Leki w grupie
„leki stosowane w chorobach przytarczyc”
Leki stosowane w chorobach przytarczyc obejmują preparaty stosowane zarówno w niedoczynności przytarczyc (hipoparatyroidyzmie), jak i w nadczynności przytarczyc (hiperparatyroidyzmie). Główne działanie tych leków opiera się na regulacji gospodarki wapniowo-fosforanowej w organizmie, jako że przytarczyce produkują parathormon (PTH) – kluczowy hormon odpowiedzialny za utrzymanie homeostazy wapnia.
W leczeniu hipoparatyroidyzmu stosuje się przede wszystkim suplementację wapniem i witaminą D. Podstawowe preparaty to węglan wapnia (Calcium Carbonicum, Calperos), cytrynian wapnia oraz witamina D i jej aktywne metabolity: kalcytriol (Rocaltrol), alfakalcydol (Alfadiol, Alpha D3) i cholekalcyferol (Devikap, Vigantol). Nowszą opcją terapeutyczną jest rekombinowany ludzki parathormon – teryparatyd (Forteo, Terrosa) oraz rhPTH (1-84) – parathormon (Natpara), które są stosowane w przypadkach opornych na standardową terapię.
W hiperparatyroidyzmie pierwotnym leczeniem z wyboru jest zabieg chirurgiczny, jednak farmakoterapia obejmuje bisfosfoniany (alendronian – Alendronic Acid Bluefish, Ostenil; zoledronian – Zometa, Desinobon), które hamują resorpcję kostną. Kalcymimetyki, takie jak cynakalcet (Mimpara) i etelkalcetyd (Parsabiv), są stosowane w hiperparatyroidyzmie wtórnym, szczególnie u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek. Działają one na receptor wapniowy w przytarczycach, zmniejszając wydzielanie parathormonu.
Do najważniejszych leków w tej grupie należą: cynakalcet, alfakalcydol, kalcytriol, teryparatyd oraz bisfosfoniany. W ostatnich latach wprowadzono także denosumab (Prolia, Xgeva) – przeciwciało monoklonalne stosowane w leczeniu osteoporozy i hiperkalcemii związanej z przerzutami nowotworowymi.
Największą zaletą stosowania leków regulujących funkcję przytarczyc jest możliwość nieinwazyjnego kontrolowania poziomu wapnia i fosforu, co zapobiega poważnym powikłaniom, takim jak tężyczka, arytmie serca, zwapnienia tkanek miękkich, osteoporoza czy kamica nerkowa. Leki te znacząco poprawiają jakość życia pacjentów z zaburzeniami przytarczyc, którzy wcześniej byli skazani wyłącznie na leczenie operacyjne lub cierpieli z powodu nawracających objawów.
Największym niebezpieczeństwem stosowania tych leków jest ryzyko wywołania zaburzeń elektrolitowych – hiperkalcemii, hipokalcemii, hiperfosfatemii lub hipofosfatemii, które mogą prowadzić do groźnych arytmii, niewydolności nerek czy zwapnień naczyń. Kalcymimetyki mogą powodować nudności, wymioty i bóle mięśniowe, natomiast długotrwałe stosowanie aktywnych form witaminy D wiąże się z ryzykiem hiperkalciurii i kamicy nerkowej. Bisfosfoniany z kolei mogą wywoływać objawy grypopodobne, zapalenie przełyku oraz – rzadko – martwicę kości szczęki.
Leki stosowane w chorobach przytarczyc można podzielić na kilka podgrup: suplementy wapnia i witaminy D (stosowane głównie w hipoparatyroidyzmie), analogi parathormonu (teryparatyd, parathormon), kalcymimetyki (aktywujące receptor wapniowy w przytarczycach, stosowane w hiperparatyroidyzmie), bisfosfoniany i denosumab (hamujące resorpcję kostną) oraz leki wiążące fosforany w przewodzie pokarmowym (sewelamer – Renvela, Sevelamer Carbonate Zentiva; węglan lantanu – Fosrenol), stosowane głównie w hiperfosfatemii towarzyszącej przewlekłej chorobie nerek.
Lista leków w tej grupie
-
Cinacalcet Sandoz – Tabletki powlekane – 60 mg
Lek składa się z cynakalcetu w formie chlorowodorku, dostępnego w tabletkach powlekanych o dawkach 30 mg, 60 mg i 90 mg, zawierających także laktozę jednowodną. Stosuje się go w leczeniu wtórnej nadczynności przytarczyc u dorosłych oraz dzieci z ciężką chorobą nerek poddawanych dializie. Lek można też stosować u pacjentów z rakiem przytarczyc lub pierwotną nadczynnością przytarczyc, zwłaszcza gdy operacja usunięcia przytarczyc jest przeciwwskazana. Jest stosowany także jako uzupełnienie terapii z preparatami wiążącymi fosforany lub sterolami witaminy D.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Cinacalcet Accord – Tabletki powlekane – 60 mg
Lek zawiera cynakalcet w postaci chlorowodorku, dostępny w tabletkach powlekanych o dawkach 30 mg, 60 mg oraz 90 mg. Stosowany jest w leczeniu wtórnej nadczynności przytarczyc u dorosłych oraz dzieci powyżej 3 lat z zaawansowaną chorobą nerek wymagającą dializoterapii. Wskazany jest także do zmniejszania hiperkalcemii u pacjentów z rakiem przytarczyc lub pierwotną nadczynnością przytarczyc, u których operacja jest przeciwwskazana. Lek może być stosowany jako element terapii w połączeniu z preparatami wiążącymi fosforany i witaminą D.
-
Cinacalcet Accord – Tabletki powlekane – 30 mg
Produkt leczniczy zawiera cynakalcet w postaci chlorowodorku, dostępny w tabletkach powlekanych o różnych dawkach. Stosowany jest w leczeniu wtórnej nadczynności przytarczyc u dorosłych i dzieci powyżej 3 lat ze schyłkową chorobą nerek leczonych dializą. Może także służyć do zmniejszania hiperkalcemii u pacjentów z rakiem przytarczyc oraz pierwotną nadczynnością przytarczyc, u których operacja jest niewskazana. Terapia może być prowadzona wraz z preparatami wiążącymi fosforany i witaminami D, jeśli jest to konieczne.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Cinacalcet Sandoz – Tabletki powlekane – 30 mg
Lek zawiera cynakalcet w postaci chlorowodorku oraz laktozę jednowodną jako substancję pomocniczą. Stosowany jest w leczeniu wtórnej nadczynności przytarczyc u dorosłych i dzieci z zaawansowaną niewydolnością nerek leczonych dializą. Ponadto pomaga zmniejszyć hiperkalcemię u pacjentów z rakiem przytarczyc oraz pierwotną nadczynnością przytarczyc, gdy operacja jest niewskazana. Może być używany razem z lekami wiążącymi fosforany lub sterolami witaminy D, jeśli jest to konieczne.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna