metoda ELISA
Metoda ELISA (Enzyme-Linked Immunosorbent Assay) to czuła technika immunoenzymatyczna stosowana w diagnostyce laboratoryjnej do wykrywania i oznaczania ilościowego antygenów lub przeciwciał w próbkach biologicznych. Jej podstawową zasadą działania jest reakcja antygen-przeciwciało, gdzie jedno z przeciwciał jest znakowane enzymem katalitycznym (najczęściej peroksydazą chrzanową lub fosfatazą alkaliczną).
Istnieje kilka wariantów metody ELISA: bezpośrednia, pośrednia, kanapkowa (sandwich) oraz kompetycyjna. Wybór odpowiedniego wariantu zależy od rodzaju oznaczanej substancji oraz wymaganej czułości. Test ELISA cechuje się wysoką czułością (możliwość wykrycia nawet pikogramowych ilości substancji), specyficznością oraz możliwością zautomatyzowania procesu, co pozwala na jednoczesne badanie wielu próbek.
W praktyce klinicznej metoda ELISA znajduje zastosowanie w diagnostyce chorób zakaźnych (wykrywanie przeciwciał przeciwko wirusom, bakteriom i pasożytom), chorób autoimmunologicznych (oznaczanie autoprzeciwciał), alergii (pomiar poziomu przeciwciał IgE), w monitorowaniu stężenia hormonów, markerów nowotworowych oraz wielu innych substancji biologicznie czynnych. Jest również powszechnie wykorzystywana w badaniach naukowych oraz przemyśle farmaceutycznym.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Octoxynol-9 – Interakcje
Octoxynol-9, stosowany jako substancja pomocnicza w szczepionce przeciw grypie VaxigripTetra, występuje w śladowych ilościach jako pozostałość procesu produkcyjnego. Nie wykazuje negatywnego wpływu na skuteczność innych jednocześnie podawanych szczepionek, pod warunkiem stosowania osobnych strzykawek i różnych miejsc iniekcji. U pacjentów leczonych immunosupresyjnie (kortykosteroidy systemowe, leki przeciwnowotworowe, immunosupresja po przeszczepach) może dochodzić do osłabienia odpowiedzi immunologicznej na szczepionkę zawierającą octoxynol-9, co wymaga rozważenia odroczenia szczepienia lub oceny stosunku korzyści do ryzyka. Ponadto, obecność octoxynolu-9 może powodować fałszywie dodatnie wyniki testów serologicznych metodą ELISA (HIV1, HCV, HTLV1), co wymaga weryfikacji testami bardziej specyficznymi, np. Western Blot.
fałszywie dodatni wynik testu serologicznego, interakcja farmakodynamiczna, interakcja farmakokinetyczna, kortykosteroid systemowy, lek immunosupresyjny, lek przeciwnowotworowy, metoda ELISA, octoxynol-9, odpowiedź immunologiczna, przeciwciało klasy IgM, stan immunologiczny, substancja pomocnicza, szczepionka przeciw grypie, test diagnostyczny, układ immunologiczny, VaxigripTetra, Western blot, wirus HTLV1, wirus zapalenia wątroby typu C, zaburzenie odporności, związek powierzchniowo czynny - Leksykon chorób i schorzeń
Pęcherze – Diagnostyka i diagnoza
Pęcherze skórne stanowią objaw wielu schorzeń, w tym autoimmunologicznych chorób pęcherzowych takich jak pemfigoid pęcherzowy, pęcherzyca zwykła czy opryszczkowate zapalenie skóry. Diagnostyka opiera się na szczegółowym badaniu klinicznym, w tym ocenie morfologii i lokalizacji zmian, oraz testach specjalistycznych. Biopsja skóry z badaniem histopatologicznym i bezpośrednią immunofluorescencją (DIF) jest złotym standardem, pozwalającym określić poziom pęcherza (wewnątrznaskórkowy lub podnaskórkowy) oraz charakter złogów immunoglobulin i dopełniacza. W pemfigoidzie pęcherzowym obserwuje się linijne złogi IgG i/lub C3 wzdłuż błony podstawnej naskórka, a w pęcherzycy zwykłej – śródnaskórkowe złogi IgG i C3. Badania serologiczne, takie jak pośrednia immunofluorescencja (IIF) i ELISA, umożliwiają wykrycie krążących autoprzeciwciał, np. przeciwko BP180 (domena NC16A) z czułością 84-89% w pemfigoidzie pęcherzowym oraz przeciwko desmogleinie 1 i 3 w pęcherzycy zwykłej. Immunoblotting jest pomocny w diagnostyce rzadkich postaci, np. pęcherzycy paraneoplastycznej.
