Dawkowanie i sposób podawania
Imuran 25 mg

Dawkowanie i sposób podawania leku Imuran (azatiopryna)

Azatiopryna (produkt leczniczy Imuran) dostępna jest w postaci tabletek powlekanych zawierających 25 mg lub 50 mg substancji czynnej. Dawkowanie tego leku immunosupresyjnego należy dostosować indywidualnie do pacjenta, biorąc pod uwagę wskazanie kliniczne, odpowiedź na leczenie oraz tolerancję hematologiczną.¹

Dawkowanie u dorosłych

Dawkowanie azatiopryny zależy od wskazania klinicznego. Należy zwrócić uwagę, że w przypadku braku możliwości podania doustnego, lek można podawać dożylnie, jednak gdy tylko podanie doustne stanie się możliwe, należy zaprzestać podawania dożylnego.²

Przeszczepienie narządów

W przypadku pacjentów po przeszczepieniu narządów stosuje się następujący schemat dawkowania:³

• Dawka początkowa: w pierwszym dniu leczenia można zastosować dawkę do 5 mg/kg masy ciała na dobę
• Dawka podtrzymująca: od 1 do 4 mg/kg masy ciała na dobę, dostosowana do wymagań klinicznych i tolerancji hematologicznej

Doświadczenie kliniczne wskazuje, że ze względu na ryzyko odrzucenia przeszczepu, leczenie azatiopryną należy prowadzić stale, nawet jeśli konieczne są tylko małe dawki.⁴

Inne wskazania

W pozostałych wskazaniach dawkowanie azatiopryny przedstawia się następująco:⁵

• Dawka początkowa: zwykle od 1 do 3 mg/kg masy ciała na dobę
• Dawka podtrzymująca: od mniej niż 1 mg/kg mc. do 3 mg/kg mc. na dobę, zależnie od wskazania i indywidualnej odpowiedzi pacjenta

Po uzyskaniu wyraźnej odpowiedzi terapeutycznej należy rozważyć zmniejszenie dawki podtrzymującej do najmniejszej dawki utrzymującej działanie lecznicze. Jeśli w ciągu 3 miesięcy nie nastąpi poprawa stanu pacjenta, należy rozważyć przerwanie leczenia.⁶

W przypadku pacjentów z chorobami zapalnymi jelit (IBD) należy pamiętać, że czas trwania leczenia powinien wynosić co najmniej 12 miesięcy, a odpowiedź na leczenie może być klinicznie widoczna dopiero po 3-4 miesiącach.⁷

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

Dawkowanie azatiopryny u dzieci i młodzieży jest takie samo jak u dorosłych, zarówno w przypadku przeszczepiania narządów, jak i innych wskazań.⁸

Należy zwrócić szczególną uwagę na dzieci z nadwagą, które mogą wymagać podawania dawek z górnej granicy zalecanego zakresu. W takich przypadkach zaleca się ścisłe monitorowanie odpowiedzi na leczenie.⁹

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Pacjenci w podeszłym wieku

Doświadczenie kliniczne dotyczące stosowania azatiopryny u pacjentów w podeszłym wieku jest ograniczone. Dostępne dane nie wskazują na zwiększoną częstość występowania działań niepożądanych w tej grupie wiekowej, jednak zaleca się:¹⁰

• Monitorowanie czynności nerek i wątroby
• Rozważenie zmniejszenia dawki w przypadku zaburzenia czynności tych narządów

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z zaburzeniami czynności nerek nie przeprowadzono badań farmakokinetycznych azatiopryny, dlatego nie można określić precyzyjnych zaleceń dotyczących dawkowania. Należy pamiętać, że zaburzenie czynności nerek może powodować zmniejszenie szybkości eliminacji azatiopryny i jej metabolitów, dlatego:¹¹

• Należy rozważyć zmniejszenie początkowych dawek
• Konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjentów w celu wykrycia działań niepożądanych zależnych od dawki

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

Podobnie jak w przypadku zaburzeń czynności nerek, nie przeprowadzono badań farmakokinetycznych azatiopryny u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby. Ponieważ zaburzenie funkcji wątroby może również prowadzić do zmniejszenia szybkości eliminacji leku i jego metabolitów:¹²

• Należy rozważyć zmniejszenie początkowych dawek
• Wymagane jest ścisłe monitorowanie pacjentów pod kątem działań niepożądanych zależnych od dawki

Pacjenci z niedoborem S-metylotransferazy tiopuryny (TPMT)

U pacjentów z dziedzicznym niedoborem S-metylotransferazy tiopuryny (TPMT) ryzyko ciężkiego działania toksycznego azatiopryny podawanej w standardowych dawkach jest znacznie większe:¹³

• Pacjenci z homozygotycznym niedoborem: zwykle wymagają znacznego zmniejszenia dawki; nie ustalono optymalnej dawki początkowej
• Pacjenci z heterozygotycznym niedoborem: większość może tolerować azatioprynę w zalecanych dawkach, ale niektórzy mogą wymagać zmniejszenia dawki

Dostępne są testy umożliwiające oznaczanie genotypu i fenotypu TPMT, które mogą być pomocne w dostosowaniu dawkowania.¹⁴

Pacjenci z wariantem genu NUDT15

U pacjentów z wrodzoną mutacją genu NUDT15 występuje zwiększone ryzyko ciężkiej toksyczności azatiopryny. W tej grupie pacjentów należy:¹⁵

• Zmniejszyć dawkę, szczególnie u pacjentów homozygotycznych względem wariantu genu NUDT15
• Rozważyć przeprowadzenie genotypowania przed rozpoczęciem terapii w celu identyfikacji wariantów genu NUDT15
• Prowadzić ścisłe monitorowanie parametrów morfologicznych krwi

Interakcje lekowe wpływające na dawkowanie

Podczas jednoczesnego stosowania azatiopryny z inhibitorami oksydazy ksantynowej, takimi jak allopurynol, konieczne jest znaczne zmniejszenie dawki azatiopryny. W takich przypadkach należy podawać tylko 25% zwykle stosowanej dawki azatiopryny, ponieważ allopurynol zmniejsza szybkość katabolizmu azatiopryny.¹⁶

Sposób podawania leku Imuran

Azatiopryna (Imuran) podawana jest doustnie w postaci tabletek powlekanych.¹⁷

Tabletki mogą być przyjmowane z posiłkiem lub na czczo, jednak pacjent powinien konsekwentnie stosować wybrany sposób przyjmowania leku. Należy pamiętać, że:¹⁸

• U niektórych pacjentów mogą wystąpić nudności po pierwszym podaniu azatiopryny
• Przyjmowanie tabletek po posiłkach może łagodzić nudności
• Jednocześnie podawanie leku po posiłkach może zmniejszać jego wchłanianie, dlatego należy rozważyć monitorowanie skuteczności terapeutycznej w takim przypadku

Istotne jest, aby dawki azatiopryny nie przyjmować z mlekiem lub produktami mlecznymi. Lek powinien być przyjmowany co najmniej 1 godzinę przed lub 2 godziny po spożyciu mleka lub produktów mlecznych.¹⁹

Tabela dawkowania azatiopryny (Imuran)