Przedawkowanie leku Alfadiol

Przedawkowanie alfakalcydolu (substancji czynnej leku Alfadiol) manifestuje się objawami charakterystycznymi dla hiperwitaminozy D i hiperkalcemii. Mechanizm toksyczności wynika z nadmiernego działania aktywnej formy witaminy D na gospodarkę wapniowo-fosforanową organizmu. ¹

Objawy przedawkowania

Przedawkowanie alfakalcydolu wywołuje szereg objawów klinicznych, które można podzielić na wczesne i późne, zależne od czasu trwania i nasilenia hiperkalcemii. Pierwsze symptomy mogą pojawić się już przy niewielkim przekroczeniu dawki terapeutycznej. ²

Ostre przedawkowanie

Przy ostrym przedawkowaniu alfakalcydolu najczęściej obserwuje się następujące objawy kliniczne:

• Hiperkalcemia – podstawowy objaw biochemiczny przedawkowania
• Objawy ze strony przewodu pokarmowego – brak łaknienia, nudności, wymioty, biegunka
• Objawy nerwowo-mięśniowe – osłabienie mięśniowe, bóle i zawroty głowy
• Objawy metaboliczne – wzmożone pragnienie, wielomocz, nadmierne pocenie się

Przy znacznym przedawkowaniu, graniczącym z zatruciem, mogą pojawić się bardziej nasilone objawy, takie jak bóle kostne, zwapnienia ektopowe (odkładanie się soli wapnia w tkankach miękkich), białkomocz, nadciśnienie tętnicze oraz zaburzenia rytmu serca. ³

Przewlekłe przedawkowanie

Utrzymujące się długotrwale przedawkowanie alfakalcydolu może prowadzić do poważnych powikłań narządowych. Oprócz objawów występujących w ostrym przedawkowaniu, obserwuje się:

• Uogólnione zwapnienia naczyń – odkładanie się złogów wapniowych w ścianach naczyń krwionośnych
• Zwapnienia nerek – mineralizacja tkanki nerkowej
• Pogorszenie wydolności nerek – z szybką progresją niewydolności nerek

Długotrwała hiperkalcemia wywołana przewlekłym przedawkowaniem może prowadzić do nieodwracalnych uszkodzeń narządowych, zwłaszcza w układzie moczowym, sercowo-naczyniowym i nerwowym. ⁴

Postępowanie terapeutyczne w przedawkowaniu

Leczenie przedawkowania alfakalcydolu zależy od nasilenia objawów klinicznych i stopnia hiperkalcemii. Podstawowym działaniem jest przerwanie podawania leku. ⁵

W przypadkach ciężkiej hiperkalcemii należy wdrożyć kompleksowe postępowanie wspomagające:

1. Nawodnienie – dożylne podawanie roztworu soli fizjologicznej w celu wymuszenia diurezy i zwiększenia wydalania wapnia z moczem
2. Monitorowanie laboratoryjne:
   • Regularne pomiary stężenia elektrolitów
   • Ocena funkcji nerek
   • Monitorowanie gospodarki wapniowej
3. Ocena elektrokardiograficzna – szczególnie ważna u pacjentów przyjmujących glikozydy nasercowe, ze względu na ryzyko nasilenia toksyczności tych leków w hiperkalcemii
4. Farmakoterapia hiperkalcemii – należy rozważyć zastosowanie:
   • Glikokortykosteroidów – hamujących wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego
   • Diuretyków pętlowych – zwiększających wydalanie wapnia z moczem
   • Bisfosfonianów – hamujących resorpcję kostną
   • Kalcytoniny – obniżającej poziom wapnia we krwi
5. Hemodializa – w najcięższych przypadkach można rozważyć hemodializę z zastosowaniem płynu dializacyjnego o niskiej zawartości wapnia

Długość i intensywność leczenia powinna być dostosowana do ciężkości przedawkowania oraz indywidualnej odpowiedzi pacjenta na wdrożone postępowanie terapeutyczne. ⁶