wtórna nadczynność przytarczyc
Wskazanie

Wtórna nadczynność przytarczyc (SHPT – Secondary Hyperparathyroidism) to zaburzenie endokrynologiczne charakteryzujące się zwiększoną produkcją parathormonu (PTH) przez gruczoły przytarczyczne, które powstaje w wyniku istniejącej wcześniej choroby, najczęściej przewlekłej choroby nerek. W miarę pogarszania się czynności nerek dochodzi do zatrzymywania fosforanów, zmniejszonej syntezy aktywnej witaminy D (kalcytriolu) oraz hipokalcemii, co prowadzi do kompensacyjnego wzrostu poziomu PTH.

Klinicznie wtórna nadczynność przytarczyc może objawiać się bólami kostnymi, osłabieniem mięśni, świądem skóry, złamaniami patologicznymi oraz powikłaniami sercowo-naczyniowymi. W zaawansowanych przypadkach może dojść do rozwoju osteodystrofii nerkowej i zwapnień metastatycznych w tkankach miękkich. Istotnym elementem diagnostyki jest oznaczanie poziomu wapnia, fosforanów, PTH i witaminy D w surowicy oraz ocena gęstości mineralnej kości.

W leczeniu farmakologicznym wtórnej nadczynności przytarczyc stosuje się preparaty wiążące fosforany w przewodzie pokarmowym (np. węglan wapnia – Calperos, chlorowodorek sewelameru – Renvela, węglan lantanu – Fosrenol), aktywne metabolity witaminy D (alfakalcydol – Alfadiol, kalcytriol – Rocaltrol) oraz kalcymimetyki (cynakalcet – Mimpara, etelkalcetyd – Parsabiv). W Polsce dostępne są również preparaty takie jak parykalcytol (Zemplar) czy dokserkalcyferol (Hectorol).

Największą trudnością w leczeniu wtórnej nadczynności przytarczyc jest utrzymanie równowagi pomiędzy poziomami wapnia, fosforu i PTH. Zbyt agresywne leczenie może prowadzić do hiperkalcemii, zwapnień naczyniowych i zwiększonego ryzyka sercowo-naczyniowego. Z kolei niedostateczne leczenie skutkuje postępującą utratą masy kostnej i zwiększonym ryzykiem złamań. Dodatkowo, pacjenci często wykazują słabą adherencję do zaleceń terapeutycznych, szczególnie w zakresie przyjmowania preparatów wiążących fosforany, które muszą być stosowane podczas posiłków i często powodują działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego.

W przypadkach opornych na leczenie farmakologiczne, szczególnie przy znacznym powiększeniu gruczołów przytarczycznych, może być konieczne leczenie chirurgiczne (paratyreoidektomia). Istotną rolę odgrywa również leczenie choroby podstawowej, szczególnie optymalne prowadzenie dializoterapii u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek.

Lista leków z tym wskazaniem

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl