Leki w grupie
„szczepionki przeciwgrypowe”

Szczepionki przeciwgrypowe to preparaty biologiczne stosowane w celu ochrony przed zakażeniem wirusem grypy i jego powikłaniami. Działają one poprzez stymulację układu odpornościowego do wytworzenia przeciwciał przeciwko antygenom wirusa grypy. Ze względu na ciągłą zmienność antygenową wirusa, skład szczepionek jest co roku aktualizowany zgodnie z zaleceniami WHO, aby zapewnić ochronę przed aktualnie krążącymi szczepami.

Główne rodzaje szczepionek przeciwgrypowych to: inaktywowane szczepionki (zabite wirusy), które podaje się domięśniowo, oraz żywe atenuowane szczepionki (osłabione wirusy), aplikowane donosowo. Dostępne są także szczepionki czterowalentne (chroniące przed czterema szczepami wirusa) oraz trójwalentne (chroniące przed trzema szczepami). Nowszą generacją są szczepionki hodowane na komórkach zamiast na jajach kurzych.

Na polskim rynku dostępne są m.in.: Influvac Tetra, Vaxigrip Tetra, Fluarix Tetra i Fluenz Tetra (donosowa). Wszystkie zawierają antygeny szczepów wirusa grypy typu A (H1N1 i H3N2) oraz typu B (linie Victoria i Yamagata w szczepionkach czterowalentnych).

Największymi zaletami szczepień przeciwgrypowych są: zmniejszenie ryzyka zachorowania, łagodniejszy przebieg choroby w przypadku zakażenia, redukcja powikłań pogrypowych (w tym zapalenia płuc, zaostrzenia chorób przewlekłych, powikłań sercowo-naczyniowych), a także ograniczenie transmisji wirusa w populacji, co jest szczególnie istotne dla ochrony osób z grup ryzyka.

Do potencjalnych działań niepożądanych szczepionek przeciwgrypowych należą: miejscowe reakcje w miejscu wkłucia (ból, zaczerwienienie, obrzęk), objawy ogólne przypominające łagodną grypę (gorączka, bóle mięśni, zmęczenie), które zwykle ustępują w ciągu 1-2 dni. Poważne reakcje alergiczne są bardzo rzadkie. U osób z ciężką alergią na białko jaja kurzego zaleca się szczepionki produkowane na hodowlach komórkowych.

Szczepionki przeciwgrypowe dzielą się na kilka podgrup: inaktywowane szczepionki typu split (rozszczepienny wirus), subunit (zawierające tylko wybrane białka wirusa), szczepionki żywe atenuowane (osłabiony wirus podawany donosowo), oraz nowsze formy jak szczepionki wzmocnione adiuwantami (dla osób starszych) czy szczepionki wysokodawkowe (zawierające większą ilość antygenów dla poprawy odpowiedzi immunologicznej u seniorów). Na rynku polskim dominują szczepionki typu split i subunit.