Leki w grupie
„szczepionki inaktywowane”
Szczepionki inaktywowane zawierają całe drobnoustroje (wirusy lub bakterie) pozbawione zdolności namnażania się i wywoływania choroby, lecz zachowujące swoje właściwości antygenowe, co pozwala na wywołanie odpowiedzi immunologicznej. Inaktywacja patogenów następuje zazwyczaj poprzez działanie chemiczne (np. formaliną) lub fizyczne (np. ciepłem). Szczepionki te indukują głównie odpowiedź humoralną (produkcja przeciwciał), w mniejszym stopniu pobudzając odporność komórkową.
Do najważniejszych szczepionek inaktywowanych należą: szczepionka przeciw poliomyelitis (IPV, Imovax Polio), szczepionka przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A (Avaxim, Havrix), szczepionka przeciw wściekliźnie (Rabipur, Verorab), szczepionka przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu (FSME-Immun, Encepur), szczepionka przeciw grypie (Vaxigrip Tetra, Influvac Tetra), szczepionka przeciw cholerze (Dukoral) oraz szczepionka przeciw japońskiemu zapaleniu mózgu (Ixiaro).
Zaletą szczepionek inaktywowanych jest ich bezpieczeństwo – nie mogą wywołać choroby, przeciwko której chronią, co czyni je odpowiednimi również dla osób z obniżoną odpornością. Są stabilne podczas przechowywania i transportu, co ułatwia ich dystrybucję. Charakteryzują się także dobrym profilem bezpieczeństwa i niskim ryzykiem wystąpienia poważnych działań niepożądanych.
Wśród ograniczeń szczepionek inaktywowanych należy wymienić konieczność podawania kilku dawek w celu uzyskania odpowiedniej ochrony oraz potrzebę stosowania dawek przypominających, gdyż zapewniają one zwykle krótszą ochronę niż szczepionki żywe atenuowane. Mogą również zawierać adiuwanty (substancje wzmacniające odpowiedź immunologiczną), które zwiększają ryzyko wystąpienia miejscowych reakcji poszczepiennych, takich jak ból, zaczerwienienie i obrzęk w miejscu podania.
W obrębie szczepionek inaktywowanych można wyróżnić dwie główne podgrupy: szczepionki całokomórkowe, zawierające całe inaktywowane patogeny (np. szczepionka przeciw krztuścowi DTPw) oraz szczepionki podjednostkowe, zawierające tylko wybrane fragmenty patogenów (np. szczepionka przeciw grypie typu split lub subunit). Te drugie charakteryzują się mniejszą reaktogennością, ale mogą też wywoływać słabszą odpowiedź immunologiczną.
Lista leków w tej grupie
-
Influvac Tetra – Zawiesina do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce – –
Jest to inaktywowana szczepionka przeciw grypie zawierająca antygeny powierzchniowe wirusa (hemaglutyninę i neuraminidazę) szczepów A oraz B. Szczepionka jest produkowana na bazie wirusów namnażanych w jajach kurzych i zawiera składniki pomocnicze wykorzystywane w procesie produkcji. Stosuje się ją w profilaktyce grypy, szczególnie u osób dorosłych oraz dzieci od 6. miesiąca życia z grup podwyższonego ryzyka powikłań pogrypowych. Preparat powinien być podawany zgodnie z oficjalnymi zaleceniami zdrowotnymi dla sezonu 2024/2025.