kleszczowe zapalenie mózgu
Wskazanie

Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) to ostra choroba wirusowa ośrodkowego układu nerwowego przenoszona przez kleszcze. Wirus należy do rodziny Flaviviridae i występuje głównie w Europie Środkowej, Wschodniej oraz Azji. W Polsce obszary endemiczne to przede wszystkim województwa północno-wschodnie, choć w ostatnich latach obserwuje się rozprzestrzenianie choroby na inne regiony kraju.

Zakażenie następuje najczęściej poprzez ukłucie przez zakażonego kleszcza, rzadziej drogą pokarmową poprzez spożycie niepasteryzowanego mleka zakażonych zwierząt. Choroba przebiega dwufazowo – pierwsza faza przypomina infekcję grypopodobną z gorączką, bólami głowy i mięśni. Po okresie poprawy, u około 30% pacjentów rozwija się druga faza z objawami neuroinfekcji: zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych, zapaleniem mózgu lub zapaleniem rdzenia kręgowego.

W leczeniu KZM stosuje się przede wszystkim terapię objawową, ponieważ nie istnieje swoista terapia przeciwwirusowa. Stosuje się leki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe (Paracetamol, Ibuprofen), przy ciężkim przebiegu podaje się glikokortykosteroidy (Dexaven, Solu-Medrol) oraz leki przeciwobrzękowe (Mannitol). W przypadku wystąpienia drgawek stosuje się leki przeciwpadaczkowe (Depakine, Keppra), a przy silnych bólach głowy analgetyki opioidowe (Tramal).

Największą trudnością w postępowaniu z pacjentami z KZM jest brak swoistego leczenia przyczynowego. Około 40-50% pacjentów z neuroinfekcją ma trwałe następstwa neurologiczne, takie jak niedowłady, zaburzenia pamięci, zespoły psychoorganiczne czy zespoły pozapiramidowe. U 1-2% przypadków choroba kończy się zgonem. Istotnym problemem jest również diagnostyka różnicowa z innymi neuroinfekcjami, zwłaszcza w pierwszej fazie choroby, kiedy objawy są niespecyficzne.

Najskuteczniejszą metodą zapobiegania KZM jest szczepienie ochronne. W Polsce dostępne są szczepionki FSME-Immun oraz Encepur. Zaleca się je szczególnie osobom przebywającym na terenach endemicznych, leśnikom, rolnikom oraz turystom. Pełny cykl szczepienia składa się z trzech dawek i zapewnia ochronę na około 3-5 lat, po czym wymagane są dawki przypominające.