akantoliza, autoimmunologiczna choroba pęcherzowa, badanie histopatologiczne, badanie immunofluorescencyjne, bezpośrednia immunofluorescencja, biopsja skóry, epidermolysis bullosa, konwolucyjna sieć neuronowa, metoda ELISA, nabyte pęcherzowe oddzielanie się naskórka, naciek eozynofilowy, opryszczkowate zapalenie skóry, pęcherz skórny, pęcherzowe oddzielanie się naskórka, pęcherzyca paraneoplastyczna, pęcherzyca zwykła, pemfigoid pęcherzowy, pośrednia immunofluorescencja, przeciwciała przeciwko transglutaminazie tkankowej, test Nikolskiego - Leksykon leków
Interakcje leku – Efluelda Tetra 60 mcg HA/szczep, 1 dawka (0,7 ml)
Szczepionka Efluelda Tetra, zawierająca inaktywowane, rozszczepione wiriony grypy, może wchodzić w istotne interakcje farmakodynamiczne z innymi lekami oraz wpływać na wyniki badań serologicznych. Jednoczesne podanie z dawką przypominającą szczepionki przeciw COVID-19 zawierającej 100 µg mRNA (elasomeran) jest możliwe, jednak zaleca się podawanie szczepionek w oddzielne kończyny, aby uniknąć nakładania się miejscowych reakcji poszczepiennych i ułatwić ich monitorowanie. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów stosujących leki immunosupresyjne (np. glikokortykosteroidy w wysokich dawkach, leki cytostatyczne, immunosupresyjne po przeszczepach, leki biologiczne i przeciwciała monoklonalne), u których odpowiedź immunologiczna na szczepionkę może być osłabiona, co wymaga rozważenia optymalnego momentu szczepienia lub modyfikacji terapii. Ponadto, po szczepieniu mogą wystąpić fałszywie dodatnie wyniki testów ELISA wykrywających przeciwciała przeciw HIV1, HCV i HTLV1, które należy weryfikować metodą Western Blot, zwłaszcza w kontekście obecności przeciwciał klasy IgM powstałych w odpowiedzi na szczepienie.
choroba autoimmunologiczna, cyklosporyna, czterowalentna szczepionka przeciw grypie, dysfagia, glikokortykosteroid, interakcja farmakodynamiczna, lek biologiczny, lek cytostatyczny, lek immunosupresyjny, metoda ELISA, odpowiedź immunologiczna, przeciwciało IgM, przeciwciało monoklonalne, przeszczepienie narządu, reakcja poszczepienna, szczepionka przeciw COVID-19, takrolimus, technika Western Blot, terapia immunosupresyjna, test serologiczny, wirus HIV1, wirus HTLV1, wirus zapalenia wątroby typu C - Leksykon substancji czynnych
Albumina – Interakcje
Albumina, jako główne białko osocza, wykazuje liczne interakcje farmakologiczne, szczególnie z preparatami zawierającymi immunoglobuliny (np. Biseko, Rhophylac). Podanie tych preparatów może osłabić skuteczność szczepionek zawierających żywe atenuowane wirusy (odra, różyczka, świnka, ospa wietrzna) przez okres od 6 tygodni do 3 miesięcy, a w przypadku odry nawet do 1 roku. Zaleca się odroczenie szczepień o co najmniej 3 miesiące po podaniu albuminy z immunoglobulinami oraz monitorowanie miana przeciwciał przeciwko odrze. Ponadto, albumina i immunoglobuliny mogą powodować fałszywie dodatnie wyniki testów serologicznych (ELISA) w kierunku HIV1, WZW C i HTLV1, co wymaga potwierdzenia testem Western Blot. W diagnostyce serologicznej, szczególnie testach antyglobulinowych Coombs’a, obecność biernie przeniesionych przeciwciał anty-erytrocytarnych może zakłócać interpretację wyników, zwłaszcza u noworodków Rh(D) dodatnich po profilaktyce immunoglobulinowej.