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Avaxim 160 U – Zawiesina do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce – 160 jednostek antygenowych ELISA wirusa zapalenia wątroby typu A, szczep GBM/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Produkt leczniczy zawiera inaktywowany wirus zapalenia wątroby typu A, szczep GBM, adsorbowany na wodorotlenku glinu. Przeznaczony jest do czynnego uodpornienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu A u młodzieży powyżej 16 roku życia oraz u dorosłych. Zakażenie tym wirusem następuje głównie poprzez spożycie zakażonej wody lub żywności oraz kontakt fekalno-oralny. Preparat stosuje się zgodnie z oficjalnymi zaleceniami profilaktyki tej choroby.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
TyT – Szczepionka durowo-tężcowa – Zawiesina do wstrzykiwań – szczepionka 20-dawkowa, 1 dawka = 0,5 ml
Preparat zawiera inaktywowane bakterie Salmonella typhi oraz toksoid tężcowy, które służą do aktywnego uodpornienia. Jest stosowany w celu zapobiegania duru brzusznemu oraz tężcowi, szczególnie w sytuacjach zagrożenia epidemiologicznego. Zalecany jest również dla osób z grup wysokiego ryzyka, takich jak pracownicy służb komunalnych oraz osoby wyjeżdżające do rejonów endemicznych. Podaje się go w formie zawiesiny do wstrzykiwań.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Imovax Polio – Zawiesina do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce – 29 jednostek antygenu D wirusa poliomyelitis typ 1, szczep Mahoney, 7 jednostek antygenu D wirusa poliomyelitis typ 2, szczep MEF-1 i 26 jednostek antygenu D wirusa poliomyelitis typ 3, szczep Saukett/0,5 ml; Szczepionka 1-dawkowa, 1 dawka (0,5 ml)
Preparat zawiera inaktywowane wirusy poliomyelitis typów 1, 2 i 3, namnażane w komórkach VERO, oraz śladowe ilości antybiotyków i substancji pomocniczych takich jak fenyloalanina i etanol. Jest to zawiesina do wstrzykiwań stosowana w celu ochrony przed polio u niemowląt, dzieci, młodzieży i dorosłych. Szczepionkę podaje się zarówno w ramach szczepienia podstawowego, jak i dawek przypominających. Zastosowanie powinno odbywać się zgodnie z aktualnymi zaleceniami medycznymi.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
FSME-IMMUN 0,5 ml – Zawiesina do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce – 2,4 mcg/0,5 ml
Produkt zawiera inaktywowany wirus kleszczowego zapalenia mózgu szczepu Neudörfl, adsorbowany na uwodnionym wodorotlenku glinu oraz namnażany w fibroblastach zarodków kurzych. Jest to zawiesina do wstrzykiwań dostępna w ampułko-strzykawce. Stosowany jest do czynnego, profilaktycznego uodporniania osób w wieku 16 lat i starszych przeciw tej chorobie. Preparat powinien być podawany zgodnie z oficjalnymi zaleceniami szczepień.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Tdap Szczepionka – Zawiesina do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce – 1 dawka (0,5 ml)
Jest to szczepionka bezkomórkowa, zawierająca toksoidy błonicy, tężca oraz krztuśca, adsorbowana na wodorotlenku glinu. Substancje czynne pochodzą z oczyszczonych i zdetoksykowanych toksyn bakterii Corynebacterium diphtheriae, Clostridium tetani oraz Bordetella pertussis. Preparat stosuje się jako dawkę przypominającą u osób od 4 roku życia w celu ochrony przed błonicą, tężcem i krztuścem. Zawiesina jest podawana w formie wstrzyknięcia, zgodnie z oficjalnymi zaleceniami.
Substancja czynna -
Vaqta 25 – Zawiesina do wstrzykiwań – 25 U wirusa zapalenia wątroby typu A, szczep CR326F/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml), dla dzieci i młodzieży
Produkt jest szczepionką zawierającą inaktywowany wirus zapalenia wątroby typu A oraz adsorbowany na hydroksyfosforanosiarczanie glinu. Stosuje się ją w celu czynnego uodpornienia dzieci i młodzieży od 12 miesięcy do 17 lat przeciw zakażeniom wywołanym przez wirus HAV. Szczepionka jest przeznaczona dla osób narażonych na kontakt z wirusem oraz tych, u których zakażenie może stanowić zagrożenie życia. Podanie powinno nastąpić co najmniej 2 tygodnie przed spodziewanym narażeniem na zakażenie.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Adacel – Zawiesina do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce – 1 dawka (0,5 ml)
Jest to zawiesina do wstrzykiwań zawierająca toksoidy błoniczy, tężcowy oraz antygeny krztuśca, takie jak toksoid krztuścowy, hemaglutyninę włókienkową, pertaktynę i fimbrie typu 2 i 3. Szczepionka jest adsorbowana na fosforanie glinu i stosowana jako szczepienie przypominające przeciw tężcowi, błonicy i krztuścowi. Może być podawana osobom od 4. roku życia po szczepieniu podstawowym oraz kobietom w ciąży w celu ochrony niemowląt przed krztuścem. Preparat zawiera również śladowe ilości formaldehydu i glutaraldehydu używanych w procesie produkcji.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Pseudovac – Roztwór do wstrzykiwań – –
Preparat stanowi wielowalentną szczepionkę zawierającą antygeny siedmiu immunotypów bakterii Pseudomonas aeruginosa. Jest dostępny w formie roztworu do wstrzykiwań o przezroczystej, lekko opalizującej barwie od słomkowożółtej do jasnozielonej. Stosuje się go profilaktycznie u osób narażonych na infekcję wywołaną przez tego patogena, zwłaszcza dzieci i dorosłych z rozległymi oparzeniami. Ponadto jest wykorzystywany leczniczo w zwalczaniu istniejących zakażeń, aby zwiększyć odporność i zmniejszyć ryzyko poważnych powikłań, takich jak bakteriemia czy posocznica.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Vaqta 50 – Zawiesina do wstrzykiwań – 50 U wirusa zapalenia wątroby typu A, szczep CR326F/ml; 1 dawka (1 ml), dla dorosłych
Produkt leczniczy zawiera inaktywowany wirus zapalenia wątroby typu A, szczep CR326F, adsorbowany na amorficznym hydroksyfosforanosiarczanie glinu. Stosuje się go do czynnego uodpornienia dorosłych osób narażonych na zakażenie wirusem zapalenia wątroby typu A oraz tych, u których zakażenie może stanowić zagrożenie dla życia, np. osób z HIV lub wirusowym zapaleniem wątroby typu C. Preparat podaje się w formie zawiesiny do wstrzykiwań. Pierwsza dawka powinna być podana co najmniej 2-4 tygodnie przed spodziewanym kontaktem z wirusem.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Dultavax – Zawiesina do wstrzykiwań – nie mniej niż 2 j.m. + nie mniej niż 20 j.m. + 40 jednostek antygenu D + 8 jednostek antygenu D + 32 jednostki antygenu D/0,5 ml, 1 dawka (0,5 ml)
Jest to szczepionka zawierająca toksoidy błoniczy i tężcowy oraz inaktywowane wirusy poliomyelitis trzech typów, adsorbowane na wodorotlenku glinu. Preparat stosuje się jako dawkę przypominającą u dzieci powyżej 6. roku życia, nastolatków i dorosłych, którzy wcześniej przeszli szczepienie podstawowe. Nie jest przeznaczony do stosowania w szczepieniu podstawowym. Szczepionka jest dostępna w formie zawiesiny do wstrzykiwań.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Havrix 720 Junior – Zawiesina do wstrzykiwań – nie mniej niż 720 jednostek ELISA wirusa zapalenia wątroby typu A, szczep HM175/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Jest to szczepionka zawierająca inaktywowany wirus zapalenia wątroby typu A szczep HM175, adsorbowany na wodorotlenku glinu. Preparat stosowany jest w celu uzyskania czynnej odporności przeciwko wirusowi HAV u osób narażonych na zakażenie, w tym podróżujących do rejonów endemiczych oraz osób z grup podwyższonego ryzyka. Szczepionka polecana jest również pracownikom służby zdrowia, osobom z przewlekłymi chorobami wątroby oraz tym, którzy mają kontakt z zakażonymi. Nie chroni ona jednak przed zapaleniem wątroby wywołanym przez inne wirusy czy czynniki.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Influvac – Zawiesina do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce – 1 dawka (0,5 ml)
