Przeciwwskazania stosowania
Wirus zapalenia wątroby typu A

Przeciwwskazania stosowania substancji. Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie tej substancji?

Wirus zapalenia wątroby typu A (HAV), stosowany w postaci inaktywowanej w szczepionkach, podlega określonym przeciwwskazaniom, które lekarz powinien uwzględnić przed zaleceniem szczepienia pacjentowi. Przeciwwskazania te różnią się nieznacznie w zależności od konkretnego preparatu szczepionkowego, jednak istnieją wspólne reguły dotyczące wszystkich szczepionek zawierających tę substancję czynną.¹

Nadwrażliwość jako przeciwwskazanie

Podstawowym przeciwwskazaniem do zastosowania inaktywowanego wirusa zapalenia wątroby typu A jest nadwrażliwość na substancję czynną. Dotyczy to wszystkich dostępnych szczepionek zawierających HAV, takich jak Avaxim 160 U, Havrix Adult, Havrix 720 Junior, Vaqta 25 oraz Vaqta 50.^{2 3 4}

Przeciwwskazaniem jest również nadwrażliwość na którąkolwiek substancję pomocniczą zawartą w szczepionce. Poszczególne szczepionki zawierają różne substancje pomocnicze, dlatego lekarz powinien dokładnie zapoznać się z ich składem, który obejmuje:⁵

• W przypadku szczepionki Avaxim 160 U – wodorotlenek glinu, etanol bezwodny (2,5 mikrolitra) oraz fenyloalanina (10 mikrogramów)⁶
• W przypadku szczepionek Havrix – wodorotlenek glinu oraz fenyloalanina (83 µg w Havrix 720 Junior i 166 µg w Havrix Adult)^{7 8}
• W przypadku szczepionek Vaqta – amorficzny hydroksyfosforanosiarczanie glinu (0,225 mg Al³⁺ w Vaqta 25 i 0,45 mg Al³⁺ w Vaqta 50)^{9 10}

Nadwrażliwość na neomycynę

W przypadku szczepionek Havrix Junior i Havrix Adult, dodatkowym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na neomycynę, która jest stosowana w procesie produkcji tych szczepionek. Lekarz powinien uwzględnić ten fakt u pacjentów z historią reakcji alergicznych na ten antybiotyk.^{11 12}

Nadwrażliwość na wcześniejsze podanie szczepionki

Istotnym przeciwwskazaniem jest wystąpienie reakcji nadwrażliwości po wcześniejszym podaniu danego preparatu szczepionkowego. Dotyczy to zarówno szczepionki Avaxim, jak i szczepionek z serii Havrix.^{13 14 15}

Stany ostrej choroby i gorączka

Szczepienie produktami zawierającymi inaktywowany wirus zapalenia wątroby typu A powinno być odłożone w czasie w przypadku ostrych stanów chorobowych. Wszystkie analizowane preparaty opisują to przeciwwskazanie, choć z pewnymi różnicami w nazewnictwie:

• Avaxim 160 U – szczepienie powinno być przełożone w przypadku gorączki, ostrej infekcji lub zaostrzenia choroby przewlekłej¹⁶
• Vaqta 25 i Vaqta 50 – szczepienie należy odłożyć w przypadku ciężkiej choroby przebiegającej z gorączką^{17 18}

Różnice w przeciwwskazaniach między poszczególnymi szczepionkami

Analizując przeciwwskazania do stosowania inaktywowanego wirusa zapalenia wątroby typu A w poszczególnych preparatach szczepionkowych, można zauważyć pewne różnice w ich formułowaniu, które lekarz powinien uwzględnić:

Szczególne uwagi dla lekarzy przy ocenie przeciwwskazań

Podejmując decyzję o zastosowaniu szczepionki zawierającej inaktywowany wirus zapalenia wątroby typu A, lekarz powinien szczególnie zwrócić uwagę na:

• Historię reakcji alergicznych pacjenta, zwłaszcza na wcześniejsze szczepienia HAV^{19 20}
• Reakcje na neomycynę w przypadku szczepionek Havrix²¹
• Obecność stanów gorączkowych lub ostrych infekcji, które stanowią czasowe przeciwwskazanie do szczepienia^{22 23}
• Zawartość fenyloalaniny w szczepionkach (szczególnie istotne dla pacjentów z fenyloketonurią)^{24 25 26}

Zaostrzenie choroby przewlekłej jako przeciwwskazanie

Preparat Avaxim 160 U wyraźnie wskazuje, że zaostrzenie choroby przewlekłej stanowi przeciwwskazanie do szczepienia.²⁷ Lekarz powinien ocenić, czy pacjent nie znajduje się w okresie zaostrzenia chorób przewlekłych, które mogłyby zwiększyć ryzyko wystąpienia działań niepożądanych po szczepieniu lub zmniejszyć skuteczność odpowiedzi immunologicznej na szczepionkę.

Podsumowanie przeciwwskazań

Inaktywowany wirus zapalenia wątroby typu A, stosowany w szczepionce, nie powinien być podawany w następujących przypadkach:

1. Nadwrażliwość na substancję czynną (inaktywowany wirus zapalenia wątroby typu A)²⁸
2. Nadwrażliwość na którąkolwiek substancję pomocniczą szczepionki²⁹
3. Nadwrażliwość na neomycynę (w przypadku szczepionek Havrix)³⁰
4. Reakcja nadwrażliwości po wcześniejszym podaniu tej samej szczepionki³¹
5. Ostry stan chorobowy z gorączką³²
6. Ostra infekcja³³
7. Zaostrzenie choroby przewlekłej³⁴