albumina, albumina nanokoloidalna, badanie serologiczne, białko osocza, diagnostyka obrazowa, farmakokinetyka, HIV-1, HTLV-1, immunizacja czynna, immunoglobulina, immunoglobulina anty-D, interakcje lekowe, koncentrat erytrocytów, limfoangiografia, metoda ELISA, odra, ospa wietrzna, półpasiec, przeciwciało IgM, różyczka, scyntygrafia układu limfatycznego, środek kontrastowy jodowy, świnka, szczepionka mRNA przeciw COVID-19, szczepionka przeciw pneumokokom, szczepionka przeciw półpaścowi, szczepionka z żywym atenuowanym wirusem, technet, test Coombsa, transfuzjologia, Western blot, wirusowe zapalenie wątroby typu C, wynik fałszywie dodatni - Leksykon chorób i schorzeń
Choroba chagasa – Zapobieganie i profilaktyka
Choroba Chagasa, wywoływana przez Trypanosoma cruzi, pozostaje istotnym wyzwaniem zdrowia publicznego, szczególnie w Ameryce Łacińskiej, gdzie brak jest szczepionki i leków profilaktycznych. Profilaktyka opiera się na kontroli wektorów – pluskiew z rodziny Triatominae – poprzez opryski insektycydami o przedłużonym działaniu, stosowanie siatek nasączonych insektycydami, poprawę warunków mieszkaniowych oraz edukację społeczną. Kluczowe jest także badanie przesiewowe dawców krwi i narządów z wykorzystaniem metod ELISA, IIF i HAI, co w USA od 2007 roku znacząco ograniczyło ryzyko transmisji przez transfuzje. Transmisja wrodzona wymaga aktywnego monitorowania kobiet w wieku rozrodczym i leczenia przeciwpasożytniczego przed ciążą, z uwzględnieniem przeciwwskazań do stosowania benznidazolu i nifurtimoksu w ciąży. Wczesne leczenie noworodków zakażonych wykazuje ponad 90% skuteczność wyleczenia.
amfoterycyna B, badanie przesiewowe, benznidazol, działanie teratogenne, immunofluorescencja pośrednia, immunosupresja, kontrola wektorów, leczenie przeciwpasożytnicze, metoda ELISA, nadzór epidemiologiczny, pacjent z HIV, profilaktyka pierwotna, środek odstraszający owady, terapia antyretrowirusowa, test hamowania hemaglutynacji, transfuzja krwi, transmisja pokarmowa, transmisja wrodzona, transplantacja narządów, trypanosoma cruzi, trypanosomoza amerykańska - Leksykon substancji czynnych
Toksoid błoniczy – Właściwości farmakodynamiczne
Toksoid błoniczy, uzyskiwany przez inaktywację formaldehydem toksyny Corynebacterium diphtheriae, stanowi kluczowy antygen w szczepionkach przeciw błonicy, występujący w dawkach pełnych (około 30 j.m.) dla dzieci oraz zredukowanych (2-5 j.m.) dla młodzieży i dorosłych. Preparat, adsorbowany na związkach glinu jako adjuwancie, indukuje silną odpowiedź immunologiczną, prowadząc do wytworzenia ochronnych przeciwciał na poziomie ≥0,1 j.m./ml, co jest uznawane za próg seroprotekcji. Po pełnym schemacie szczepień, obejmującym dawki podstawowe i przypominające, odsetek osób z poziomem ochronnym przeciwciał wynosi 81-97% po 3 latach, 84-95% po 5 latach oraz około 81-84% po 10 latach, co potwierdza długotrwałą odporność immunologiczną.
błonica, Corynebacterium diphtheriae, dawka przypominająca, formaldehyd, fosforan glinu, metoda ELISA, odpowiedź anamnestyczna, odpowiedź immunologiczna, pamięć immunologiczna, Program Szczepień Ochronnych, przeciwciało ochronne, przeciwciało przeciwbłonicze, seroprotekcja, szczepienie podstawowe, szczepionka skojarzona, test seroneutralizacji, toksoid błoniczy, toksyna bakteryjna, wodorotlenek glinu - Leksykon substancji czynnych
Dezoksycholan sodu – Interakcje
Dezoksycholan sodu, obecny w śladowych ilościach jako substancja pomocnicza w szczepionce przeciw grypie Fluarix Tetra, może być podawany jednocześnie z innymi szczepionkami, takimi jak polisacharydowa szczepionka przeciw pneumokokom (PPV23) u pacjentów ≥50 lat, szczepionka przeciw półpaścowi z adiuwantem (Shingrix) oraz szczepionki mRNA przeciw COVID-19. Zaleca się jednak podawanie iniekcji w różne miejsca ciała. Jednoczesne podanie Fluarix Tetra z PPV23 wiąże się z umiarkowanym wzrostem częstości bólu w miejscu podania, natomiast współpodanie ze szczepionką Shingrix powoduje umiarkowane zwiększenie częstości działań niepożądanych, takich jak zmęczenie, ból głowy, mięśni, stawów, objawy żołądkowo-jelitowe oraz dreszcze. Nie stwierdzono klinicznie istotnych interakcji z alkoholem, biorąc pod uwagę minimalne stężenie dezoksycholanu sodu w produkcie.
