efekt fototoksyczny

Efekt fototoksyczny to niepożądana reakcja skórna przypominająca oparzenie słoneczne, która powstaje w wyniku interakcji promieniowania ultrafioletowego (UV) z substancjami fotouczulającymi obecnymi w skórze. W przeciwieństwie do reakcji fotoalergicznej, nie jest to reakcja immunologiczna, lecz bezpośrednie uszkodzenie komórek przez wolne rodniki powstające pod wpływem światła.

Reakcja fototoksyczna może być wywołana przez liczne substancje, w tym leki (tetracykliny, fluorochinolony, sulfonamidy, fenotiazyny, niesteroidowe leki przeciwzapalne, diuretyki tiazydowe), rośliny (zawierające furanokumaryny, jak barszcz Sosnowskiego), kosmetyki oraz chemikalia przemysłowe. Objawy pojawiają się zazwyczaj w ciągu 24 godzin od ekspozycji na światło i obejmują rumień, obrzęk, pęcherze, pieczenie i złuszczanie skóry.

Diagnostyka efektu fototoksycznego opiera się głównie na wywiadzie dotyczącym ekspozycji na czynniki fotouczulające oraz na promieniowanie UV. W leczeniu najważniejsze jest zaprzestanie stosowania czynnika wywołującego, unikanie ekspozycji na słońce, stosowanie preparatów łagodzących oraz w cięższych przypadkach – miejscowych glikokortykosteroidów. Profilaktyka obejmuje stosowanie preparatów z filtrem UV, noszenie odzieży ochronnej oraz unikanie słońca podczas przyjmowania leków o potencjale fototoksycznym.

Powiązane wpisy

Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Dasatinib Krka 50 mg

Dazatynib, substancja czynna leku Dasatinib Krka, jest inhibitorem kinaz proteinowych o szerokim spektrum działania, hamującym kinazę BCR-ABL oraz kinazy rodziny SRC, c-KIT, EPH i PDGFβ. Wykazuje silne, subnanomolarne działanie (0,6-0,8 nM) na kinazę BCR-ABL, wiążąc się zarówno z jej aktywną, jak i nieaktywną formą, co umożliwia skuteczne leczenie przewlekłej białaczki szpikowej (CML) oraz ostrej białaczki limfoblastycznej z chromosomem Philadelphia (Ph+ ALL), także w przypadkach oporności na imatynib. Badania przedkliniczne i kliniczne potwierdziły jego skuteczność w różnych fazach CML, w tym w fazie przewlekłej, akceleracji i blastycznej, z dawkowaniem początkowym 70 mg dwa razy na dobę, z możliwością modyfikacji w celu optymalizacji efektu terapeutycznego i kontroli działań niepożądanych.
agregacja płytek krwi, bariera krew-mózg, brodawczak, chromosom Philadelphia, czas krwawienia, dazatynib, działanie immunosupresyjne, efekt fototoksyczny, efekt klastogenny, faza akceleracji CML, faza blastyczna, gruczolak prostaty, inhibitor kinazy proteinowej, kanał potasowy hERG, kinaza BCR-ABL, kinaza onkogenna, kinaza SRC, krwotok skórny, lek przeciwnowotworowy, linia komórek białaczkowych, odpowiedź cytogenetyczna, odpowiedź hematologiczna, odstęp QT, oporność na imatynib, ośrodkowy układ nerwowy, ostra białaczka limfoblastyczna, ostra białaczka limfoblastyczna z chromosomem Philadelphia, parametry czerwonokrwinkowe, przełom blastyczny mieloblastyczny, przewlekła białaczka szpikowa, rak płaskonabłonkowy, receptor PDGFβ, test Amesa, test mikrojądrowy, włókna Purkinjego
Leksykon substancji czynnych
Pimekrolimus – Właściwości farmakodynamiczne

Pimekrolimus, lipofilowa pochodna makrolaktamu askomycyny, działa jako selektywny inhibitor kalcyneuryny, hamując syntezę cytokin prozapalnych w limfocytach T, co przekłada się na silne działanie przeciwzapalne bez udziału kortykosteroidów. W badaniach przedklinicznych wykazano, że miejscowo stosowany pimekrolimus ma skuteczność porównywalną z silnymi glikokortykosteroidami w leczeniu alergicznego kontaktowego zapalenia skóry, jednak bez wywoływania atrofii skóry czy wpływu na komórki Langerhansa. Penetracja przez skórę jest podobna do glikokortykosteroidów, ale z mniejszym wchłanianiem do krążenia ogólnego, co zwiększa bezpieczeństwo długotrwałego stosowania. W badaniach klinicznych II i III fazy, obejmujących ponad 2000 pacjentów (w tym niemowlęta od 3. miesiąca życia), pimekrolimus 1% stosowany dwa razy dziennie wykazał istotną statystycznie przewagę nad podłożem w zakresie poprawy skóry, redukcji świądu oraz wskaźnika nasilenia egzemy (WNE), z wartościami p<0,001. Szybkość działania potwierdzono już w pierwszym tygodniu leczenia, gdzie u 44% dzieci i młodzieży oraz 70% niemowląt odnotowano zmniejszenie świądu.
acetonid triamcynolonu, atopowe zapalenie skóry, atrofia skóry, działanie przeciwzapalne, efekt fototoksyczny, fotouczulenie, glikokortykosteroid, inhibitor kalcyneuryny, komórka Langerhansa, kontaktowe zapalenie skóry, krążenie ogólne, limfocyt T, liszajowacenie, makrofilina-12, naciek, octan hydrokortyzonu, penetracja przez skórę, pierwotna odpowiedź immunologiczna, pimekrolimus, rumień, starcie naskórka, uczulenie kontaktowe, walerianian betametazonu, węzeł chłonny, wskaźnik nasilenia egzemy
Leksykon leków
Działania niepożądane – Alacare 8 mg

