Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu leczniczego ALLUPOL

Produkt leczniczy ALLUPOL (allopurynol) wymaga szczególnej uwagi ze strony lekarza przepisującego lek, ze względu na możliwość wystąpienia poważnych działań niepożądanych oraz specyficzne grupy pacjentów, u których stosowanie leku wiąże się ze zwiększonym ryzykiem. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące środków ostrożności przy stosowaniu allopurynolu.¹

Zespół nadwrażliwości i ciężkie reakcje skórne

Stosowanie allopurynolu może wiązać się z wystąpieniem różnych reakcji nadwrażliwości, które mogą objawiać się w formie wysypki grudkowo-plamistej, zespołu nadwrażliwości (znanego również jako reakcje z eozynofilią i objawami ogólnoustrojowymi – DRESS), zespołu Stevens-Johnsona (SJS) oraz toksycznego martwiczego oddzielania się naskórka (TEN). Diagnoza tych stanów opiera się głównie na obrazie klinicznym, który stanowi podstawę do podejmowania decyzji terapeutycznych.²

W przypadku pojawienia się jakichkolwiek objawów reakcji nadwrażliwości, należy natychmiast przerwać stosowanie allopurynolu. Szczególnie istotne jest, aby nie podejmować próby wznowienia leczenia u pacjentów, u których wystąpił zespół nadwrażliwości lub SJS/TEN. W przypadku reakcji nadwrażliwości można rozważyć włączenie terapii kortykosteroidami.³

Znaczenie allelu HLA-B*5801

Badania wykazały, że allel HLA-B*5801 jest związany ze zwiększonym ryzykiem rozwoju zespołu nadwrażliwości oraz SJS/TEN w wyniku stosowania allopurynolu. Częstość występowania tego allelu różni się znacząco w zależności od grupy etnicznej:⁴

• do 20% w populacji chińskiej (Han)
• 8-15% w populacji tajskiej
• około 12% w populacji koreańskiej
• 1-2% u osób pochodzenia japońskiego lub europejskiego

Ze względu na zwiększone ryzyko poważnych reakcji niepożądanych, przed rozpoczęciem leczenia allopurynolem należy rozważyć wykonanie badania przesiewowego w kierunku obecności allelu HLA-B*5801, szczególnie u pacjentów należących do grup etnicznych o wysokiej częstości występowania tego allelu. Ryzyko może być dodatkowo zwiększone u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek.⁵

Jeśli wykonanie genotypowania w kierunku HLA-B*5801 nie jest możliwe u pacjentów pochodzenia chińskiego (Han), tajskiego lub koreańskiego, przed rozpoczęciem leczenia należy dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka. W innych populacjach pacjentów przydatność genotypowania nie została jednoznacznie określona.⁶

U pacjentów będących nosicielami allelu HLA-B*5801 (zwłaszcza pochodzenia chińskiego, tajskiego lub koreańskiego) nie należy rozpoczynać leczenia allopurynolem, chyba że nie są dostępne inne opcje terapeutyczne, a korzyści przewyższają potencjalne ryzyko. W przypadku konieczności zastosowania leku u tych pacjentów, niezbędne jest wzmożone monitorowanie pod kątem objawów zespołu nadwrażliwości oraz SJS/TEN. Pacjent powinien zostać poinformowany o konieczności natychmiastowego zaprzestania leczenia przy wystąpieniu pierwszych objawów reakcji nadwrażliwości.⁷

Warto podkreślić, że objawy SJS lub TEN mogą wystąpić także u pacjentów z negatywnym wynikiem badania w kierunku obecności allelu HLA-B*5801, niezależnie od ich pochodzenia etnicznego.⁸

Zaburzenia czynności nerek i wątroby

U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek konieczne jest stosowanie zmniejszonych dawek allopurynolu. Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów leczonych z powodu nadciśnienia tętniczego lub niewydolności serca za pomocą leków moczopędnych i inhibitorów ACE, u których mogą jednocześnie występować zaburzenia czynności nerek.⁹

Istotne jest zwrócenie uwagi na fakt, że u pacjentów z przewlekłymi zaburzeniami czynności nerek leczonych jednocześnie lekami moczopędnymi (szczególnie diuretykami pętlowymi) może wystąpić zwiększone ryzyko rozwoju ciężkich reakcji nadwrażliwości związanych ze stosowaniem allopurynolu, w tym SJS/TEN.¹⁰

Bezobjawowa hiperurykemia

Bezobjawowa hiperurykemia zazwyczaj nie jest wskazaniem do stosowania produktu ALLUPOL. W takich przypadkach zazwyczaj wystarczające jest odpowiednie nawodnienie, zastosowanie odpowiedniej diety oraz leczenie przyczyny podwyższonego poziomu kwasu moczowego.¹¹

Stosowanie w przebiegu dny moczanowej

Nie zaleca się rozpoczynania leczenia allopurynolem w trakcie ostrego napadu dny, ponieważ może to spowodować zaostrzenie objawów i wywołać kolejne napady. Terapię należy rozpocząć po całkowitym ustąpieniu ostrego napadu.¹²

W początkowym okresie stosowania produktu ALLUPOL, podobnie jak w przypadku leków urykozurycznych, może wystąpić ostre dnawe zapalenie stawów. Z tego powodu zaleca się profilaktyczne stosowanie odpowiedniego leku przeciwzapalnego lub kolchicyny przez co najmniej jeden miesiąc od rozpoczęcia leczenia allopurynolem. Szczegółowe zalecenia dotyczące dawkowania, środków ostrożności i ostrzeżeń można znaleźć w literaturze fachowej.¹³

Jeśli u pacjenta przyjmującego allopurynol wystąpi ostry napad dny, nie należy przerywać leczenia allopurynolem ani zmieniać dawki leku. Należy natomiast jednocześnie zastosować odpowiedni lek przeciwzapalny w celu opanowania ostrego epizodu.¹⁴

Ryzyko odkładania się złogów ksantynowych

W stanach klinicznych charakteryzujących się znacznym zwiększeniem wytwarzania moczanów, takich jak choroby nowotworowe i ich leczenie czy zespół Lesch-Nyhana, całkowite stężenie ksantyny w moczu może w rzadkich przypadkach zwiększyć się na tyle, by spowodować odkładanie się złogów ksantynowych w drogach moczowych. Ryzyko to można zminimalizować poprzez zapewnienie odpowiedniego nawodnienia pacjenta, co prowadzi do optymalnego rozcieńczenia moczu.¹⁵

Zaklinowanie moczanowych kamieni nerkowych

Prawidłowe leczenie produktem ALLUPOL prowadzi do rozpuszczania dużych kamieni moczanowych znajdujących się w miedniczkach nerkowych. W związku z tym istnieje niewielkie ryzyko zaklinowania się rozpuszczonych kamieni w moczowodzie, co może prowadzić do kolki nerkowej.¹⁶

Zaburzenia tarczycy

W długoterminowych badaniach kontynuacyjnych zaobserwowano zwiększone wartości TSH (>5,5 µIU/ml) u pacjentów poddanych długotrwałemu leczeniu allopurynolem. Z tego powodu zaleca się zachowanie szczególnej ostrożności podczas stosowania allopurynolu u pacjentów z istniejącymi zaburzeniami czynności tarczycy.^{Ostrzeżenia dotyczące substancji pomocniczych}

Produkt leczniczy ALLUPOL zawiera laktozę jednowodną w ilości 68,1 mg w tabletce 100 mg oraz 204,30 mg w tabletce 300 mg. Z tego powodu produkt nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.¹⁸