związek arsenu
Związki arsenu to grupa substancji chemicznych zawierających arsen – półmetal z grupy 15 układu okresowego. W medycynie i toksykologii mają szczególne znaczenie ze względu na ich toksyczność oraz historyczne zastosowanie w lecznictwie.
Historycznie, niektóre związki arsenu, jak roztwór Fowlera (arsenian potasu) czy salwarsan (związek arsenoorganiczny), były stosowane w leczeniu kiły, malarii, chorób skóry i białaczek przed erą antybiotyków. Współcześnie tritlenek arsenu (As₂O₃) jest wykorzystywany w leczeniu ostrej białaczki promielocytowej jako lek wywołujący apoptozę komórek nowotworowych.
Toksyczność związków arsenu jest zróżnicowana – nieorganiczne formy arsenu (As³⁺, As⁵⁺) są bardziej toksyczne niż organiczne. Ostre zatrucie arsenem objawia się wymiotami, biegunką, bólem brzucha, a w ciężkich przypadkach encefalopatią i niewydolnością wielonarządową. Przewlekła ekspozycja prowadzi do zmian skórnych (hiperkeratoza, hiperpigmentacja), neuropatii obwodowej, zaburzeń układu sercowo-naczyniowego oraz zwiększonego ryzyka nowotworów skóry, płuc, wątroby i pęcherza moczowego.
Diagnostyka zatrucia arsenem obejmuje oznaczanie jego stężenia we krwi, moczu i włosach. Leczenie opiera się na podawaniu chelatujących związków jak dimerkaprol (BAL), kwas dimerkaptobursztynowy (DMSA) lub D-penicylamina, które wiążą arsen i ułatwiają jego wydalanie z organizmu.
Powiązane wpisy
- Leksykon substancji czynnych
Arsen trójtlenek – Przeciwwskazania stosowania
Arsen trójtlenek (Arsenii trioxidum) w stężeniu 1 mg/ml, dostępny jako koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji (Arsenic trioxide Sandoz), jest stosowany w onkologii, jednak jego podanie wymaga ścisłego przestrzegania przeciwwskazań. Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na substancję czynną lub na którąkolwiek substancję pomocniczą, w tym sód, którego zawartość wynosi 6,3 mg na 10 ml roztworu. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu alergologicznego, zwłaszcza w kierunku wcześniejszych reakcji na związki arsenu lub inne składniki preparatu, aby uniknąć poważnych reakcji alergicznych, w tym anafilaksji.
- Leksykon leków
Przedawkowanie – Arsenic trioxide Sandoz 1 mg/ml
Przedawkowanie trójtlenku arsenu (Arsenic trioxide Sandoz, 1 mg/ml) stanowi poważne zagrożenie życia, manifestujące się objawami neurotoksycznymi takimi jak konwulsje, osłabienie mięśni prowadzące do niewydolności oddechowej, splątanie oraz koagulopatią. W przypadku rozpoznania przedawkowania należy natychmiast przerwać infuzję leku i wdrożyć terapię chelatującą. Lekiem pierwszego wyboru jest penicylamina w dawce ≤ 1 g/dobę, dostosowywana na podstawie monitorowania stężenia arsenu w moczu. Alternatywnie stosuje się dimerkaprol (BAL) domięśniowo w dawce 3 mg/kg co 4 godziny do ustąpienia objawów zagrażających życiu, a następnie przechodzi się na doustną penicylaminę. W przypadku zaburzeń krzepnięcia wskazane jest podawanie kwasu dimerkaptobursztynowego (DMSA) doustnie w dawce 10 mg/kg lub 350 mg/m² powierzchni ciała, według schematu co 8 godzin przez 5 dni, a następnie co 12 godzin przez 2 tygodnie.
dializa, dimerkaprol, funkcja nerek, funkcja układu nerwowego, funkcja wątroby, koagulopatia, konwulsja, kwas dimerkaptobursztynowy, monitorowanie pacjenta, niewydolność oddechowa, objaw przedawkowania, oddział intensywnej terapii, osłabienie mięśniowe, ośrodkowy układ nerwowy, parametr krzepnięcia, penicylamina, splątanie, terapia chelatująca, toksyczność, toksyczność ostra, trójtlenek arsenu, wspomaganie oddechowe, zaburzenie krzepnięcia krwi, związek arsenu