Leki w grupie
„leki witaminy D i jej pochodne”
Leki z grupy witaminy D i jej pochodne, znane również jako kalcyferole, odgrywają kluczową rolę w regulacji gospodarki wapniowo-fosforanowej organizmu. Działają one poprzez zwiększenie wchłaniania wapnia i fosforanów w jelitach, zwiększenie reabsorpcji wapnia w nerkach oraz regulację procesów mineralizacji kości. Witamina D jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania układu kostnego, mięśniowego oraz odpornościowego.
Do najważniejszych pochodnych witaminy D stosowanych w lecznictwie należą: cholekalcyferol (witamina D3), ergokalcyferol (witamina D2), kalcytriol (1,25-dihydroksycholekalcyferol), alfakalcydol (1α-hydroksycholekalcyferol), kalcyfediol (25-hydroksycholekalcyferol) oraz parikalcytol. Wśród polskich preparatów handlowych zawierających te substancje można wymienić: Devikap, Vigantol, Vigantoletten (cholekalcyferol), Rocaltrol, Kalcypos-D3 (kalcytriol), Alfadiol, One-Alpha (alfakalcydol) oraz Zemplar (parikalcytol).
Witamina D i jej pochodne dzielą się na dwie główne podgrupy: naturalne metabolity witaminy D (cholekalcyferol, ergokalcyferol) oraz syntetyczne analogi witaminy D (kalcytriol, alfakalcydol, parikalcytol). Naturalne metabolity wymagają dwustopniowej aktywacji w organizmie (w wątrobie i nerkach), podczas gdy syntetyczne analogi są już częściowo lub całkowicie aktywowane, dzięki czemu działają szybciej i są skuteczne także u pacjentów z niewydolnością nerek.
Największymi zaletami stosowania leków z grupy witaminy D są: skuteczne zapobieganie i leczenie krzywicy u dzieci oraz osteomalacji u dorosłych, zapobieganie osteoporozie, regulacja gospodarki wapniowo-fosforanowej u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek oraz wspomaganie leczenia wtórnej nadczynności przytarczyc. Coraz więcej badań wskazuje również na korzystny wpływ suplementacji witaminy D na funkcjonowanie układu odpornościowego oraz zmniejszenie ryzyka niektórych chorób autoimmunologicznych.
Niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem leków z tej grupy wiążą się głównie z przedawkowaniem, które może prowadzić do hiperkalcemii (podwyższonego poziomu wapnia we krwi). Objawy hiperkalcemii obejmują: nudności, wymioty, osłabienie, bóle głowy, wielomocz, kamica nerkowa, a w skrajnych przypadkach – zaburzenia rytmu serca i zwapnienia tkanek miękkich. Szczególną ostrożność należy zachować przy jednoczesnym stosowaniu z preparatami wapnia oraz u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. Regularne monitorowanie stężenia wapnia i fosforanów w surowicy jest zalecane podczas terapii aktywnych metabolitów witaminy D.
Lista leków w tej grupie
-
Alfadiol – Kapsułki miękkie – 0,25 mcg
Produkt zawiera alfakalcydol, pochodną witaminy D, w kapsułkach miękkich w dawkach 0,25 oraz 1 mikrogram. Substancje pomocnicze obejmują m.in. czerwień koszenilową, etylu parahydroksybenzoesan oraz oczyszczony olej arachidowy. Lek stosuje się w leczeniu osteoporozy postmenopauzalnej i starczej z niedoborem witaminy D, hipokalcemii oraz schorzeń związanych z zaburzeniami metabolizmu witaminy D. Wskazany jest także w terapii krzywicy, osteomalacji, niedoczynności przytarczyc oraz zaburzeń gospodarki wapniowej u pacjentów z niewydolnością nerek.
Wskazania do stosowania- hipokalcemia
- krzywica oporna na witaminę D
- niedoczynność przytarczyc
- osteodystrofia nerkowa
- osteomalacja oporna na witaminę D
- osteoporoza postmenopauzalna
- osteoporoza starcza
- zaburzenia gospodarki wapniowej u pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek
- zespół nerczycowy u dzieci po długotrwałym leczeniu glikokortykosteroidami
Substancja czynna -
Detriol – Kapsułki miękkie – 0,25 mcg
Produkt leczniczy zawiera kalcytriol w dawkach 0,25 lub 0,5 mikrograma oraz substancje pomocnicze, takie jak olej arachidowy, sorbitol i etanol. Preparat jest dostępny w postaci miękkich, owalnych kapsułek żelatynowych. Stosuje się go w leczeniu wtórnej nadczynności przytarczyc prowadzącej do osteodystrofii nerkowej u dorosłych oraz hipokalcemii wynikającej z niedoczynności przytarczyc. Lek jest również wskazany w terapii dziedzicznej krzywicy hipofosfatemicznej.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Alfadiol – Kapsułki miękkie – 1 mcg
Produkt zawiera alfakalcydol, który jest aktywnym metabolitem witaminy D, oraz substancje pomocnicze takie jak czerwień koszenilowa, etylu parahydroksybenzoesan i olej arachidowy. Jest przeznaczony do stosowania w leczeniu osteoporozy postmenopauzalnej i starczej z niedoborem witaminy D, a także hipokalcemii oraz schorzeń wpływających na metabolizm witaminy D. Wskazany jest ponadto przy krzywicy i osteomalacji, niedoczynności przytarczyc, osteodystrofii nerkowej oraz zaburzeniach gospodarki wapniowej u pacjentów z niewydolnością nerek. Lek stosuje się również w zespołach nerczycowych u dzieci poddawanych długotrwałej terapii glikokortykosteroidami.
Wskazania do stosowania- hipokalcemia
- krzywica oporna na witaminę D
- niedoczynność przytarczyc
- osteodystrofia nerkowa
- osteomalacja oporna na witaminę D
- osteoporoza postmenopauzalna
- osteoporoza starcza
- zaburzenia gospodarki wapniowej u pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek
- zespoły nerczycowe u dzieci po długotrwałym leczeniu glikokortykosteroidami
Substancja czynna -
Detriol – Kapsułki miękkie – 0,5 mcg
Produkt leczniczy zawiera kalcytriol w dawkach 0,25 lub 0,5 mikrograma, wraz z olejem arachidowym, sorbitolem oraz alkoholem etylowym jako substancjami pomocniczymi. Jest dostępny w formie miękkich kapsułek żelatynowych o zróżnicowanym kolorze w zależności od dawki. Stosuje się go u dorosłych w leczeniu poważnej lub postępującej wtórnej nadczynności przytarczyc, hipokalcemii związanej z niedoczynnością przytarczyc oraz dziedzicznej krzywicy hipofosfatemicznej. Lek pomaga w regulacji gospodarki wapniowej organizmu w wymienionych schorzeniach.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna