Leki w grupie
„szczepionki przeciw grypie”

Szczepionki przeciw grypie to preparaty immunologiczne, które chronią przed zakażeniem wirusem grypy oraz przed powikłaniami pogrypowymi. Zawierają one antygeny wirusa grypy, które stymulują układ odpornościowy do wytworzenia przeciwciał zapewniających ochronę przed zachorowaniem lub łagodzących przebieg choroby.

Mechanizm działania szczepionek przeciw grypie polega na indukcji odpowiedzi immunologicznej organizmu. Po podaniu szczepionki, układ odpornościowy rozpoznaje antygeny wirusa jako obce i rozpoczyna produkcję specyficznych przeciwciał. Przy późniejszym kontakcie z wirusem grypy, przeciwciała te szybko neutralizują patogen, zapobiegając rozwojowi infekcji lub znacząco łagodząc jej objawy.

Na rynku dostępne są różne rodzaje szczepionek przeciw grypie. Najczęściej stosowane to szczepionki inaktywowane (zabite), które mogą być trójwalentne (chroniące przed trzema szczepami wirusa) lub czterowalentne (chroniące przed czterema szczepami). W Polsce dostępne są preparaty takie jak: Vaxigrip Tetra, Influvac Tetra, Fluarix Tetra. Istnieją również szczepionki żywe atenuowane (osłabione), podawane donosowo (np. FluMist), jednak nie są one powszechnie dostępne w Polsce.

Główne zalety stosowania szczepionek przeciw grypie to zmniejszenie ryzyka zachorowania, łagodniejszy przebieg choroby w przypadku zakażenia, redukcja ryzyka powikłań pogrypowych (zapalenie płuc, zaostrzenie chorób przewlekłych, powikłania kardiologiczne) oraz zmniejszenie transmisji wirusa w populacji. Szczepienia są szczególnie zalecane grupom wysokiego ryzyka: osobom starszym, z chorobami przewlekłymi, kobietom w ciąży oraz pracownikom ochrony zdrowia.

Potencjalne działania niepożądane szczepionek przeciw grypie są zwykle łagodne i krótkotrwałe. Najczęściej obejmują reakcje miejscowe (ból, zaczerwienienie w miejscu wkłucia), rzadziej ogólnoustrojowe (gorączka, bóle mięśniowe). Poważne reakcje alergiczne występują niezwykle rzadko. Warto podkreślić, że wbrew powszechnym mitom, szczepionka przeciw grypie nie może wywołać grypy, gdyż nie zawiera żywego wirusa (w przypadku szczepionek inaktywowanych) lub zawiera wirusa tak osłabionego, że nie może wywołać choroby (szczepionki atenuowane).

Ze względu na technologię produkcji, szczepionki przeciw grypie można podzielić na kilka podgrup. Szczepionki inaktywowane dzielą się na szczepionki typu split (zawierające rozszczepiony wirion), szczepionki podjednostkowe (zawierające tylko wybrane białka powierzchniowe wirusa) oraz szczepionki z adiuwantem (zawierające substancje wzmacniające odpowiedź immunologiczną). Nowszą technologią są szczepionki otrzymywane na drodze rekombinacji genetycznej, które zapewniają większą precyzję w doborze antygenów.

Ze względu na zmienność antygenową wirusa grypy, skład szczepionek jest corocznie aktualizowany zgodnie z zaleceniami WHO, aby zapewnić ochronę przed aktualnie krążącymi szczepami. Dlatego zaleca się coroczne szczepienie przeciw grypie przed rozpoczęciem sezonu epidemicznego, co w Polsce przypada zwykle na okres od września do listopada.