Dawkowanie i sposób podawania
Tuberculin PPD RT23 AJV 2 T.U./dawkę 0,1 ml

Dawkowanie leku Tuberculin PPD RT23 AJV

Podstawowa dawka diagnostyczna produktu leczniczego Tuberculin PPD RT 23 AJV wynosi 0,1 ml roztworu, co odpowiada 2 T.U. (jednostkom tuberkulinowym). Jest to jedyna zalecana dawka tego preparatu do wykonania próby tuberkulinowej Mantoux.¹

Sposób podawania leku

Tuberculin PPD RT 23 AJV podaje się wyłącznie śródskórnie. Prawidłowa technika podania ma kluczowe znaczenie dla uzyskania wiarygodnych wyników próby tuberkulinowej.²

Technika wykonania wstrzyknięcia

Do wstrzyknięcia należy używać strzykawki o pojemności 1 ml z precyzyjną podziałką oraz krótkiej igły skośnie ściętej (o rozmiarze 25 Ga lub 26 Ga). Szczegółowa procedura podania obejmuje następujące kroki:³

1. Wstrzyknięcie należy wykonać dokładnie śródskórnie w środkową trzecią część przedramienia. Nie zaleca się podawania w okolicy bliżej przegubu lub stawu łokciowego, gdyż reakcja może być słabsza.⁴
2. Skórę pacjenta należy lekko naciągnąć, a koniec igły powinien znajdować się niemal równolegle do powierzchni skóry, ze ścięciem igły zwróconym ku górze.⁵
3. Końcówkę igły należy wprowadzić do powierzchniowej warstwy skóry właściwej. Podczas wprowadzania igły jej końcówka powinna być widoczna przez naskórek.⁶
4. Roztwór należy wstrzykiwać powoli. Po prawidłowym wstrzyknięciu powinno pojawić się małe, blade uwypuklenie o średnicy 8-10 mm, które utrzymuje się przez około 10 minut.⁷

Postępowanie w przypadku nieprawidłowego wstrzyknięcia

Jeśli po wstrzyknięciu nie pojawi się charakterystyczne uwypuklenie, oznacza to, że wstrzyknięcie zostało wykonane zbyt głęboko. W takiej sytuacji próba tuberkulinowa powinna być powtórzona na drugim przedramieniu lub na tym samym przedramieniu, ale w miejscu oddalonym o co najmniej 4 cm od miejsca pierwszego wstrzyknięcia.⁸

Podczas wykonywania próby tuberkulinowej należy również brać pod uwagę krajowe zalecenia dotyczące przeprowadzania próby tuberkulinowej Mantoux.⁹

Ocena i interpretacja wyniku próby tuberkulinowej

Reakcję na tuberkulinę należy oceniać po 48-72 godzinach od wykonania testu. Po około 72 godzinach stwardnienie powinno się zmniejszyć. Za dodatnią reakcję na Tuberculin PPD RT 23 AJV uważa się płaskie, nierówne, nieznacznie podniesione stwardnienie o średnicy co najmniej 6 mm, otoczone zaczerwienieniem.¹⁰

Technika pomiaru reakcji

Podczas oceny reakcji należy brać pod uwagę tylko naciek (stwardnienie), a nie zaczerwienienie. Średnicę nacieku (stwardnienia) mierzy się poprzecznie do długiej osi przedramienia za pomocą przezroczystej, giętkiej, plastikowej linijki i podaje się w milimetrach.¹¹

Należy zaznaczyć, że mogą być stosowane alternatywne interpretacje, zależnie od zaleceń krajowych, czynników indywidualnych i epidemiologicznych.¹²

Znaczenie dodatniego wyniku próby tuberkulinowej

Dodatnia reakcja wskazuje na odpowiedź układu immunologicznego na jeden lub więcej z wymienionych czynników:¹³

• Zakażenie kompleksem Mycobacterium tuberculosis, w tym M. tuberculosis, M. bovis, M. africanum, M. microti lub M. tuberculosis subsp. caprae¹⁴
• Zakażenie niegruźliczymi prątkami¹⁵
• Zaszczepienie szczepionką BCG (u osób zaszczepionych szczepionką BCG wynik dodatni pojawia się zwykle po 4-8 tygodniach)¹⁶

Istotne jest, że reakcje większe niż 15 mm z małym prawdopodobieństwem są spowodowane wcześniejszym szczepieniem BCG lub ekspozycją na środowiskowe mykobakterie.¹⁷

Zjawiska kliniczne związane z próbą tuberkulinową

Zmniejszanie się wrażliwości na tuberkulinę

U większości osób wrażliwość na tuberkulinę świadcząca o infekcji spowodowanej prątkiem gruźlicy (M. tuberculosis) lub pokrewnymi mykobakteriami utrzymuje się zazwyczaj przez całe życie, ale u niektórych osób może się stopniowo zmniejszać.¹⁸

Warto zauważyć, że wrażliwość na tuberkulinę często maleje w ciągu kilku lat u osób zaszczepionych szczepionką BCG.¹⁹

Efekt wzmocnienia

Jeśli tuberkulina zostanie podana osobom, u których wrażliwość na tuberkulinę zmniejszyła się, reakcja na próbę skórną będzie słaba lub nie wystąpi. Ponowne wykonanie próby tuberkulinowej kilka tygodni lub miesięcy później może wywołać intensywniejszą odpowiedź – jest to tak zwany efekt wzmocnienia.²⁰

Należy pamiętać, że powtórzenie próby tuberkulinowej nie wywoła dodatniej reakcji u osób, które nie miały wcześniej odporności komórkowej na antygeny Tuberkulina PPD.²¹

Powtórna próba tuberkulinowa

W niektórych przypadkach (np. u pracowników służby zdrowia narażonych na infekcję prątkami gruźlicy) zaleca się zastosowanie metody dwustopniowej przy powtarzaniu próby tuberkulinowej.²²

U osób, u których reakcja na pierwszą próbę tuberkulinową Mantoux była słaba lub nie wystąpiła, należy wykonać drugą próbę tuberkulinową w ciągu 2-4 tygodni od pierwszej próby.²³

Interpretacja konwersji próby skórnej

Konwersję próby skórnej definiuje się jako reakcję na drugą próbę większą od 10 mm i zwiększenie o co najmniej 6 mm w porównaniu z reakcją w pierwszej próbie.²⁴

Osoby, u których wystąpiła konwersja próby skórnej po drugiej próbie, należy uznać za takie, które przeszły wcześniej infekcję mykobakteriami lub zostały zaszczepione szczepionką BCG. Jeśli wynik drugiej próby był ujemny, należy uznać, że dana osoba nie przeszła infekcji.²⁵

Przy interpretacji wyników próby tuberkulinowej istotne jest, aby pamiętać, że wartość predykcyjna próby skórnej i spodziewane ryzyko gruźlicy powinny być oceniane indywidualnie dla każdego pacjenta.²⁶