Dawkowanie i sposób podawania
Wirus zapalenia wątroby typu A

Dawkowanie i sposób podawania wirusa zapalenia wątroby typu A

Dawkowanie i sposób podawania szczepionek przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A różni się w zależności od wieku pacjenta, formulacji szczepionki oraz harmonogramu szczepień. Poniższe informacje stanowią szczegółowe wytyczne dla personelu medycznego dotyczące właściwego dawkowania i podawania tych preparatów.¹

Schematy dawkowania w zależności od wieku

Dawkowanie szczepionek przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A jest dostosowane do różnych grup wiekowych, z uwzględnieniem odrębnych preparatów dla dzieci i dorosłych.^{2 3}

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

W przypadku szczepionki Havrix 720 Junior, dawkowanie jest następujące: osoby od ukończonego 1. roku życia do 18 lat włącznie (czyli do ukończenia 19. roku życia) powinny otrzymać jedną dawkę szczepionki zawierającej 720 jednostek ELISA wirusa zapalenia wątroby typu A w objętości 0,5 ml jako szczepienie pierwotne.⁴

Szczepionka Vaqta 25 przeznaczona jest dla dzieci i młodzieży od ukończenia 12 miesięcy do 17 roku życia. Należy podać jedną dawkę 0,5 ml zawierającą 25 U wirusa zapalenia wątroby typu A (szczep CR326F) jako dawkę pierwotną. Należy zauważyć, że nie ustalono bezpieczeństwa i skuteczności tej szczepionki u dzieci poniżej 12 miesiąca życia.⁵

Dawkowanie u dorosłych

Dla osób dorosłych dostępne są poniższe schematy dawkowania:

• Avaxim 160 U: zalecana dawka wynosi 0,5 ml u osób od ukończenia 16. roku życia. Pierwsza dawka zapewnia pierwotną ochronę.⁶
• Havrix Adult: osoby w wieku 19 lat i starsze otrzymują 1 dawkę szczepionki zawierającej 1440 jednostek ELISA w objętości 1 ml jako szczepienie pierwotne.⁷
• Vaqta 50: osoby dorosłe w wieku 18 lat i powyżej powinny otrzymać jedną dawkę 1 ml (50 U) szczepionki w wybranym terminie jako dawkę pierwotną.⁸

Dawkowanie uzupełniające dla długotrwałej ochrony

W celu zapewnienia długotrwałej ochrony przed wirusem zapalenia wątroby typu A, konieczne jest podanie dawki uzupełniającej. Schematy dawek uzupełniających dla poszczególnych szczepionek zostały szczegółowo określone:⁹

Dawki uzupełniające u dzieci i młodzieży

W przypadku szczepionki Havrix 720 Junior, dawka uzupełniająca powinna być podana w dowolnym czasie po szczepieniu pierwotnym (po 6 miesiącach do 5 lat, ale najlepiej w okresie od 6 do 12 miesięcy). Dawka uzupełniająca ma taką samą objętość jak dawka pierwotna – 0,5 ml (720 jednostek ELISA).¹⁰

Dla szczepionki Vaqta 25, osoby, które dawkę pierwotną otrzymały w wieku od ukończenia 12 miesięcy do 17 lat włącznie, powinny otrzymać dawkę uzupełniającą szczepionki, również 0,5 ml (25 U), pomiędzy 6 a 18 miesiącem od podania pierwszej dawki.¹¹

Dawki uzupełniające u dorosłych

W przypadku dorosłych, schematy dawek uzupełniających są następujące:

• Avaxim 160 U: dawka uzupełniająca powinna być podana najlepiej pomiędzy 6 i 12 miesiącem od pierwszego szczepienia, ale może być podana do 36 miesięcy po pierwszej dawce. Objętość dawki uzupełniającej jest taka sama jak dawki pierwotnej – 0,5 ml.¹²
• Havrix Adult: dawka uzupełniająca powinna być podana w dowolnym czasie po szczepieniu pierwotnym (po 6 miesiącach do 5 lat, ale najlepiej w okresie od 6 do 12 miesięcy). Objętość dawki uzupełniającej jest taka sama jak dawki pierwotnej – 1 ml (1440 jednostek ELISA).¹³
• Vaqta 50: dawka uzupełniająca powinna być podana pomiędzy 6 a 18 miesiącem od podania pierwszej dawki. Objętość dawki uzupełniającej jest taka sama jak dawki pierwotnej – 1 ml (50 U).¹⁴

Szczególne grupy pacjentów

W przypadku szczepionki Vaqta 50, dla osób dorosłych zakażonych ludzkim wirusem niedoboru odporności (HIV), zaleca się podanie jednej dawki 1 ml (50 U) szczepionki w wyznaczonym terminie, a następnie dawki uzupełniającej, również 1 ml (50 U), 6 miesięcy po podaniu pierwszej dawki.¹⁵

Szczepionka Avaxim 160 U może być także stosowana jako dawka uzupełniająca przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A u osób od ukończenia 16. roku życia, które zostały zaszczepione szczepionką skojarzoną przeciw durowi brzusznemu (oczyszczony polisacharyd Vi) i wirusowemu zapaleniu wątroby typu A (inaktywowaną) od 6 do 36 miesięcy wcześniej.¹⁶

Zamienność dawki uzupełniającej

Istnieje możliwość zastosowania zamienności dawek uzupełniających pomiędzy różnymi szczepionkami przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A:

• Vaqta 50 może zostać podana jako dawka uzupełniająca pomiędzy 6 a 12 miesiącem od szczepienia pierwotnego wykonanego inną inaktywowaną szczepionką przeciw WZW A.¹⁷
• Vaqta 25 może zostać podana jako dawka uzupełniająca pomiędzy 6 a 12 miesiącem od szczepienia pierwotnego wykonanego inną inaktywowaną szczepionką przeciw WZW A, co potwierdzają dane z badań w grupie osób dorosłych w wieku od 18 do 83 lat. Należy jednak zaznaczyć, że brak jest takich danych w przypadku podania szczepionki Vaqta 25 jako dawki pierwotnej.¹⁸

Trwałość ochrony poszczepiennej

Badania kliniczne i modele matematyczne wskazują na długotrwałą ochronę po podaniu pełnego schematu szczepienia (dawka pierwotna i uzupełniająca):

• Avaxim 160 U: szacuje się, że przeciwciała przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu A utrzymują się przez kilka lat (ponad 10 lat) po drugiej dawce (dawce uzupełniającej).¹⁹
• Vaqta 25: przeciwciała przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu A (HAV) utrzymują się przez co najmniej 10 lat po podaniu drugiej dawki (tj. dawki uzupełniającej). W oparciu o model matematyczny, przewiduje się, że czas utrzymywania się przeciwciał wynosi co najmniej 25 lat.²⁰
• Vaqta 50: przeciwciała przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu A (HAV) utrzymują się przez co najmniej 6 lat po podaniu drugiej dawki (tj. dawki uzupełniającej). W oparciu o model matematyczny, przewiduje się, że czas utrzymywania się przeciwciał wynosi co najmniej 25 lat.²¹

Sposób podawania

Szczepionki przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A są podawane domięśniowo, z uwzględnieniem specyficznych zaleceń dla różnych grup pacjentów i różnych preparatów.^{22 23}

Miejsce podania

• Avaxim 160 U: zalecanym miejscem podania jest mięsień naramienny.²⁴
• Havrix 720 Junior: u młodzieży i dzieci – w mięsień naramienny, u małych dzieci – w przednio-boczną część uda.²⁵
• Havrix Adult: w mięsień naramienny.²⁶
• Vaqta 25: preferowanym miejscem wstrzyknięcia jest mięsień naramienny. U niemowląt, jeśli mięsień naramienny nie jest wystarczająco rozwinięty, można wykorzystać przednio-boczną część uda.²⁷
• Vaqta 50: w mięsień naramienny.²⁸

Szczególne zalecenia dotyczące podawania

Należy przestrzegać następujących zaleceń podczas podawania szczepionek przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A:

• Avaxim 160 U: nie należy podawać w mięsień pośladkowy ze względu na zmienność tej części ciała (różna ilość tkanki tłuszczowej) ani podawać śródskórnie, ponieważ te drogi podania mogą wpłynąć na uzyskanie mniejszej odpowiedzi immunologicznej. Nie należy wstrzykiwać szczepionki donaczyniowo – przed wstrzyknięciem należy upewnić się, że igła nie tkwi w naczyniu krwionośnym. Szczepionki nie wolno mieszać w jednej strzykawce z innymi szczepionkami.²⁹
• Vaqta 25: szczepionki nie należy podawać podskórnie lub śródskórnie, gdyż może to spowodować mniejszą odpowiedź immunologiczną od spodziewanej. Szczepionki nie wolno podawać dożylnie.³⁰
• Vaqta 50: szczepionki nie należy podawać śródskórnie, gdyż może to spowodować mniejszą odpowiedź immunologiczną od spodziewanej. Szczepionki nie wolno podawać dożylnie.³¹

Podawanie u pacjentów z zaburzeniami krzepnięcia

U pacjentów z zaburzeniami krzepnięcia krwi obowiązują specjalne zalecenia dotyczące podawania szczepionek:

• Avaxim 160 U: w wyjątkowych przypadkach szczepionka może być podana podskórnie u pacjentów z trombocytopenią lub u pacjentów, u których istnieje ryzyko wystąpienia krwawienia.³²
• Havrix 720 Junior i Havrix Adult: u pacjentów z małopłytkowością i zaburzeniami krzepnięcia ze względu na ryzyko krwawienia po podaniu domięśniowym dopuszcza się podskórne podanie szczepionki. U tych pacjentów zaleca się zastosowanie ucisku w miejscu wstrzyknięcia (bez rozmasowania) przez co najmniej 2 minuty.^{33 34}
• Vaqta 25 i Vaqta 50: u osób z zaburzeniami krwawienia, u których po domięśniowym podaniu szczepionki istnieje ryzyko wystąpienia krwotoku (np. u osób chorych na hemofilię), szczepionkę można podać domięśniowo po zastosowaniu środków zaradczych, takich jak zastosowanie produktów wskazanych do leczenia hemofilii lub innej, zbliżonej terapii, bądź założenie opatrunku uciskowego. U takich osób szczepionka może zostać podana również podskórnie.^{35 36}

Tabela dawkowania szczepionek przeciw WZW A

Przedstawiona powyżej tabela dawkowania obejmuje najważniejsze informacje dotyczące różnych szczepionek przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A, które powinny zostać wzięte pod uwagę przez lekarza podczas wywiadu medycznego i planowania schematu szczepień.^{37 38 39 40 41}