pierwotna nadczynność przytarczyc
Wskazanie

Pierwotna nadczynność przytarczyc (PNP) to zaburzenie endokrynologiczne charakteryzujące się autonomicznym, nadmiernym wydzielaniem parathormonu (PTH) przez gruczoły przytarczyczne, co prowadzi do hiperkalcemii. Najczęstszą przyczyną (około 80-85% przypadków) jest pojedynczy gruczolak przytarczyc, rzadziej występują mnogie gruczolaki, przerost przytarczyc lub rak przytarczyc.

Choroba często przebiega bezobjawowo lub skąpoobjawowo i jest wykrywana przypadkowo podczas rutynowych badań laboratoryjnych. Objawami klinicznymi mogą być: osłabienie mięśniowe, zmęczenie, bóle kostne, kamica nerkowa, objawy depresyjne, zaburzenia poznawcze, nadciśnienie tętnicze oraz zwiększone ryzyko złamań patologicznych. Typowe nieprawidłowości laboratoryjne to podwyższone stężenie wapnia w surowicy przy jednocześnie podwyższonym poziomie PTH.

Leczeniem z wyboru w przypadku objawowej PNP jest paratyroidektomia, czyli chirurgiczne usunięcie przerośniętych przytarczyc. U pacjentów niekwalifikujących się do zabiegu operacyjnego stosuje się leczenie farmakologiczne. W Polsce dostępne są: cynakalcet (Mimpara), który zmniejsza wydzielanie PTH jako kalcymimetyk; bisfosfoniany (Alendronic Acid Bluefish, Ostenil, Risendros) hamujące resorpcję kostną; oraz denosumab (Prolia, Xgeva) – przeciwciało monoklonalne również hamujące resorpcję kości.

Największe trudności w leczeniu pierwotnej nadczynności przytarczyc obejmują: odpowiednie zakwalifikowanie pacjentów do leczenia operacyjnego, trudności w lokalizacji gruczolaków przytarczyc (konieczność wykonania badań obrazowych: USG, scyntygrafii MIBI, tomografii komputerowej), ryzyko nawrotu choroby po operacji oraz wyzwania związane z długotrwałym leczeniem farmakologicznym. Istotnym problemem jest również monitorowanie pacjentów bezobjawowych, u których nie podjęto leczenia inwazyjnego, oraz leczenie powikłań kostnych i nerkowych w zaawansowanych przypadkach.

U części pacjentów po paratyroidektomii może wystąpić zespół głodnych kości, charakteryzujący się hipokalcemią wymagającą intensywnej suplementacji wapnia i witaminy D. W przypadku PNP spowodowanej mnogimi gruczolakami lub przerostem przytarczyc leczenie jest bardziej złożone, a ryzyko nawrotu choroby większe niż przy pojedynczym gruczolaku.

Lista leków z tym wskazaniem

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl