczego (leukopenia, niedokrwistość), sercowo-naczyniowego (uszkodzenie mięśnia sercowego, ciężkie niedociśnienie), nerwowego (napady drgawkowe, choroba Parkinsona), moczowego (przerost gruczołu krokowego), pokarmowego (czynna choroba wrzodowa, przewlekłe choroby wątroby), endokrynnego (nadczynność tarczycy, guz chromochłonny), a także u pacjentów z jaskrą z wąskim kątem przesączania i nowotworami sutka. Monitorowanie obejmuje regularne pomiary ciśnienia tętniczego, badania EKG (szczególnie u osób starszych i z chorobami serca), kontrolę stężenia glukozy u cukrzyków oraz próby czynnościowe wątroby na początku terapii i po 6 miesiącach.
badanie EKG, choroba Parkinsona, choroba wrzodowa, ciśnienie tętnicze, dyskineza, dyskineza wczesna, guz chromochłonny, hemopoeza, hipotonia ortostatyczna, jaskra wąskiego kąta, kinaza kreatyninowa, leczenie przeciwparkinsonowskie, leukopenia, małopłytkowość, miastenia, mioglobina, nadczynność tarczycy, nadwrażliwość na światło, napad drgawkowy, niedobór laktazy, niedokrwistość ostra, niemiarowość serca, nietolerancja galaktozy, niewydolność krążenia, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, parkinsonizm, perazyna, pochodna fenotiazyny, próba czynnościowa wątroby, przerost gruczołu krokowego, stężenie glukozy, sztywność mięśniowa, układ krwiotwórczy, układ pozapiramidowy, uszkodzenie mięśnia sercowego, uszkodzenie wątroby, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół poneuroleptyczny, zmniejszenie liczby leukocytów, zwężenie odźwiernika - Leksykon leków
Specjalne ostrzeżenia – Perazin 100 mg
Perazyna, będąca pochodną fenotiazyny, wymaga szczególnej ostrożności podczas stosowania, zwłaszcza u pacjentów w podeszłym wieku, z zaburzeniami czynności wątroby i nerek, a także u osób z chorobami układu krążenia, neurologicznymi, hematologicznymi, endokrynologicznymi oraz nowotworowymi. Zaleca się redukcję dawki o 50% u osób starszych oraz dostosowanie dawkowania w przypadku niewydolności wątroby i nerek. Maksymalne dawki mogą prowadzić do ciężkiego uszkodzenia wątroby. Przeciwwskazane jest spożywanie alkoholu podczas terapii. Konieczne jest monitorowanie glikemii, ciśnienia tętniczego, EKG, funkcji wątroby (co 6 miesięcy) oraz badań hematologicznych (co 6 miesięcy). Preparaty dostępne są w dawkach 25 mg (42,1 mg perazyny dimaleinianu) i 100 mg (168,4 mg perazyny dimaleinianu), tabletki zawierają laktozę jednowodną (72,45 mg w tabletce 25 mg), co jest istotne u pacjentów z nietolerancją laktozy.
badanie EKG, choroba Parkinsona, choroba wrzodowa, ciśnienie tętnicze, delirium, depresja, dyskineza, dyskineza wczesna, enzymy wątrobowe, fotowrażliwość, glikemia, guz chromochłonny, hemopoeza, hipertermia, hipotonia ortostatyczna, jaskra z wąskim kątem, kinaza kreatyninowa, krwawienie z nosa, laktoza jednowodna, leczenie przeciwparkinsonowskie, leukopenia, małopłytkowość, miastenia, mioglobina, nadczynność tarczycy, napad drgawkowy, niedobór laktazy, niedociśnienie, niedokrwistość ostra, niemiarowość serca, nietolerancja galaktozy, niewydolność krążenia, niewydolność nerek, niewydolność oddechowa, parkinsonizm, perazyna, pochodna fenotiazyny, pokrzywka, próby wątrobowe, przerost gruczołu krokowego, przewlekła choroba wątroby, reakcja alergiczna skórna, rozmaz krwi, sztywność mięśniowa, układ krwiotwórczy, układ pozapiramidowy, uszkodzenie mięśnia sercowego, zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy, złośliwy zespół poneuroleptyczny, żółtaczka, zwężenie odźwiernika - Leksykon leków
Przeciwwskazania – Zypsila 20 mg
Lek Zypsila, zawierający substancję czynną zyprasydon w postaci wodorosiarczanu, dostępny jest w kapsułkach twardych o dawkach 20 mg, 40 mg, 60 mg i 80 mg, zawierających odpowiednio 57,43 mg do 229,73 mg laktozy. Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania jest nadwrażliwość na zyprasydon lub substancje pomocnicze. Lek jest bezwzględnie przeciwwskazany u pacjentów z zaburzeniami przewodnictwa sercowego, w tym z wydłużeniem odstępu QT (ocenianym w EKG) oraz wrodzonym zespołem wydłużonego QT. Ponadto, nie należy stosować Zypsili u pacjentów po świeżym zawale mięśnia sercowego oraz z niewyrównaną niewydolnością serca ze względu na ryzyko powikłań arytmicznych i pogorszenia stanu klinicznego. Szczególną uwagę należy zwrócić na interakcje z lekami przeciwarytmicznymi grup IA i III oraz innymi preparatami wydłużającymi odstęp QT, takimi jak mesorydazyna, pimozyd, czy niektóre antybiotyki chinolonowe (sparfloksacyna, gatifloksacyna, moksyfloksacyna).
antybiotyk chinolonowy, bradykardia, dyskineza późna, enzym CYP3A4, hipokaliemia, interakcja lekowa, lek przeciwarytmiczny, lek przeciwpsychotyczny, nadwrażliwość na substancję czynną, nagła śmierć sercowa, nietolerancja laktozy, niewydolność nerek, niewydolność wątroby, niewyrównana niewydolność serca, trójtlenek arsenu, wrodzony zespół wydłużonego odstępu QT, wydłużenie odstępu QT, zaburzenie elektrolitowe, zaburzenie przewodnictwa sercowego, zaburzenie rytmu serca, zawał mięśnia sercowego, złośliwy zespół poneuroleptyczny