ciguatoksyna

Ciguatoksyna to termotoksyna produkowana przez mikroalgi Gambierdiscus toxicus, która gromadzi się w organizmach ryb tropikalnych, zwłaszcza drapieżnych gatunków morskich. Jest główną przyczyną zatrucia ciguaterą (CFP – Ciguatera Fish Poisoning), jednego z najczęstszych zatruć pokarmowych związanych z konsumpcją owoców morza na świecie.

Pod względem chemicznym ciguatoksyna jest lipofilnym związkiem polieterowym, który oddziałuje na kanały sodowe komórek nerwowych, powodując ich nadmierną aktywację. Jej działanie jest odporne na obróbkę termiczną, co oznacza, że gotowanie, smażenie czy mrożenie nie eliminuje toksyny z zakażonych ryb.

Objawy zatrucia ciguatoksyną pojawiają się zwykle w ciągu 6-24 godzin po spożyciu i mogą obejmować dolegliwości żołądkowo-jelitowe (nudności, wymioty, biegunka), neurologiczne (parestezje, odwrócenie wrażeń termicznych, ataksja) oraz sercowo-naczyniowe (bradykardia, hipotensja). Charakterystycznym objawem jest dysestezja, gdzie zimne przedmioty odczuwane są jako gorące. Zatrucie może trwać od kilku dni do kilku miesięcy, a w rzadkich przypadkach objawy utrzymują się latami.

Diagnostyka opiera się głównie na obrazie klinicznym i wywiadzie dotyczącym spożycia ryb. Leczenie jest objawowe, ponieważ nie istnieje specyficzne antidotum. W terapii stosuje się mannitol dożylnie, który może łagodzić objawy neurologiczne, oraz leki przeciwwymiotne i nawadnianie. Profilaktyka polega na unikaniu spożywania dużych ryb drapieżnych z regionów tropikalnych, szczególnie ich wątroby i gonad, gdzie stężenie toksyny jest najwyższe.