Przeciwwskazania stosowania leku Alfadiol. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tego leku?

Alfadiol (alfakalcydol) to preparat występujący w postaci kapsułek miękkich w dwóch dawkach: 0,25 mikrograma oraz 1 mikrogram. Jako aktywny metabolit witaminy D, lek ten posiada szereg istotnych przeciwwskazań, które należy wziąć pod uwagę przed jego zastosowaniem w terapii. Poniżej omówiono wszystkie sytuacje kliniczne, w których stosowanie alfakalcydolu jest przeciwwskazane.^{1}

Nadwrażliwość na składniki preparatu

Alfadiol jest przeciwwskazany u pacjentów z nadwrażliwością na substancję czynną (alfakalcydol) lub którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w preparacie. Należy zwrócić szczególną uwagę na zawarte w składzie substancje pomocnicze o znanym działaniu: czerwień koszenilową (E124), etylu parahydroksybenzoesan (E214) oraz olej arachidowy oczyszczony.^{2}

Ze względu na zawartość oleju arachidowego oczyszczonego w ilości 49,946 mg w każdej kapsułce, Alfadiol jest przeciwwskazany u osób z uczuleniem na orzeszki ziemne lub soję.^{3}

Zaburzenia gospodarki wapniowo-fosforanowej

Hiperkalcemia stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania alfakalcydolu. Ze względu na działanie zwiększające wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego, podawanie tego leku u pacjentów z podwyższonym stężeniem wapnia we krwi może prowadzić do nasilenia hiperkalcemii i jej powikłań. Podobnie, obecność zwapnień przerzutowych jest przeciwwskazaniem do stosowania tego preparatu.^{4}

Hiperfosfatemia również stanowi przeciwwskazanie do stosowania alfakalcydolu, z wyjątkiem sytuacji, gdy występuje ona w przebiegu niedoczynności przytarczyc. Jest to istotne rozróżnienie kliniczne, ponieważ w niedoczynności przytarczyc hiperfosfatemia często współistnieje z hipokalcemią, a alfakalcydol może być elementem terapii tego schorzenia.^{5}

Lek jest przeciwwskazany również u pacjentów z hipermagnezamią, czyli podwyższonym stężeniem magnezu we krwi.^{6}

Choroby układu moczowego

Hiperkalciuria samoistna stanowi przeciwwskazanie do stosowania alfakalcydolu. U pacjentów z tym schorzeniem, charakteryzującym się zwiększonym wydalaniem wapnia z moczem bez współistniejącej hiperkalcemii, podawanie alfakalcydolu może nasilić wydalanie wapnia i zwiększyć ryzyko powikłań.^{7}

Kamica nerkowa wapniowa jest również przeciwwskazaniem do stosowania alfakalcydolu. U pacjentów z istniejącą kamicą nerkową wapniową podawanie leku może prowadzić do nasilenia procesu tworzenia złogów wapniowych w nerkach poprzez zwiększenie wchłaniania wapnia z przewodu pokarmowego.^{8}

Inne przeciwwskazania

Osteomalacja po zatruciu glinem stanowi przeciwwskazanie do stosowania alfakalcydolu. W tej specyficznej postaci osteomalacji, spowodowanej odkładaniem się związków glinu w tkance kostnej, lek nie przyniesie korzyści terapeutycznych i może potencjalnie pogorszyć stan pacjenta.^{9}

Przedawkowanie i zatrucie witaminą D stanowią przeciwwskazania do stosowania alfakalcydolu, który jako aktywny metabolit witaminy D mógłby nasilić objawy intoksykacji.^{10}

Ciężkie zaburzenie czynności wątroby jest przeciwwskazaniem do stosowania alfakalcydolu. Jest to istotne, ponieważ alfakalcydol, w przeciwieństwie do witaminy D, nie wymaga pierwszej hydroksylacji w wątrobie, jednak metabolizm i eliminacja leku mogą być zaburzone w ciężkiej niewydolności wątroby, co zwiększa ryzyko działań niepożądanych.^{11}

Substancje pomocnicze o znanym działaniu – dodatkowe uwagi

Przy kwalifikacji pacjenta do leczenia alfakalcydolem należy zwrócić uwagę na substancje pomocnicze zawarte w preparacie, które mogą wywoływać reakcje alergiczne lub inne działania niepożądane:

• Czerwień koszenilowa (E124) – 0,150 mg w każdej kapsułce, może wywoływać reakcje alergiczne
• Etylu parahydroksybenzoesan (E214) – 0,050 mg w każdej kapsułce, może powodować reakcje nadwrażliwości, również typu późnego
• Olej arachidowy oczyszczony – 49,946 mg w każdej kapsułce, przeciwwskazany u osób z alergią na orzeszki ziemne lub soję

Powyższe substancje występują w takiej samej ilości zarówno w kapsułkach o mocy 0,25 mikrograma, jak i 1 mikrogram.^{12}