ból głowy, ból mięśni, ból stawów, dezoksycholan sodu, dreszcze, działanie niepożądane, fałszywie dodatnie wyniki, metoda ELISA, objawy żołądkowo-jelitowe, odpowiedź immunologiczna, przeciwciała IgM, szczepionka Fluarix Tetra, szczepionka mRNA, szczepionka polisacharydowa przeciw pneumokokom, szczepionka przeciw półpaścowi, technika Western Blot, wirus HTLV1, WZW typu C - Leksykon chorób i schorzeń
Zespół antyfosfolipidowy – Diagnostyka i diagnoza
Zespół antyfosfolipidowy (APS) to autoimmunologiczne schorzenie charakteryzujące się obecnością przeciwciał antyfosfolipidowych (aPL) oraz klinicznymi objawami zakrzepicy żylnej, tętniczej lub małych naczyń, a także powikłaniami położniczymi. Diagnostyka opiera się na kryteriach klinicznych (zakrzepica, powikłania położnicze) oraz laboratoryjnych, które wymagają wykrycia przynajmniej jednego z przeciwciał: antykoagulantu toczniowego (LA), przeciwciał antykardiolipinowych (aCL IgG/IgM >40 GPL/MPL) lub przeciwciał przeciwko β2-glikoproteinie I (IgG/IgM), utrzymujących się w surowicy w dwóch oznaczeniach w odstępie minimum 12 tygodni. Diagnostyka LA obejmuje testy przesiewowe (aPTT, dRVVT), testy mieszania i potwierdzające, z uwzględnieniem wpływu leczenia przeciwzakrzepowego na wyniki. Profil przeciwciał aPL (potrójnie, podwójnie lub pojedynczo dodatni) determinuje ryzyko kliniczne, a system GAPSS pozwala na ocenę prawdopodobieństwa zakrzepicy, gdzie wynik 16 oznacza 6-krotnie wyższe ryzyko.
antykoagulant toczniowy, aPTT, echokardiografia dwuwymiarowa, heparyna drobnocząsteczkowa, katastrofalny zespół antyfosfolipidowy, kryteria ACR/EULAR, metoda ELISA, niewydolność łożyska, plazmafereza, powikłania położnicze, profil potrójnie dodatni, przeciwciała antyfosfolipidowe, przeciwciała antykardiolipinowe, seronegatywny APS, stan przedrzucawkowy, stwardnienie rozsiane, terapia przeciwzakrzepowa, toczeń rumieniowaty układowy, ultrasonografia dopplerowska przezczaszkowa, zakrzepica tętnicza, zakrzepica żylna, zespół antyfosfolipidowy - Leksykon leków
Interakcje leku – Influvac Tetra –
Szczepionka przeciw grypie Influvac Tetra może wchodzić w interakcje z innymi szczepionkami, lekami immunosupresyjnymi oraz alkoholem, co ma istotne znaczenie kliniczne. Jednoczesne podanie kilku szczepionek wymaga aplikacji w różne kończyny, aby zminimalizować ryzyko nasilenia działań niepożądanych. Leki immunosupresyjne, takie jak glikokortykosteroidy w dużych dawkach, leki cytotoksyczne, inhibitory kalcyneuryny (np. cyklosporyna, takrolimus) oraz leki biologiczne, mogą znacząco osłabiać odpowiedź immunologiczną na szczepionkę, co przekłada się na zmniejszoną produkcję przeciwciał i obniżoną skuteczność ochronną. Zaleca się optymalizację terapii immunosupresyjnej przed szczepieniem oraz monitorowanie odpowiedzi immunologicznej u tych pacjentów.
