Właściwości farmakodynamiczne
Varilrix nie mniej niż 10^3,3 PFU wirusa ospy wietrznej, szczep Oka/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)

Właściwości farmakodynamiczne leku Varilrix

Varilrix należy do grupy farmakoterapeutycznej szczepionek przeciwwirusowych, a dokładniej szczepionek przeciw ospie wietrznej (kod ATC J07BK01). Preparat zawiera żywy, atenuowany wirus ospy wietrznej szczepu Oka w ilości nie mniejszej niż 10^3,3 PFU na dawkę (0,5 ml). Wirus jest namnażany w ludzkich komórkach diploidalnych linii MRC-5, co zapewnia odpowiednią jakość i bezpieczeństwo szczepionki.¹

Mechanizm działania

U osób nieuodpornionych podanie szczepionki Varilrix prowadzi do wystąpienia klinicznie bezobjawowej postaci ospy wietrznej. Chociaż obecność przeciwciał jest uznawana za dowód wystąpienia odporności, nie ustalono dotychczas poziomu ochronnego przeciwciał, który zapewniałby pełną ochronę przed zakażeniem wirusem ospy wietrznej. Szczepionka indukuje odpowiedź immunologiczną, która skutecznie chroni przed zachorowaniem na ospę wietrzną lub znacząco łagodzi jej przebieg.²

Skuteczność i efektywność kliniczna

Skuteczność szczepionek przeciwko ospie wietrznej zawierających szczep Oka firmy GlaxoSmithKline (GSK) została potwierdzona w dużym, randomizowanym, międzynarodowym badaniu klinicznym. W badaniu tym szczepionkę Varilrix porównywano ze skojarzoną szczepionką GSK przeciwko odrze, śwince i różyczce (Priorix) jako aktywną kontrolę. Badanie przeprowadzono w Europie w okresie, gdy powszechne szczepienia dzieci przeciwko ospie wietrznej nie były jeszcze realizowane. Dzieci w wieku 12-22 miesięcy otrzymały jedną dawkę szczepionki Varilrix albo dwie dawki skojarzonej szczepionki przeciw odrze, śwince, różyczce i ospie wietrznej (Priorix-Tetra) w odstępie 6 tygodni.³

W badaniu wykazano skuteczność szczepionki w zapobieganiu potwierdzonej ospie wietrznej zarówno o jakimkolwiek nasileniu, jak i o umiarkowanym lub ciężkim stopniu nasilenia. Obserwacje prowadzono w 2-letnim pierwszorzędowym okresie (mediana okresu obserwacji: 3,2 roku). Utrzymywanie się skuteczności monitorowano także w trakcie długoterminowej obserwacji – przez 6 lat (mediana okresu obserwacji: 6,4 roku) oraz 10 lat (mediana okresu obserwacji: 9,8 roku).⁴

W badaniach klinicznych zaobserwowano, że większość zaszczepionych osób, które zostały później narażone na działanie dzikiego wirusa ospy wietrznej, była całkowicie chroniona przed kliniczną postacią choroby lub rozwinęła jej łagodniejszą postać, charakteryzującą się małą liczbą pęcherzyków i brakiem gorączki.⁵

Dane dotyczące skuteczności, pochodzące z różnych źródeł (ogniska epidemiczne, badania kliniczno-kontrolne, badania obserwacyjne, analiza informacji z baz danych, modele) wskazują na wyższy poziom ochrony i zmniejszenie częstości występowania ospy wietrznej po podaniu dwóch dawek szczepionki w porównaniu z podaniem jednej dawki.⁶

Analiza wpływu szczepionki Varilrix na zmniejszenie obciążenia systemów opieki zdrowotnej wykazała, że jedna dawka szczepionki zmniejszyła liczbę hospitalizacji związanych z zachorowaniem na ospę wietrzną o 81%, a liczbę wizyt ambulatoryjnych wśród dzieci o 87%.⁷

Profilaktyka poekspozycyjna

Dostępne dane dotyczące zastosowania szczepionki Varilrix w profilaktyce poekspozycyjnej ospy wietrznej są ograniczone, jednak wskazują na istotną wartość takiego podejścia terapeutycznego.⁸

W randomizowanym, podwójnie ślepym, kontrolowanym placebo badaniu klinicznym z udziałem 42 dzieci w wieku od 12 miesięcy do 13 lat, 22 dzieci otrzymało jedną dawkę szczepionki Varilrix, a 20 dzieci otrzymało placebo w ciągu 3 dni po ekspozycji na wirusa ospy wietrznej. Chociaż u podobnego odsetka dzieci (odpowiednio 41% i 45%) rozwinęła się ospa wietrzna, to ryzyko rozwoju postaci choroby umiarkowanej do ciężkiej było 8-krotnie wyższe w grupie placebo w porównaniu z grupą zaszczepioną (ryzyko względne = 8,0; 95% CI: 1,2; 51,5; P=0,003).⁹

