Właściwości farmakokinetyczne Venożelu

Preparat Venożel w postaci żelu zawiera trzy substancje czynne: diklofenak sodowy (12 mg/g), trybenozyd (10 mg/g) oraz escynę (5 mg/g). Wchłanianie substancji czynnych przez skórę jest uzależnione od wielu czynników, w tym czasu kontaktu żelu ze skórą, wielkości leczonego obszaru, całkowitej dawki aplikowanej miejscowo oraz stopnia nawilżenia skóry¹.

Farmakokinetyka diklofenaku

Po miejscowym podaniu diklofenaku wchłania się około 6-10% dawki w porównaniu z podaniem doustnym. Substancja ta wykazuje zdolność do kumulacji w różnych warstwach skóry oraz tkankach, co ma istotne znaczenie dla jej działania terapeutycznego. Diklofenak kumuluje się w naskórku, skórze właściwej, tkance mięśniowej oraz płynie maziowym stawów, co pozwala na przedłużone działanie w obszarach objętych stanem zapalnym². W płynie maziowym diklofenak utrzymuje się nawet do 12 godzin po aplikacji³.

W zakresie wiązania z białkami osocza, diklofenak charakteryzuje się bardzo wysokim poziomem wiązania – ponad 99,7% substancji wiąże się z białkami osocza, głównie z albuminą⁴.

Biotransformacja diklofenaku przebiega częściowo poprzez glukuronidację niezmienionej cząsteczki, jednak głównie substancja ta podlega pojedynczej lub wielokrotnej hydroksylacji. W wyniku tych procesów powstają metabolity fenolowe, z których większość ulega sprzęganiu z kwasem glukuronowym⁵. Dwa z metabolitów fenolowych wykazują aktywność biologiczną, jednak znacznie mniejszą w porównaniu z substancją macierzystą⁶.

Diklofenak i jego metabolity w niewielkiej ilości przenikają przez łożysko oraz do mleka⁷. Całkowity klirens nerkowy diklofenaku wynosi 263 ± 56 ml/min⁸.

Okres półtrwania diklofenaku (T0,5) mieści się w przedziale od 1 do 2 godzin i nie zależy od stopnia wydolności nerek⁹. Cztery metabolity, w tym dwa biologicznie czynne, charakteryzują się również krótkim osoczowym okresem półtrwania wynoszącym od 1 do 3 godzin. Wyjątek stanowi nieaktywny biologicznie metabolit 3′-hydroksy-4′-metoksydiklofenak, który ma znacznie dłuższy okres półtrwania¹⁰.

Diklofenak i jego metabolity są wydalane głównie z moczem¹¹. Nie zaobserwowano kumulacji diklofenaku i jego metabolitów u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek¹².

Farmakokinetyka trybenozydu

Po miejscowym zastosowaniu wchłania się od 2 do 20% zawartego w preparacie trybenozydu¹³. Trybenozyd podawany miejscowo wykazuje znaczącą kumulację w naskórku, skórze właściwej oraz tkance mięśniowej¹⁴.

W przypadku podania doustnego, trybenozyd osiąga maksymalne stężenie w osoczu w ciągu 1 godziny¹⁵. Substancja ta nie kumuluje się w osoczu i jest szybko eliminowana z organizmu – 93% dawki podanej doustnie jest wydalane przez nerki w postaci metabolitów w ciągu 9 godzin¹⁶.

Około 20% dawki trybenozydu podanej doustnie ulega metabolizacji do kwasu benzoesowego, który następnie zostaje sprzęgnięty z glicyną i wydalony w moczu jako kwas hipurowy¹⁷.

Farmakokinetyka escyny

Po miejscowym podaniu escyna wykazuje najwyższe stężenie w skórze oraz w mięśniach znajdujących się pod nią¹⁸. Nie zaobserwowano kumulacji escyny w żadnym z narządów wewnętrznych, a jej stężenie zmniejsza się z czasem¹⁹.

Wchłanianie escyny wzrasta proporcjonalnie do wielkości podanej dawki²⁰. Substancja ta podlega metabolizmowi tylko w niewielkim stopniu²¹.

Zaledwie od 0,5 do 1% dawki escyny podanej miejscowo wydala się z moczem w ciągu 24 godzin²². Całkowita eliminacja escyny, obejmująca wydalanie z żółcią (1/3) oraz z moczem (2/3), może stanowić od 1 do 2,5% dawki podanej miejscowo. Połowę wydalanych substancji stanowi niezmieniona escyna, natomiast pozostała część jest wydalana w postaci różnych metabolitów²³.

Porównanie właściwości farmakokinetycznych składników Venożelu