Przedawkowanie
Boncel 100 000 j.m. 100 000 IU

Przedawkowanie leku Boncel 100 000 j.m.

Przedawkowanie cholekalcyferolu (witaminy D3) stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia pacjenta ze względu na stosunkowo niski indeks terapeutyczny tej substancji. Próg zatrucia witaminą D u osób dorosłych z prawidłową czynnością przytarczyc wynosi od 40 000 do 100 000 IU przyjmowanych codziennie przez okres od 1 do 2 miesięcy. Należy jednak zwrócić szczególną uwagę na fakt, że niemowlęta oraz małe dzieci mogą wykazywać silne reakcje toksyczne przy znacznie niższych dawkach, co stanowi podstawę do ostrzeżenia przed przyjmowaniem witaminy D bez nadzoru lekarskiego.¹

Objawy przedawkowania

Przedawkowanie witaminy D prowadzi do zaburzeń metabolicznych charakteryzujących się wzrostem stężenia fosforu we krwi i w moczu (hiperfosfatemia) oraz podwyższeniem poziomu wapnia w surowicy (hiperkalcemia). W konsekwencji tych zaburzeń dochodzi do powstawania złogów wapnia w tkankach, szczególnie w nerkach (kamienie nerkowe i zwapnienie nerek) oraz w naczyniach krwionośnych.²

Objawy kliniczne zatrucia witaminą D są mało charakterystyczne, co może utrudniać wczesne rozpoznanie tego stanu. Manifestują się one szerokim spektrum dolegliwości, które można podzielić na wczesne i późne:³

• Objawy wczesne: nudności, wymioty, początkowo biegunka (która z czasem przechodzi w zaparcia), utrata apetytu, zmęczenie, ból głowy
• Objawy późne: ból mięśni, ból stawów, osłabienie mięśni, nadmierna senność, azotemia (zwiększony poziom związków azotowych we krwi), wzmożone pragnienie, zwiększona potrzeba oddawania moczu (poliuria), a w ostatnim etapie odwodnienie organizmu

W badaniach laboratoryjnych charakterystyczne jest stwierdzenie hiperkalcemii, hiperkalciurii (zwiększone wydalanie wapnia z moczem) oraz podwyższonego stężenia 25-hydroksycholekalcyferolu w osoczu.⁴

Leczenie przedawkowania

Leczenie przedawkowania witaminy D wymaga kompleksowego podejścia, ponieważ hiperkalcemia będąca jego skutkiem może utrzymywać się przez dłuższy czas i w niektórych przypadkach stanowić zagrożenie dla życia pacjenta.⁵

Podstawowym działaniem jest natychmiastowe przerwanie podawania witaminy D. Należy mieć świadomość, że hiperkalcemia spowodowana zatruciem witaminą D ustępuje powoli – proces ten może trwać kilka tygodni.⁶

W zależności od nasilenia hiperkalcemii, postępowanie terapeutyczne obejmuje:⁷

1. Modyfikację diety – wprowadzenie diety bezwapniowej lub o niskiej zawartości wapnia
2. Intensywne nawodnienie – zapewnienie obfitego spożycia płynów
3. Wspomaganie diurezy – zwiększenie wydalania moczu za pomocą furosemidu
4. Farmakoterapię – podawanie glikokortykoidów i kalcytoniny

Przy zachowanej prawidłowej funkcji nerek stężenie wapnia we krwi można skutecznie obniżyć poprzez dożylne podanie izotonicznego roztworu chlorku sodu (3-6 litrów w ciągu 24 godzin) z dodatkiem furosemidu. W określonych przypadkach klinicznych można rozważyć również podanie edetynianu sodu w dawce 15 mg/kg masy ciała/godzinę, przy ciągłym monitorowaniu stężenia wapnia i wykonywaniu badania EKG.⁸

W przypadku wystąpienia oligurii (zmniejszonego wydalania moczu) konieczne jest zastosowanie hemodializy z użyciem bezwapniowego dializatu. Warto podkreślić, że nie istnieje specyficzne antidotum dla przedawkowania witaminy D.⁹

Zalecenia dla pacjentów długotrwale leczonych witaminą D

W przypadku pacjentów poddawanych długotrwałej terapii większymi dawkami witaminy D, zaleca się przeprowadzenie szczegółowego instruktażu dotyczącego potencjalnych objawów przedawkowania. Pacjenci powinni zostać poinformowani o konieczności niezwłocznego zgłoszenia lekarzowi takich objawów jak:¹⁰

• nudności i wymioty
• zaburzenia perystaltyki jelitowej (początkowo biegunka, później zaparcia)
• utrata apetytu
• zmęczenie i bóle głowy
• dolegliwości mięśniowo-stawowe (bóle mięśni, bóle stawów, osłabienie mięśni)
• nadmierna senność
• wzmożone pragnienie
• zwiększona częstość oddawania moczu (wielomocz)