W kontrolowanym badaniu klinicznym obejmującym 33 dzieci w wieku od 12 miesięcy do 12 lat, 15 dzieci otrzymało szczepionkę przeciw ospie wietrznej (13 osób otrzymało Varilrix, a 2 osoby inną szczepionkę zawierającą szczep Oka) do 5 dni po ekspozycji, natomiast 18 osób nie zostało zaszczepionych. W przypadku 12 dzieci zaszczepionych w ciągu 3 dni po ekspozycji, skuteczność szczepionki wyniosła 44% (95% CI: -1; 69) w zapobieganiu jakiejkolwiek postaci ospy wietrznej oraz 77% (95% CI: 14; 94) w zapobieganiu umiarkowanej lub ciężkiej postaci tej choroby.¹⁰

W prospektywnym badaniu kohortowym (z historycznymi współczynnikami zapadalności jako kontrolą) 67 osób (dzieci, nastolatków i dorosłych) otrzymało szczepionkę przeciwko ospie wietrznej (55 osób otrzymało Varilrix, a 12 osób inną szczepionkę zawierającą szczep Oka) w ciągu 5 dni po ekspozycji. Skuteczność szczepionki wyniosła 62,3% (95% CI: 47,8; 74,9) w zapobieganiu którejkolwiek postaci ospy wietrznej i 79,4% (95% CI: 66,4; 88,9) w zapobieganiu umiarkowanej lub ciężkiej postaci tej choroby.¹¹

Skuteczność u pacjentów z grup wysokiego ryzyka

Pacjenci cierpiący na białaczkę, pacjenci poddawani leczeniu immunosupresyjnemu (w tym terapii kortykosteroidami) z powodu złośliwego guza litego, poważnych chorób przewlekłych (takich jak przewlekła niewydolność nerek, choroby autoimmunologiczne, choroby kolagenowe, ciężka astma oskrzelowa) lub po przeszczepieniu narządów mają predyspozycje do zachorowania na ciężką postać naturalnej ospy wietrznej. Wykazano, że szczepienie przeciwko ospie wietrznej szczepionką zawierającą szczep Oka znacząco zmniejsza liczbę powikłań po przebyciu ospy wietrznej u tych pacjentów.¹²

Odpowiedź immunologiczna po podaniu podskórnym

Osoby zdrowe

U dzieci w wieku od 11 do 21 miesięcy wskaźnik odpowiedzi serologicznej, mierzony metodą ELISA (ang. Enzyme-Linked Immunosorbent Assay) 6 tygodni po szczepieniu, wyniósł 89,6% po jednej dawce szczepionki i 100% po drugiej dawce szczepionki.¹³

U dzieci zaszczepionych w wieku od 9 miesięcy do 12 lat, serokonwersję (przeciwciała oznaczane metodą immunofluorescencji – IFA) po 6 tygodniach po szczepieniu jedną dawką szczepionki stwierdzono u ponad 98% zaszczepionych. ^{98% zaszczepionych.”>14}

U dzieci zaszczepionych w wieku 9 miesięcy do 6 lat, serokonwersję (przeciwciała oznaczane metodą IFA) po 6 tygodniach po podaniu drugiej dawki stwierdzono u 100% zaszczepionych. Po drugiej dawce obserwowano istotny wzrost miana przeciwciał, wynoszący od 5 do 26-krotny wzrost średniej geometrycznej miana przeciwciał.¹⁵

U osób szczepionych w wieku 13 lat i starszych, serokonwersję (przeciwciała oznaczane metodą IFA) po 6 tygodniach po podaniu drugiej dawki stwierdzono u 100% zaszczepionych. Po roku od szczepienia u wszystkich badanych nadal stwierdzano obecność przeciwciał.¹⁶

Pacjenci z grup wysokiego ryzyka

Ograniczone dane z badań klinicznych wykazały immunogenność szczepionki Varilrix u osób z wysokim ryzykiem ciężkiego przebiegu ospy wietrznej. Skuteczność szczepienia w tej grupie pacjentów pozostaje jednak istotna klinicznie ze względu na znaczne zmniejszenie ryzyka powikłań.¹⁷

Odpowiedź immunologiczna po podaniu domięśniowym

Immunogenność szczepionki Varilrix podawanej domięśniowo została oceniona w badaniu porównawczym, w którym 283 zdrowych dzieci w wieku od 11 do 21 miesięcy otrzymało skojarzoną szczepionkę GSK przeciwko odrze, śwince, różyczce i ospie wietrznej (zawierającą ten sam szczep wirusa ospy wietrznej co Varilrix) podaną podskórnie lub domięśniowo. Badanie wykazało porównywalną immunogenność dla obydwu dróg podawania, co potwierdza elastyczność w wyborze drogi podania szczepionki.¹⁸

Właściwości farmakokinetyczne

Ocena właściwości farmakokinetycznych nie jest wymagana dla szczepionek, co jest zgodne z ogólnymi zasadami oceny preparatów szczepionkowych. Szczepionki są podawane w celu wywołania odpowiedzi immunologicznej, a ich działanie opiera się na złożonych mechanizmach immunologicznych, a nie na kinetyce dystrybucji, metabolizmu i eliminacji substancji czynnej.¹⁹

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie

Niekliniczne dane o bezpieczeństwie uzyskane w badaniach przeprowadzonych na zwierzętach nie wykazują szczególnego zagrożenia dla ludzi. Badania przedkliniczne potwierdziły odpowiedni profil bezpieczeństwa szczepionki Varilrix przed jej wprowadzeniem do badań klinicznych z udziałem ludzi.²⁰