autoimmunologiczne przewlekłe aktywne zapalenie wątroby
Wskazanie
Autoimmunologiczne przewlekłe aktywne zapalenie wątroby (AIZW, ang. autoimmune hepatitis) to choroba zapalna wątroby o podłożu autoimmunologicznym, w której układ odpornościowy organizmu atakuje własne komórki wątrobowe. Schorzenie to częściej dotyka kobiet niż mężczyzn, a szczyt zachorowań przypada na dwa okresy życia: u nastolatków/młodych dorosłych oraz u osób po 50. roku życia.
Objawy AIZW mogą być niespecyficzne, obejmując przewlekłe zmęczenie, ból w prawym podżebrzu, żółtaczkę, świąd skóry, powiększenie wątroby i śledziony. Diagnostyka opiera się na badaniach laboratoryjnych (podwyższone transaminazy, hipergammaglobulinemia), obecności autoprzeciwciał (m.in. ANA, SMA, LKM-1) oraz biopsji wątroby, która potwierdza rozpoznanie i określa stopień zaawansowania choroby.
W leczeniu AIZW stosuje się głównie glikokortykosteroidy i leki immunosupresyjne. Podstawowym lekiem jest prednizon (Encorton) lub prednizolon (Metypred), często w połączeniu z azatiopryną (Imuran, Azathioprine VIS). W przypadkach opornych lub nietolerancji standardowej terapii stosuje się inne leki immunosupresyjne jak mykofenolan mofetylu (CellCept), takrolimus (Prograf, Advagraf) lub cyklosporyna (Sandimmun Neoral, Cyclaid).
Największe trudności w leczeniu AIZW obejmują opóźnioną diagnostykę (ze względu na niespecyficzne objawy), działania niepożądane długotrwałej terapii glikokortykosteroidami (osteoporoza, cukrzyca, nadciśnienie), nawroty choroby podczas redukcji dawek leków oraz ryzyko progresji do marskości wątroby mimo leczenia. U około 10-20% pacjentów występuje oporność na standardową terapię, co wymaga alternatywnych schematów leczenia. W zaawansowanych przypadkach z dekompensacją funkcji wątroby jedyną opcją terapeutyczną może być przeszczepienie wątroby.
Pacjenci z AIZW wymagają regularnego monitorowania biochemicznego i klinicznego, a terapia jest zwykle długoterminowa, często dożywotnia. Wczesne rozpoznanie i wdrożenie odpowiedniego leczenia znacząco poprawia rokowanie – u większości pacjentów odpowiednio leczonych można uzyskać wieloletnią remisję choroby.