Produkt leczniczy to inaktywowana szczepionka przeciw grypie, zawierająca antygeny powierzchniowe wirusa grypy (hemaglutynina i neuraminidaza) odpowiadające aktualnym szczepom wirusa. W skład szczepionki wchodzi 15 mikrogramów hemaglutyniny każdego z trzech szczepów wirusa. Jest stosowana w profilaktyce grypy, szczególnie u osób dorosłych i dzieci powyżej 6 miesiąca życia, zwłaszcza tych z grup zwiększonego ryzyka powikłań pogrypowych. Preparat podaje się w formie bezbarwnej, klarownej zawiesiny do wstrzykiwań.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku -
Boostrix Polio – Zawiesina do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce – 0,5 ml (1 dawka)
Jest to szczepionka zawierająca toksoidy błonicy, tężca, antygeny krztuśca oraz inaktywowane wirusy polio adsorbowane na sól glinu. Produkt przeznaczony jest do stosowania przypominającego u osób powyżej 3 roku życia w celu ochrony przed wymienionymi chorobami. Można go także stosować u kobiet w ciąży dla biernej ochrony niemowląt przed krztuścem. Preparat podaje się w formie zawiesiny do wstrzykiwań, zgodnie z zaleceniami lekarskimi.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Adacel Polio – Zawiesina do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce – 0,5 ml
Produkt leczniczy to zawiesina do wstrzykiwań zawierająca toksoidy błoniczy, tężcowy, antygeny krztuśca oraz inaktywowany wirus polio w różnych ilościach. Preparat jest przeznaczony do czynnego uodpornienia przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi oraz poliomyelitis u osób powyżej 3 lat jako dawka przypominająca. Może być również stosowany do biernej ochrony noworodków po szczepieniu kobiet w ciąży. Szczepionkę należy stosować zgodnie z oficjalnymi zaleceniami medycznymi.
-
Havrix Adult – Zawiesina do wstrzykiwań – nie mniej niż 1440 jednostek ELISA wirusa zapalenia wątroby typu A, szczep HM175/ml; 1 dawka (1 ml)
Jest to inaktywowana, adsorbowana szczepionka zawierająca wirusa zapalenia wątroby typu A (szczep HM175) namnażanego w ludzkich komórkach diploidalnych MRC-5, adsorbowana na wodorotlenku glinu. Preparat stosuje się w celu czynnej odporności przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu A u osób narażonych na zakażenie, zwłaszcza podróżujących do regionów endemicznych, personelu medycznego, osób z grup ryzyka oraz w sytuacjach zagrożenia epidemiologicznego. Nie chroni jednak przed innymi typami wirusów zapalenia wątroby. Szczepionka jest wskazana dla dorosłych, którzy chcą zabezpieczyć się przed zakażeniem HAV.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna -
Infanrix-IPV – Zawiesina do wstrzykiwań – 1 dawka (0,5 ml)
Jest to szczepionka zawierająca toksoidy błoniczy, tężcowy, antygeny Bordetella pertussis oraz inaktywowane poliowirusy typów 1, 2 i 3. Produkt ma postać zawiesiny do wstrzykiwań i jest adsorbowany na wodorotlenku glinu. Stosuje się go jako szczepienie uzupełniające i przypominające przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi oraz poliomyelitis u dzieci od 16 miesiąca do 13 lat. Preparat przeznaczony jest dla dzieci, które przeszły pierwotne szczepienie przeciw tym chorobom.
-
VaxigripTetra – Zawiesina do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce – 1 dawka (0,5 ml)
Jest to szczepionka czterowalentna zawierająca inaktywowane, rozszczepione wirusy grypy czterech szczepów: dwóch podtypów wirusa grypy A oraz dwóch typów wirusa grypy B. Preparat przeznaczony jest do podawania w celu zapobiegania grypie u dorosłych, dzieci od 6. miesiąca życia oraz kobiet w ciąży. Ponadto stosuje się ją w celu biernego uodpornienia niemowląt do 6. miesiąca życia po szczepieniu kobiet w ciąży. Szczepionka jest zgodna z zaleceniami WHO dla sezonu grypowego 2024/2025 na półkuli północnej.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynnaKategoria leku