Właściwości farmakokinetyczne leku Allupol

Właściwości farmakokinetyczne allopurynolu, substancji czynnej leku Allupol, obejmują procesy wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu oraz eliminacji, które zostały szczegółowo zbadane i opisane. Poniżej przedstawiono kompleksowe dane dotyczące poszczególnych etapów przemian farmakokinetycznych tego leku.¹

Wchłanianie

Allopurynol wykazuje aktywność po podaniu doustnym i charakteryzuje się szybkim wchłanianiem z górnego odcinka przewodu pokarmowego. Badania kliniczne potwierdzają obecność allopurynolu w osoczu już po 30-60 minutach od momentu podania produktu.² Biodostępność leku została oszacowana na poziomie 67-90%.³

Maksymalne stężenie allopurynolu w osoczu jest osiągane zwykle po około 1,5 godziny od doustnego podania leku Allupol. Następnie obserwuje się szybkie zmniejszanie stężenia substancji czynnej, które po 6 godzinach staje się trudne do wykrycia metodami analitycznymi.⁴

W przypadku oksypurynolu, głównego metabolitu allopurynolu, maksymalne stężenie w osoczu pojawia się później – po 3-5 godzinach od doustnego podania Allupolu, przy czym utrzymuje się ono znacznie dłużej w porównaniu do związku macierzystego.⁵

Dystrybucja

Charakterystyczną cechą allopurynolu jest niewielki stopień wiązania z białkami osocza. Z tego powodu zmiany w wiązaniu innych leków przez białka osocza nie wpływają istotnie na klirens allopurynolu.⁶

Względna objętość dystrybucji allopurynolu wynosi około 1,6 l/kg, co świadczy o znacznym wychwycie tej substancji przez tkanki.⁷ Mimo braku dokładnych danych dotyczących stężeń tkankowych allopurynolu u ludzi, przypuszcza się, że największe stężenia allopurynolu i oksypurynolu występują w wątrobie oraz błonie śluzowej jelit, gdzie aktywność oksydazy ksantynowej (enzymu, na który działa lek) jest szczególnie wysoka.⁸

Metabolizm

W procesie metabolizmu allopurynolu powstaje główny metabolit – oksypurynol. Oprócz niego zidentyfikowano również inne produkty przemiany, takie jak rybozyd allopurynolu oraz 7-rybozyd oksypurynolu.⁹

Allopurynol ulega przemianie metabolicznej głównie do oksypurynolu. Proces ten jest katalizowany przez enzymy: oksydazę ksantynową oraz oksydazę aldehydową.¹⁰

Warto podkreślić, że oksypurynol, choć jest słabszym inhibitorem oksydazy ksantynowej niż związek macierzysty, charakteryzuje się znacznie dłuższym okresem półtrwania w osoczu, który u człowieka wynosi około 13-30 godzin.¹¹ Dzięki tej właściwości pojedyncza dobowa dawka Allupolu zapewnia hamowanie aktywności oksydazy ksantynowej przez ponad 24 godziny.¹²

Eliminacja

Eliminacja allopurynolu przebiega wieloma drogami. Około 20% przyjętej dawki leku wydalane jest z kałem.¹³ Mniej niż 10% substancji czynnej jest wydalane w moczu w postaci niezmienionej.¹⁴ Okres półtrwania allopurynolu w osoczu wynosi od 0,5 do 1,5 godziny.¹⁵

U pacjentów z prawidłową czynnością nerek, którzy przyjmują allopurynol w dawce 300 mg na dobę, stężenie oksypurynolu w osoczu w stanie stacjonarnym wynosi zwykle 5-10 mg/l.¹⁶

Oksypurynol wydalany jest z moczem w postaci niezmienionej, jednak jego okres półtrwania jest długi ze względu na zjawisko wchłaniania zwrotnego w kanalikach nerkowych.¹⁷ Opisywane wartości okresu półtrwania w fazie eliminacji dla oksypurynolu wahają się w szerokim zakresie od 13,6 do 29 godzin. Rozbieżności te mogą wynikać z różnic w metodach badawczych lub z odmiennych wartości klirensu kreatyniny u poszczególnych pacjentów.¹⁸

Farmakokinetyka w szczególnych populacjach pacjentów

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z niewydolnością nerek obserwuje się znaczne zmniejszenie klirensu zarówno allopurynolu, jak i oksypurynolu, co prowadzi do zwiększenia stężenia leku w osoczu przy długotrwałym stosowaniu.¹⁹

Badania wykazały, że u pacjentów z niewydolnością nerek, u których klirens kreatyniny wynosił 10-20 ml/minutę, stężenie oksypurynolu w osoczu po długotrwałym podawaniu allopurynolu w dobowej dawce 300 mg osiągało wartości około 30 mg/l.²⁰ Dla porównania, u pacjentów z prawidłową czynnością nerek podobne stężenie oksypurynolu osiągane byłoby przy stosowaniu allopurynolu w dawce 600 mg na dobę.²¹

Z uwagi na powyższe zależności, u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek konieczne jest zmniejszenie dawki leku Allupol.²²

Pacjenci w podeszłym wieku

Na podstawie dostępnych danych nie wydaje się, aby czynniki inne niż niewydolność nerek wpływały na kinetykę allopurynolu u pacjentów w podeszłym wieku.²³ Oznacza to, że modyfikacja dawkowania u osób starszych powinna być rozważana głównie w kontekście wydolności nerek, a nie samego wieku pacjenta.