Terapia fotodynamiczna z użyciem plastra Alacare 8 mg, zawierającego kwas 5-aminolewulinowy, wiąże się z występowaniem licznych działań niepożądanych, głównie o charakterze miejscowym, wynikających z fototoksyczności. Reakcje te manifestują się w trzech fazach: przed naświetlaniem (u 33% pacjentów świąd, oparzenia, rumień), podczas naświetlania (rumień, oparzenia, ból, z 1% przypadków wymagających przerwania terapii) oraz po zakończeniu leczenia (świąd, rumień, strupy, złuszczanie skóry utrzymujące się zwykle 1-2 tygodnie). Objawy te mają przeważnie łagodny lub umiarkowany charakter i mogą być łagodzone przez chłodzenie obszaru zabiegowego. Poza miejscem aplikacji plastra najczęściej (<10%) obserwuje się bóle głowy.
aminotransferaza alaninowa, efekt fototoksyczny, fototoksyczność, krosta, krwawienie z nosa, nadżerka, obrzęk, owrzodzenie, plaster leczniczy, przebarwienie skórne, reakcja miejscowa, reakcja skórna miejscowa, ropne zapalenie skóry, rumień, strup, terapia fotodynamiczna, zaburzenie psychiczne, zaburzenie tkanki podskórnej, zaburzenie układu nerwowego, zaburzenie układu oddechowego, zakażenie pasożytnicze, złuszczanie skóry
Leksykon leków
Właściwości farmakodynamiczne – Elidel 10 mg/g

Pimekrolimus, substancja czynna kremu Elidel (10 mg/g), jest selektywnym inhibitorem kalcyneuryny o działaniu przeciwzapalnym, stosowanym w leczeniu atopowego zapalenia skóry (AZS). Mechanizm działania polega na hamowaniu syntezy cytokin prozapalnych w limfocytach T poprzez wiązanie z makrofiliną-12 i blokadę fosfatazy kalcyneuryny zależnej od wapnia. W badaniach przedklinicznych wykazano, że pimekrolimus ma porównywalną skuteczność do silnych glikokortykosteroidów, ale bez wywoływania atrofii skóry czy wpływu na komórki Langerhansa. Wchłanianie miejscowe jest mniejsze niż glikokortykosteroidów, co przekłada się na selektywne działanie miejscowe i korzystny profil bezpieczeństwa. W badaniach klinicznych II i III fazy, obejmujących ponad 2000 pacjentów (niemowlęta od 3 miesiąca życia, dzieci, młodzież i dorośli), Elidel wykazał istotną skuteczność w redukcji objawów AZS, takich jak świąd, rumień i naciek, z poprawą u 34,8% dzieci i młodzieży oraz 54,5% niemowląt (p<0,001). Świąd ustępował u 56,6% dzieci i młodzieży oraz 72,4% niemowląt w ciągu pierwszego tygodnia leczenia.
acetonid triamcynolonu, alergiczne kontaktowe zapalenie skóry, atopowe zapalenie skóry, atrofia skóry, cytokina prozapalna, efekt fototoksyczny, glikokortykosteroid, kalcyneuryna, komórki Langerhansa, liszajowacenie, makrofilina-12, miejscowy inhibitor kalcyneuryny, octan hydrokortyzonu, pierwotna odpowiedź immunologiczna, pimekrolimus, uczulenie kontaktowe, walerianian betametazonu, wskaźnik nasilenia egzemy
Leksykon leków
Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dziurawiec fix –

Przeprowadzone badania przedkliniczne preparatu Dziurawiec Fix, zawierającego ziele dziurawca (Hypericum perforatum L.), wykazały korzystny profil bezpieczeństwa. Analizy toksyczności ostrej i po dawkach powtórzonych nie ujawniły istotnych efektów toksycznych, co wskazuje na niski potencjał toksyczny substancji aktywnych. Test Amesa wykazał słabe pozytywne wyniki dla etanolowych wyciągów, przypisywane obecności kwercetyny, jednak kompleksowe badania mutagenności in vivo i in vitro nie potwierdziły mutagenności, co potwierdza bezpieczeństwo stosowania u ludzi. Wyniki badań toksyczności reprodukcyjnej były niejednoznaczne, co sugeruje konieczność ostrożności w okresie ciąży i laktacji. Brak danych dotyczących potencjalnego działania kancerogennego stanowi ograniczenie w ocenie długoterminowego bezpieczeństwa.
aktywacja metaboliczna, badanie in vitro, badanie in vivo, dawka terapeutyczna, działanie kancerogenne, efekt fototoksyczny, fototoksyczność, Hypericum perforatum, kwercetyna, nadwrażliwość na promieniowanie UVA, potencjał mutagenny, profil toksykologiczny, test Amesa, toksyczność dawki powtórzonej, toksyczność ostra, toksyczność reprodukcyjna, ziele dziurawca

efekt fototoksyczny

Powiązane wpisy

Właściwości farmakodynamiczne – Dasatinib Krka 50 mg

Pimekrolimus – Właściwości farmakodynamiczne

Działania niepożądane – Alacare 8 mg

Właściwości farmakodynamiczne – Elidel 10 mg/g

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie – Dziurawiec fix –