Przedawkowanie
Fenol

Fenol jest stosowany jako środek konserwujący w preparatach leczniczych Posterisan i Posterisan H, gdzie jego stężenie jest ściśle kontrolowane. W maści Posterisan 1 g zawiera 3,3 mg fenolu, konserwującego 330 mln bakterii Escherichia coli, natomiast w czopkach Posterisan 6,6 mg fenolu konserwuje 660 mln bakterii. Maść Posterisan H zawiera również 3,3 mg fenolu na gram, konserwującego 500 mln bakterii E. coli, oraz dodatkowo 2,5 mg/g hydrokortyzonu. W normalnym stosowaniu klinicznym nie odnotowano przypadków przedawkowania ani zatrucia fenolem. Jednakże przypadkowe doustne spożycie, zwłaszcza u dzieci, może wywołać łagodne dolegliwości żołądkowo-jelitowe, takie jak ból brzucha i nudności, co wymaga zachowania szczególnej ostrożności w przechowywaniu tych preparatów.

Przedawkowanie fenolu jako substancji aktywnej

Fenol jest substancją wykorzystywaną w preparatach medycznych jako środek konserwujący. W produktach leczniczych Posterisan i Posterisan H fenol stosowany jest do zabijania i konserwowania bakterii Escherichia coli, które stanowią składnik aktywny tych preparatów. Pomimo zastosowania tej substancji w celach konserwujących, ważne jest zrozumienie potencjalnych zagrożeń związanych z jej przedawkowaniem.1 2

Zawartość fenolu w preparatach leczniczych

W dostępnych preparatach zawierających fenol jako środek konserwujący, stężenie tej substancji jest ściśle kontrolowane. W przypadku produktu Posterisan w postaci maści, 1 g produktu zawiera 3,3 mg płynnego fenolu, który służy do zabicia i konserwacji 330 mln bakterii Escherichia coli. Natomiast w czopkach Posterisan, każdy czopek zawiera 6,6 mg płynnego fenolu, który konserwuje 660 mln bakterii E. coli.3 4

W przypadku maści Posterisan H, 1 g produktu również zawiera 3,3 mg płynnego fenolu, który konserwuje 500 mln bakterii E. coli. Dodatkowo preparat ten zawiera hydrokortyzon w ilości 2,5 mg/g.5

Objawy przedawkowania fenolu

Na podstawie dostępnych danych z charakterystyk produktów leczniczych Posterisan i Posterisan H, nie odnotowano przypadków przedawkowania lub zatrucia fenolem jako składnikiem tych preparatów w normalnym stosowaniu klinicznym.6 7

Jednakże, w przypadku przypadkowego doustnego spożycia czopków Posterisan (szczególnie przez dzieci), mogą wystąpić dolegliwości żołądkowo-jelitowe, takie jak ból brzucha i nudności. Podobne objawy mogą pojawić się po przypadkowym doustnym spożyciu maści Posterisan H.8 9

Tabela objawów przedawkowania fenolu w kontekście preparatów Posterisan i Posterisan H

Objaw Opis Dawka wywołująca Droga podania
Ból brzucha Dyskomfort lub bolesność w obrębie jamy brzusznej Nieokreślona ilość preparatu przyjętego doustnie Doustna (przypadkowe spożycie)
Nudności Uczucie niechęci do jedzenia i/lub nieprzyjemne uczucie w żołądku zwiastujące wymioty Nieokreślona ilość preparatu przyjętego doustnie Doustna (przypadkowe spożycie)
Dolegliwości żołądkowo-jelitowe (inne) Potencjalne zaburzenia pracy przewodu pokarmowego Nieokreślona ilość preparatu przyjętego doustnie Doustna (przypadkowe spożycie)

Grupy szczególnego ryzyka

Na podstawie dostępnych danych, szczególną uwagę należy zwrócić na dzieci jako grupę ryzyka przypadkowego doustnego spożycia preparatów zawierających fenol. W charakterystykach produktów leczniczych (ChPL) zarówno Posterisan jak i Posterisan H wyraźnie wskazano na dzieci jako potencjalnych pacjentów narażonych na wystąpienie dolegliwości żołądkowo-jelitowych po przypadkowym spożyciu tych preparatów.10 11

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Chociaż charakterystyki produktów leczniczych nie zawierają szczegółowych informacji na temat postępowania w przypadku przedawkowania fenolu z preparatów Posterisan i Posterisan H, warto podkreślić, że w przypadku przypadkowego doustnego spożycia należy wdrożyć standardowe procedury postępowania w zatruciach. W zależności od ilości przyjętego preparatu i nasilenia objawów, może być konieczne leczenie objawowe.12 13

Wnioski kliniczne

Na podstawie dostępnych informacji z charakterystyk produktów leczniczych Posterisan i Posterisan H można stwierdzić, że fenol jako substancja konserwująca w tych preparatach nie stanowi istotnego zagrożenia toksykologicznego przy prawidłowym stosowaniu. Brak jest doniesień o przypadkach przedawkowania lub zatrucia w warunkach klinicznych. Obserwowane dolegliwości po przypadkowym doustnym spożyciu preparatów dotyczą głównie układu pokarmowego i mają charakter łagodny.14 15

Należy jednak zachować ostrożność i odpowiednio zabezpieczyć preparaty zawierające fenol przed dostępem dzieci, które mogą przypadkowo spożyć te produkty, co może prowadzić do wystąpienia dolegliwości żołądkowo-jelitowych.16 17

  1. 16.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl