rak przytarczyc
Wskazanie

Rak przytarczyc to niezwykle rzadki, złośliwy nowotwór wywodzący się z komórek przytarczyc, gruczołów odpowiedzialnych za wydzielanie parathormonu (PTH) regulującego gospodarkę wapniowo-fosforanową. Stanowi mniej niż 1% wszystkich przypadków pierwotnej nadczynności przytarczyc, co czyni go jednym z najrzadszych nowotworów złośliwych u człowieka. Choroba najczęściej występuje u osób w średnim wieku (40-50 lat), z nieznaczną przewagą u kobiet.

Głównym objawem raka przytarczyc jest ciężka hiperkalcemia wynikająca z nadmiernego wydzielania PTH, prowadząca do objawów takich jak osłabienie, zmęczenie, odwodnienie, kamica nerkowa, zaburzenia psychiczne, bóle kostne i patologiczne złamania. Charakterystyczną cechą kliniczną jest wyczuwalny guz na szyi oraz znacznie podwyższone stężenie PTH i wapnia w surowicy, często przekraczające wartości spotykane w łagodnej nadczynności przytarczyc.

Leczenie raka przytarczyc jest przede wszystkim chirurgiczne i polega na radykalnym wycięciu guza wraz z przylegającymi tkankami. W Polsce stosuje się operacje en bloc z płatem tarczycy po stronie guza. W leczeniu farmakologicznym hiperkalcemii wykorzystuje się preparaty takie jak Pamifos (pamidronian), Zometa (kwas zoledronowy), Mimpara/Cinacalcet (cynakalcet), a w przypadkach opornych Xgeva/Prolia (denosumab). Leczenie wspomagające obejmuje odpowiednie nawodnienie oraz preparaty diuretyczne jak Furosemid.

Największą trudnością w leczeniu raka przytarczyc jest jego późne rozpoznanie, gdyż objawy często są niespecyficzne i przypisywane innym schorzeniom. Kolejnym wyzwaniem jest wysoka częstość nawrotów, sięgająca nawet 50-60% przypadków. Nawroty mogą wystąpić nawet wiele lat po pierwotnym leczeniu, co wymaga długotrwałej obserwacji pacjentów. Leczenie nawrotów jest szczególnie trudne, a skuteczność terapii systemowych ograniczona. Dodatkowym problemem jest kontrola hiperkalcemii, która w zaawansowanych przypadkach może być oporna na standardowe leczenie i stanowić bezpośrednie zagrożenie życia.

Ze względu na rzadkość występowania raka przytarczyc, brak jest dużych badań klinicznych oceniających skuteczność różnych metod terapeutycznych, co utrudnia opracowanie optymalnych schematów postępowania. W przypadkach nieoperacyjnych lub przerzutowych próbuje się stosować radioterapię oraz chemioterapię, jednak ich skuteczność jest ograniczona. Najnowsze badania koncentrują się na terapiach celowanych i immunoterapii, które mogłyby poprawić rokowanie w zaawansowanych przypadkach.

Lista leków z tym wskazaniem

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl