antygeny zgodności tkankowej
Antygeny zgodności tkankowej, znane również jako kompleks główny zgodności tkankowej (MHC – Major Histocompatibility Complex), to grupa białek powierzchniowych komórek, które pełnią kluczową rolę w rozpoznawaniu i prezentacji antygenów limfocytom T. U ludzi kompleks ten określany jest jako układ HLA (Human Leukocyte Antigens).
Wyróżniamy dwie główne klasy antygenów zgodności tkankowej: MHC klasy I, obecne na powierzchni niemal wszystkich komórek jądrzastych organizmu, oraz MHC klasy II, występujące głównie na komórkach prezentujących antygen (APC), takich jak komórki dendrytyczne, makrofagi i limfocyty B. Antygeny MHC klasy I prezentują peptydy pochodzące z wewnątrzkomórkowych patogenów limfocytom T CD8+, natomiast MHC klasy II prezentują peptydy pochodzące z zewnątrzkomórkowych patogenów limfocytom T CD4+.
Układ HLA charakteryzuje się znacznym polimorfizmem, co oznacza, że istnieje wiele wariantów tych białek w populacji. Ta różnorodność genetyczna ma kluczowe znaczenie dla zdolności układu odpornościowego do rozpoznawania szerokiego spektrum patogenów. Jednocześnie stanowi główne wyzwanie w transplantologii, gdzie niezgodność antygenów HLA między dawcą a biorcą może prowadzić do odrzucenia przeszczepu.
W diagnostyce medycznej oznaczenie antygenów zgodności tkankowej jest niezbędne przed transplantacją narządów i tkanek, w diagnostyce chorób autoimmunologicznych oraz w badaniach patogenezy niektórych schorzeń, których występowanie wykazuje związek z określonymi allelami HLA, jak np. zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (HLA-B27) czy celiakia (HLA-DQ2/DQ8).
Powiązane wpisy
- Leksykon chorób i schorzeń
Niedokrwistość aplastyczna – Charakterystyka, pielęgnacja i opieka
Niedokrwistość aplastyczna to poważne schorzenie hematologiczne charakteryzujące się pancytopenią, obejmującą obniżenie liczby erytrocytów, leukocytów oraz płytek krwi. Wczesne objawy to m.in. zmęczenie, nawracające infekcje oraz skłonność do krwawień i siniaków. Kluczowa jest kompleksowa ocena pielęgniarska, uwzględniająca objawy subiektywne (np. duszność, zmęczenie, kołatanie serca) oraz obiektywne (np. bladość, osłabione tętno obwodowe, opóźnione gojenie ran). Szczególną uwagę zwraca się na ryzyko infekcji przy neutropenii (neutrofile <0,5 x 10⁹/L) oraz ryzyko krwawień przy trombocytopenii (płytki <10 x 10⁹/L). Diagnostyka pielęgniarska obejmuje m.in. nietolerancję aktywności, ryzyko infekcji i krwawień, zaburzenia perfuzji tkankowej oraz deficyt wiedzy, co pozwala na indywidualizację planu opieki.
antygeny zgodności tkankowej, chromanie przestankowe, cyklofosfamid, cyklosporyna, diagnoza pielęgniarska, erytrocyty, globulina antytymocytowa, hematokryt, izolacja odwrotna, koncentrat krwinek czerwonych, leukocyty, liczba neutrofili, małopłytkowość, niedokrwistość aplastyczna, nietolerancja aktywności, ocena pielęgnacyjna, przeszczep szpiku kostnego, retikulocyty, ryzyko infekcji, ryzyko krwawienia, stężenie hemoglobiny, terapia immunosupresyjna, trombocytopenia, trombocyty, układ krwiotwórczy, zaburzenie perfuzji tkankowej - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba buergera – Etiologia i przyczyny
Choroba Buergera (thromboangiitis obliterans, TAO) to segmentalne, niezwiązane z miażdżycą zapalenie małych i średnich naczyń krwionośnych kończyn, prowadzące do zakrzepicy i okluzji naczyń, skutkującej niedokrwieniem i martwicą tkanek. Schorzenie dotyczy głównie mężczyzn w wieku 20-45 lat, będących aktywnymi palaczami tytoniu, zwłaszcza przy spożyciu powyżej 1,5 paczki papierosów dziennie. Patogeneza obejmuje uszkodzenie śródbłonka przez substancje chemiczne tytoniu, zwiększoną produkcję elastazy neutrofilowej i reaktywnych form tlenu, dysfunkcję immunologiczną oraz zaburzenia relaksacji naczyń zależnej od śródbłonka. Wykazano także związek z predyspozycją genetyczną (HLA-A9, HLA-B5, HLA-54) oraz możliwą rolę infekcji bakteryjnych i riketsji. Choroba ma charakter segmentalny, z wysoce komórkowymi zakrzepami, które mogą całkowicie zamykać naczynia, a w 25% przypadków zajmuje również żyły.
amputacja, antygeny HLA, antygeny zgodności tkankowej, choroba autoimmunologiczna, choroba Buergera, choroba przyzębia, choroba Raynauda, dysfunkcja śródbłonka, elastaza neutrofilowa, hiperhomocysteinemia, hiperkoagulacja, martwica tkanek, okluzja naczyń, prostacyklina, przeciwciała IgG, reaktywne formy tlenu, Rickettsia prowazekii, stan prozakrzepowy, thromboangiitis obliterans, zakrzep, zakrzep tętniczy, zapalenie naczyń krwionośnych, zespół antyfosfolipidowy