Działania niepożądane
Czynnik XIII ludzki

Działania niepożądane czynnika XIII ludzkiego

Czynnik XIII ludzki jest składnikiem kleju fibrynowego TISSEEL Lyo, występującym w ilościach 0,6-5 j.m./ml. Jest on współoczyszczany z fibrynogenem ludzkim, który stanowi jeden z głównych składników białek klejących w tym preparacie. Ze względu na jego pochodzenie oraz właściwości biologiczne, stosowanie produktów zawierających czynnik XIII ludzki wiąże się z możliwością wystąpienia określonych działań niepożądanych.¹

Reakcje nadwrażliwości i reakcje alergiczne

U pacjentów, którym podawano kleje fibrynowe zawierające czynnik XIII ludzki, obserwowano rzadkie przypadki reakcji nadwrażliwości oraz reakcji alergicznych. Objawy takich reakcji mogą być różnorodne i obejmować:²

• Obrzęk naczynioruchowy
• Pieczenie i uczucie kłucia w miejscu podania
• Bradykardię
• Skurcz oskrzeli
• Dreszcze
• Trudności w oddychaniu
• Przejściowy rumień (nagłe zaczerwienienie twarzy)
• Uogólnioną pokrzywkę
• Ból głowy
• Niedociśnienie
• Senność
• Nudności
• Świąd
• Niepokój
• Parestezje
• Tachykardię
• Uczucie ucisku w klatce piersiowej
• Dzwonienie w uszach
• Wymioty
• Świszczący oddech

³

Szczególne ryzyko wystąpienia reakcji nadwrażliwości istnieje w przypadku powtarzanego stosowania preparatu TISSEEL Lyo lub stosowania go u pacjentów z rozpoznanym uczuleniem na aprotyninę bądź którykolwiek inny składnik preparatu. Każde kolejne zastosowanie TISSEEL Lyo lub ogólne podanie aprotyniny może wywołać ciężkie reakcje anafilaktyczne, nawet jeśli wcześniejsze podania były dobrze tolerowane.⁴

Reakcje anafilaktyczne i szok anafilaktyczny

W najcięższych przypadkach, reakcje nadwrażliwości mogą prowadzić do reakcji anafilaktycznych i szoku anafilaktycznego. Należy podkreślić, że reakcje anafilaktyczne i szok anafilaktyczny mogą mieć przebieg śmiertelny. Symptomy reakcji anafilaktycznej mogą rozwinąć się gwałtownie i obejmować wiele z wyżej wymienionych objawów jednocześnie.⁵

Powstawanie przeciwciał

W rzadkich przypadkach mogą się pojawić przeciwciała przeciw składnikom kleju fibrynowego, w tym przeciw czynnikowi XIII. Obecność takich przeciwciał może powodować zmniejszoną skuteczność preparatu lub zwiększać ryzyko reakcji alergicznych podczas kolejnych aplikacji.⁶

Powikłania zakrzepowo-zatorowe

Niezamierzone podanie czynnika XIII ludzkiego do światła naczynia krwionośnego może prowadzić do poważnych powikłań zakrzepowo-zatorowych. Do najgroźniejszych należą:⁷

• Incydenty zakrzepowo-zatorowe
• Zespół DIC (rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe)
• Zakrzepica żyły pachowej
• Zator tętniczy
• Zator spowodowany powietrzem
• Zator tętnicy mózgowej
• Zawał mózgu

⁸

Inne działania niepożądane

Stosowanie produktów zawierających czynnik XIII ludzki może także wiązać się z innymi działaniami niepożądanymi, które obejmują:⁹

• Zaburzenia czucia
• Wzrost produktów degradacji fibryny
• Ból w miejscu podania lub ból kończyny
• Podwyższoną temperaturę ciała
• Zaczerwienienie skóry
• Obrzęk
• Zaburzenia gojenia
• Miejscowe nagromadzenie płynu surowiczego

¹⁰

Tabela działań niepożądanych związanych z czynnikiem XIII ludzkim

Szczególne niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Stosowanie czynnika XIII ludzkiego wiąże się z pewnymi szczególnymi zagrożeniami, które wymagają uwagi klinicystów:¹¹

Ryzyko zagrożeń zatorowych

Szczególnie niebezpiecznym powikłaniem jest niezamierzone podanie donaczyniowe, które może prowadzić do poważnych incydentów zakrzepowo-zatorowych oraz zespołu DIC. Odnotowano przypadki zatoru spowodowanego powietrzem, w tym zagrażające życiu i zakończone zgonem, które związane były ze stosowaniem urządzeń ze sprężonym powietrzem lub gazem. Powikłania te wydają się być powiązane z nieprawidłowym zastosowaniem urządzenia rozpylającego (np. o wyższym niż zalecane ciśnieniu oraz w bliższej niż zalecana odległości od powierzchni tkanki).¹²

Ryzyko reakcji anafilaktycznych

Ryzyko wystąpienia ciężkich reakcji anafilaktycznych jest szczególnie wysokie przy ponownym zastosowaniu preparatu, nawet jeśli pierwsze podanie było dobrze tolerowane. Lekarze powinni zawsze uwzględniać możliwość wystąpienia reakcji anafilaktycznej podczas stosowania preparatów zawierających czynnik XIII ludzki, zwłaszcza u pacjentów z uczuleniem na aprotyninę lub inne składniki preparatu.¹³

Ryzyko transmisji czynników zakaźnych

Jako produkt pochodzenia ludzkiego, czynnik XIII niesie teoretyczne ryzyko przeniesienia czynników zakaźnych. Pomimo procesów oczyszczania i inaktywacji wirusów stosowanych podczas produkcji, nie można całkowicie wykluczyć przeniesienia czynników zakaźnych, w tym wirusów i teoretycznie czynnika choroby Creutzfeldta-Jakoba.¹⁴

Monitorowanie działań niepożądanych

Po zastosowaniu produktów zawierających czynnik XIII ludzki, pacjent powinien być dokładnie monitorowany pod kątem wystąpienia działań niepożądanych, zwłaszcza reakcji nadwrażliwości. W przypadku pojawienia się pierwszych objawów reakcji alergicznej, należy natychmiast przerwać podawanie preparatu i wdrożyć odpowiednie leczenie. W razie wystąpienia ciężkich reakcji należy zastosować standardowe postępowanie w leczeniu wstrząsu.¹⁵

Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane związane ze stosowaniem czynnika XIII ludzkiego do odpowiednich organów nadzorujących bezpieczeństwo farmakoterapii, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego.¹⁶