alkohol etylowy, antygen szczepionkowy, badanie serologiczne, bromek cetylotrimetyloamoniowy, chemioterapia, cyklosporyna, gentamycyna, glikokortykosteroid, HCV, HIV-1, HTLV-1, Influvac Tetra, inhibitor kalcyneuryny, lek biologiczny, lek cytotoksyczny, lek immunosupresyjny, metoda ELISA, odpowiedź immunologiczna, polisorbat 80, przeciwciało klasy IgM, reaktywność krzyżowa, szczepienie przeciw grypie, szczepionka inaktywowana, szczepionka przeciw grypie, takrolimus, terapia immunosupresyjna, układ odpornościowy, Western blot, wirus niedoboru odporności, wirus zapalenia wątroby, wywiad alergologiczny, zawiesina do wstrzykiwań - Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Varilrix nie mniej niż 10^3,3 PFU wirusa ospy wietrznej, szczep Oka/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Varilrix to szczepionka zawierająca żywy, atenuowany wirus ospy wietrznej szczepu Oka (≥10 PFU/dawka 0,5 ml), namnażany w ludzkich komórkach diploidalnych MRC-5. U osób nieuodpornionych indukuje bezobjawową postać choroby i wywołuje odpowiedź immunologiczną chroniącą przed ospą wietrzną lub łagodzącą jej przebieg. Skuteczność potwierdzono w dużym, randomizowanym badaniu klinicznym u dzieci 12-22 miesięcy, wykazującym ochronę przed ospą o dowolnym nasileniu na poziomie 65,4% (2 lata), 67,0% (6 lat) i 67,2% (10 lat) po jednej dawce Varilrix oraz 90,7-89,5% skuteczności przeciw umiarkowanej lub ciężkiej postaci choroby. Dla porównania, dwie dawki skojarzonej szczepionki Priorix-Tetra wykazały wyższą skuteczność (około 95% i 99% odpowiednio). Jedna dawka Varilrix zmniejszała hospitalizacje o 81% i wizyty ambulatoryjne o 87%. Dane wskazują na wyższą ochronę po dwóch dawkach. Szczepionka wykazuje także wartość w profilaktyce poekspozycyjnej, redukując ryzyko ciężkiego przebiegu ospy wietrznej nawet 8-krotnie, jeśli podana w ciągu 3-5 dni po ekspozycji.
atenuowany wirus ospy wietrznej, badanie kliniczne, białaczka, choroba autoimmunologiczna, choroba kolagenowa, ciężka astma oskrzelowa, immunofluorescencja, immunogenność, komórki diploidalne, leczenie immunosupresyjne, metoda ELISA, miano przeciwciał, odpowiedź immunologiczna, ospa wietrzna, podanie domięśniowe, podanie podskórne, profilaktyka poekspozycyjna, przeciwciało, przeszczepienie narządu, przewlekła niewydolność nerek, ryzyko względne, serokonwersja, szczep Oka, szczepionka przeciwwirusowa, terapia kortykosteroidami - Leksykon leków
Interakcje leku – VaxigripTetra 1 dawka (0,5 ml)
Ocena interakcji szczepionki VaxigripTetra z innymi produktami leczniczymi opiera się głównie na doświadczeniu klinicznym z poprzednią generacją szczepionki Vaxigrip, gdyż brak jest specyficznych badań interakcyjnych dla VaxigripTetra. Szczepionka może być podawana jednoczasowo z innymi szczepionkami, pod warunkiem stosowania oddzielnych strzykawek i różnych miejsc iniekcji, co minimalizuje ryzyko interakcji miejscowych i zapewnia prawidłową odpowiedź immunologiczną. U pacjentów leczonych lekami immunosupresyjnymi (kortykosteroidy ogólnoustrojowe, leki cytotoksyczne, przeciwciała monoklonalne, inhibitory cytokin) obserwuje się osłabioną odpowiedź immunologiczną, co może obniżać skuteczność szczepienia. Ponadto, po szczepieniu VaxigripTetra mogą wystąpić fałszywie dodatnie wyniki testów serologicznych metodą ELISA w kierunku HIV-1, HCV oraz szczególnie często HTLV-1, co wymaga weryfikacji techniką Western Blot w celu wykluczenia reakcji krzyżowych z przeciwciałami IgM powstałymi w odpowiedzi na antygeny szczepionkowe.
albumina jaja kurzego, diagnostyka serologiczna, działanie immunosupresyjne, formaldehyd, HCV, HIV-1, HTLV-1, inhibitor cytokin, kortykosteroid ogólnoustrojowy, lek cytotoksyczny, lek immunosupresyjny, limfocyt B, limfocyt T, metoda ELISA, nadwrażliwość, neomycyna, octoxynol-9, odpowiedź poszczepienna, przeciwciało IgM, przeciwciało monoklonalne, przeciwciało przeciwwirusowe, reakcja krzyżowa, szczepionka przeciw grypie, technika Western Blot, test serologiczny, układ odpornościowy, VaxigripTetra