ciężkie reumatoidalne zapalenie stawów
Wskazanie
Ciężkie reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) to przewlekła choroba autoimmunologiczna, charakteryzująca się zapaleniem błony maziowej stawów, prowadzącym do postępującego uszkodzenia chrząstki stawowej i kości. W ciężkiej postaci RZS obserwujemy nasilone dolegliwości bólowe, znaczne ograniczenie ruchomości stawów, obrzęki, sztywność poranną trwającą ponad godzinę oraz wysokie parametry zapalne. Choroba może prowadzić do nieodwracalnych deformacji stawów i niepełnosprawności.
W leczeniu ciężkiego RZS stosuje się wielokierunkowe podejście terapeutyczne. Podstawę farmakoterapii stanowią klasyczne leki modyfikujące przebieg choroby (csDMARDs) jak metotreksat (Metex, Methofill, Ebetrexat), leflunomid (Arava), sulfasalazyna (Sulfasalazin) czy hydroksychlorochina (Plaquenil). W przypadku nieskuteczności tych leków wdraża się leki biologiczne, takie jak inhibitory TNF-α: adalimumab (Humira, Hyrimoz), etanercept (Enbrel, Benepali), infliksymab (Remicade, Remsima), golimumab (Simponi) i certolizumab pegol (Cimzia). Inne biologiczne DMARDs to: tocilizumab (RoActemra), rytuksymab (MabThera), abatacept (Orencia) i baricytynib (Olumiant).
Najważniejsze trudności w leczeniu ciężkiego RZS obejmują pierwotną i wtórną nieskuteczność leków, działania niepożądane ograniczające ich stosowanie oraz zwiększone ryzyko infekcji podczas terapii immunosupresyjnej. Problem stanowi również współistnienie chorób towarzyszących, które mogą ograniczać możliwości terapeutyczne. Wyzwaniem pozostaje dostępność do nowoczesnych terapii, która mimo poprawy w ostatnich latach, nadal bywa ograniczona programami lekowymi z restrykcyjnymi kryteriami włączenia.
W przypadku bardzo ciężkiego przebiegu RZS, opornego na standardowe leczenie, rozważa się zastosowanie terapii kombinowanych kilkoma lekami modyfikującymi lub włączenie inhibitorów JAK (Janus kinaz) takich jak tofacytynib (Xeljanz), baricytynib (Olumiant), upadacytynib (Rinvoq). Istotnym elementem kompleksowej opieki nad pacjentem z ciężkim RZS jest także rehabilitacja, fizykoterapia oraz w wybranych przypadkach leczenie operacyjne zniszczonych stawów.