Leki w grupie
„szczepionki przeciw błonicy”
Szczepionki przeciw błonicy to preparaty immunologiczne zawierające toksoid błoniczy, czyli inaktywowane (pozbawione toksyczności) toksyny wytwarzane przez bakterie Corynebacterium diphtheriae. Działanie szczepionki polega na indukowaniu odpowiedzi immunologicznej organizmu, która prowadzi do wytworzenia przeciwciał przeciwko toksynie błoniczej, chroniąc przed ciężkimi objawami choroby w przypadku kontaktu z patogenem.
Szczepionki przeciw błonicy są najczęściej dostępne w postaci preparatów skojarzonych, zawierających również komponenty przeciw tężcowi (szczepionki DT) lub przeciw tężcowi i krztuścowi (szczepionki DTP, DTaP). W Polsce najczęściej stosowane preparaty to: Infanrix (DTPa), Tripacel (DTPa), Adacel (Tdap), Boostrix (Tdap), Clodivac (Td), Dultavax (Td) oraz Infanrix IPV+Hib (DTPa-IPV-Hib).
Szczepionki przeciw błonicy można podzielić na dwie główne podgrupy: pełnodawkowe (oznaczane jako „D”) – stosowane u dzieci do 7. roku życia, oraz małodawkowe (oznaczane jako „d”) – przeznaczone dla osób powyżej 7. roku życia i dorosłych. Różnią się one zawartością toksoidu błoniczego, dostosowaną do wieku pacjenta i potrzeb immunologicznych.
Największą zaletą szczepionek przeciw błonicy jest ich wysoka skuteczność w zapobieganiu ciężkim powikłaniom choroby, która może prowadzić do niewydolności oddechowej, uszkodzenia mięśnia sercowego, nerek i układu nerwowego. Dzięki powszechnym szczepieniom błonica stała się chorobą rzadką w krajach rozwiniętych. Szczepienia przeciw błonicy są również ekonomicznie efektywne, gdyż koszty szczepień są znacznie niższe niż koszty leczenia powikłań choroby.
Do potencjalnych działań niepożądanych szczepionek przeciw błonicy należą najczęściej łagodne reakcje miejscowe (ból, zaczerwienienie, obrzęk w miejscu wstrzyknięcia) oraz ogólne (gorączka, złe samopoczucie), które ustępują samoistnie w ciągu kilku dni. Poważne reakcje alergiczne występują niezwykle rzadko (rzędu 1 na milion dawek). U pacjentów z historią ciężkich reakcji neurologicznych po wcześniejszej dawce szczepionki mogą istnieć przeciwwskazania do kontynuacji szczepień pełnokomórkowych przeciw krztuścowi (w takich przypadkach stosuje się szczepionki bezkomórkowe lub DT).
Lista leków w tej grupie
-
Clodivac – Zawiesina do wstrzykiwań – nie mniej niż 40 j.m. toksoidu tężcowego i nie mniej niż 5 j.m. toksoidu błoniczego/0,5 ml; 1 dawka (0,5 ml)
Produkt leczniczy to zawiesina do wstrzykiwań zawierająca toksoid tężcowy i błoniczy adsorbowany na wodorotlenku glinu. Stosuje się go do czynnego uodparniania dzieci powyżej 7. roku życia, młodzieży i dorosłych przeciw tężcowi oraz błonicy. Szczepienie podstawowe jest przeznaczone dla osób niezaszczepionych wcześniej przeciw tym chorobom, natomiast dawki przypominające podaje się w określonych grupach wiekowych oraz po zranieniach. Preparat jest wskazany także w ramach Programu Szczepień Ochronnych przy urazach.
Substancja czynna -
Adacel – Zawiesina do wstrzykiwań w ampułko-strzykawce – 1 dawka (0,5 ml)
Jest to zawiesina do wstrzykiwań zawierająca toksoidy błoniczy, tężcowy oraz antygeny krztuśca, takie jak toksoid krztuścowy, hemaglutyninę włókienkową, pertaktynę i fimbrie typu 2 i 3. Szczepionka jest adsorbowana na fosforanie glinu i stosowana jako szczepienie przypominające przeciw tężcowi, błonicy i krztuścowi. Może być podawana osobom od 4. roku życia po szczepieniu podstawowym oraz kobietom w ciąży w celu ochrony niemowląt przed krztuścem. Preparat zawiera również śladowe ilości formaldehydu i glutaraldehydu używanych w procesie produkcji.
Wskazania do stosowaniaSubstancja czynna