Właściwości farmakokinetyczne
Fenol

Fenol jest stosowany jako środek konserwujący w preparatach leczniczych Posterisan i Posterisan H, gdzie zabija bakterie Escherichia coli w standaryzowanej zawiesinie kultury bakteryjnej. W maści Posterisan 1 g zawiera 166,7 mg zawiesiny E. coli konserwowanej 3,3 mg fenolu (odpowiadające 330 milionom bakterii), w czopkach Posterisan 387,1 mg zawiesiny z 6,6 mg fenolu (660 milionów bakterii), a w maści Posterisan H 166,7 mg zawiesiny z 3,3 mg fenolu (500 milionów bakterii) oraz dodatkowo 2,5 mg hydrokortyzonu. Ze względu na obecność zawiesiny bakteryjnej, standardowe badania farmakokinetyczne fenolu (wchłanianie, stężenie we krwi, wydalanie) po miejscowym zastosowaniu są niemożliwe do przeprowadzenia. Badania immunohistologiczne na modelach zwierzęcych wykazały penetrację składników immunogennych zawiesiny przez błonę śluzową odbytnicy, jednak szczegółowe dane dotyczące fenolu są ograniczone.

Fenol – właściwości farmakokinetyczne

Fenol jest stosowany w kilku produktach leczniczych, w tym w maściach i czopkach Posterisan oraz maści Posterisan H, gdzie pełni funkcję środka konserwującego do zabijania bakterii Escherichia coli. Właściwości farmakokinetyczne fenolu w tych preparatach są ściśle związane z jego rolą w standaryzowanej zawiesinie kultury bakteryjnej E. coli.12

Penetracja i wchłanianie

Po miejscowym zastosowaniu produktów zawierających fenol w kontekście zawiesiny kultury bakteryjnej E. coli, nie mogą być wykonane standardowe badania wchłaniania, stężenia we krwi i wydalania fenolu.34

Penetracja składników immunogennych zawiesiny kultury bakteryjnej, w której fenol pełni rolę konserwantu, została zbadana w modelach zwierzęcych. Badania immunohistologiczne przeprowadzone na błonie śluzowej odbytnicy szczurów i miniaturowych świń pozwoliły na określenie zakresu penetracji tych składników.56

Dawkowanie fenolu w preparatach

W poszczególnych preparatach zawierających fenol, dawkowanie tego związku jest ściśle określone:

  • W maści Posterisan, każdy gram zawiera 166,7 mg standaryzowanej zawiesiny kultury bakteryjnej E. coli zabijanych przy użyciu 3,3 mg płynnego fenolu, co odpowiada składnikom komórkowym i produktom przemiany materii z 330 milionów bakterii7
  • W czopkach Posterisan, każda jednostka zawiera 387,1 mg standaryzowanej zawiesiny kultury bakteryjnej E. coli, gdzie użyto 6,6 mg płynnego fenolu do zabicia i konserwacji 660 milionów bakterii8
  • W maści Posterisan H, każdy gram zawiera 166,7 mg standaryzowanej zawiesiny kultury bakteryjnej E. coli zabijanej przy użyciu 3,3 mg płynnego fenolu, co odpowiada składnikom z 500 milionów bakterii, oraz dodatkowo 2,5 mg hydrokortyzonu9

Interakcje z innymi składnikami aktywnych

W maści Posterisan H, oprócz fenolu, stosowany jest również hydrokortyzon. Interakcja farmakokinetyczna między tymi substancjami nie jest dokładnie opisana, jednak warto zauważyć, że:

Hydrokortyzon po podaniu miejscowym przenika przez skórę i ulega kumulacji w naskórku i skórze właściwej. Zakres penetracji hydrokortyzonu zależy w znacznym stopniu od miejsca aplikacji.10

Tylko niewielka ilość hydrokortyzonu przedostaje się do krwiobiegu ze skóry właściwej, co nie powoduje układowych działań niepożądanych. Wchłanianie hydrokortyzonu przez błonę śluzową odbytnicy jest znacząco większe niż przez normalną skórę, jednak po podaniu dawek leczniczych wzrost stężenia we krwi jest krótkotrwały, z poziomami maksymalnymi w dolnej granicy zakresu fizjologicznego.11

Metabolizm i wydalanie

Dane dotyczące metabolizmu i wydalania fenolu w kontekście preparatów Posterisan i Posterisan H nie są dostępne w analizowanych charakterystykach produktów leczniczych. Dostępne informacje odnoszą się głównie do hydrokortyzonu, który w preparacie Posterisan H współwystępuje z fenolem.

Hydrokortyzon podlega metabolizmowi w wątrobie poprzez hydrogenację w obrębie pierścienia i grup ketonowych, co prowadzi do jego szybkiego unieczynnienia. Wydalanie hydrokortyzonu odbywa się głównie przez nerki w formie glukuronidów i estrów siarczanowych.12

Ograniczenia badań farmakokinetycznych

Należy zauważyć, że dla preparatu Posterisan H brak jest danych ilościowych dotyczących wchłaniania hydrokortyzonu, co dodatkowo komplikuje pełną ocenę właściwości farmakokinetycznych produktu, w którym fenol pełni rolę konserwantu.13

Badania farmakokinetyczne fenolu w kontekście jego zastosowania jako konserwantu bakterii E. coli w zawiesinach kulturowych są ograniczone, głównie ze względu na trudności metodologiczne w ocenie wchłaniania, stężenia we krwi i wydalania po zastosowaniu miejscowym.1415

  1. 13.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl